De Vlaamsche Post

De krant De Vlaamsche Post werd door de radicaal- activistische Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer , anti-Belgische, op annexatie door Duitsland gerichte en pangermaanse groep Jong-Vlaanderen in Gent uitgegeven van 22 februari 1915 tot 5 mei 1916. Aanvankelijk verscheen het op tabloïd- en vanaf 5 april 1915 op groot formaat. Tot en met 4 april 1915 droeg het blad de ondertitel Algemeen dagblad voor Vlaanderen. Vanaf 15 maart 1915 stond bovenaan op de voorpagina de spreuk ‘Houdt u fier en ziet niet omme ( Pol de Mont De Mont, Pol Pol de Mont (1857-1931) was een dichter, essayist, folklorist, journalist, kunstcriticus en redenaar. In al zijn activiteiten gaf hij de Vlaamse strijd absolute prioriteit. Decennialang w... Lees meer )’.

Het zes punten-programma, dat in het eerste nummer onder de titel ‘Het verschijnen van ons eerste nummer’ werd gepubliceerd, formuleerde twee ambities in verband met de Vlaamse beweging: ‘dat geen duimbreeds van ons tot hiertoe met veel moeite verworven Vlaamsche recht verloren ga. Het mag niet gebeuren dat onze Vlaamsche vrienden, die in het leger zijn, ons, bij hun terugkomst, eenige flauwhartigheid zouden kunnen verwijten’; daarnaast ‘is het dan ook nog ons doel het Vlaamsche gevoel bij allen steeds wakker te houden, want hoe de oorlog ook over ons lot in Europa beslissen mag, ons doel blijft steeds hetzelfde: Vlaanderen boven al en in Vlaanderen Vlaamsch’.

Oprichting

De belangrijkste pleitbezorger van een eigen krant voor het door de protestantse dominee Jan Derk Domela Nieuwenhuis Nyegaard Domela Nieuwenhuis Nyegaard, Jan Derk Jan Derk Domela Nieuwenhuis Nyegaard (1870-1955) was predikant en pangermanist. Tijdens beide wereldoorlogen collaboreerde hij met de Duitse bezetter met de bedoeling een zelfstandig Vlaa... Lees meer geïnspireerde en geleide Jong-Vlaanderen, was Leo Picard Picard, Leo De vrijzinnige flamingant en journalist-publicist Leo Picard (1888-1981) engageerde zich in het activisme, maar sloeg al in de nazomer van 1915 een andere weg in en verhuisde naar Nederl... Lees meer , een al wat oudere student geschiedenis aan de Gentse universiteit die al heel wat watertjes had doorzwommen. Voor de financiering en de infrastructurele faciliteiten werd hoofdzakelijk ingestaan door de Duitse bezetter, tot wie Domela Nieuwenhuys Nyegaard zich al in de nazomer van 1914 had gericht. De Duitse contactman voor De Vlaamsche Post was Herman Felix Wirth Wirth, Herman De Duits-Nederlandse Hermann Wirth (1885-1981) was in 1914-1915 een belangrijke contactman van de Gentse Jong-Vlamingen in het plaatselijke bezettingsbestuur en bleef tot het einde van de... Lees meer , die was verbonden aan de militaire censuur en die enkele jaren voordien al een tijdlang in Gent had gewoond. Picard werd hoofdredacteur en schreef meestal het editoriaal. Ook Wirth maakte deel uit van de redactie en bepaalde de facto in belangrijke mate de redactionele lijn. De meeste bijdragen werden anoniem gepubliceerd of onder een schuilnaam. De Vlaamsche Post fungeerde in zekere zin als een forum waarin, in hoofdzaak op instigatie van het bezettingsbestuur, door diverse medewerkers uiteenlopende pistes werden gelanceerd en uitgetest over hoe de verhouding tussen Duitsland en België er in de toekomst zou kunnen uitzien. De uitgave van de krant vormde een onderdeel van een breder Duits propaganda-initiatief om de activistische collaboratie op gang te brengen en te bevorderen (zie Flamenpolitik Flamenpolitik Met het begrip ‘Flamenpolitik’ wordt verwezen naar de politiek die de Duitse bezetter voerde ten aanzien van de Vlaamse beweging tijdens de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Sommige aute... Lees meer ).

In de editie van 11 juli 1915 werd onder het pseudoniem Erasmus een bijdrage opgenomen van de Nederlandse en sterk pro-Duitse Groot-Nederlander Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer Frederik Carel Gerretson Gerretson, Frederik C. Frederik Carel Gerretson (1884–1958) was een Nederlandse historicus, zakenman en politicus, die vanuit zijn Groot-Nederlandse overtuiging het Vlaams-nationalisme trachtte te beïnvloeden.... Lees meer , een bekende van Picard die sinds april van dat jaar meewerkte aan het blad, met als titel de retorische vraag ‘Mag de loyale Vlaming zijn Vlaamsch recht van de Duitsche overheid opeischen?’. Deze tekst kreeg – naast een hele reeks stukken van Picard uit De Vlaamsche Post – een herpublicatie in de in 1915 door het blad uitgegeven brochure Vlaanderen’s nood en Vlaanderen’s toekomst. Het Standpunt van “De Vlaamsche Post”. Gerretson slaagde er in dezelfde periode in om met Duits geld het in Nederland verschijnende Belgische migrantenblad De Vlaamsche Stem De Vlaamsche Stem (1915-1916) De Vlaamsche Stem (1915-1916) was een Vlaamsgezind dagblad dat in Nederland verscheen en na een tijd in Duitse handen overging. De koerswijziging die het dagblad als gevolg daarvan onderg... Lees meer over te nemen en er een activistische publicatie van te maken. Intussen had Stijn Streuvels Lateur, Frank (pseudoniem Stijn Streuvels) Frank Lateur (1871-1969), beter bekend onder zijn pseudoniem Stijn Streuvels, was een toonaangevende Vlaamse schrijver, die ondanks zijn individualistische ingesteldheid geregeld Vlaamsge... Lees meer zijn observaties over de oorlogshandelingen gepubliceerd in De Vlaamsche Post, wat later leidde tot een controverse over zijn trouw aan België België Geen Vlaamse beweging zonder België. Het is ook onmogelijk om België te begrijpen zonder de geschiedenis van de Vlaamse beweging erbij te betrekken. Tussen het ontstaan van een culturele ... Lees meer . Vermeldenswaard is verder dat Reimond Kimpe Kimpe, Reimond Reimond Kimpe (1885-1970) verhuisde na de Eerste Wereldoorlog naar Nederland om te ontsnappen aan gerechtelijke vervolging vanwege zijn activisme. Hij was er werkzaam in de huizen- en weg... Lees meer , Marcel Minnaert Minnaert, Marcel De vrijzinnige flamingant en Groot-Nederlander Marcel Minnaert (1893-1970) was ook een overtuigde links-radicaal en (atoom)pacifist. Vanaf het begin van de jaren 1920 tot zijn emeritaat a... Lees meer en Antoon Thiry Thiry, Antoon Antoon Thiry (1888-1954) schreef pittoresk-folkloristische verhalen en was de oprichter van de uitgeverij en boekengilde Die Poorte. Tijdens de Eerste Wereldoorlog engageerde hij zich in ... Lees meer - de drie redacteurs van het fel anti-Belgische maandblad De Bestuurlijke Scheiding De Bestuurlijke Scheiding Het Gentse weekblad De Bestuurlijke Scheiding pleitte tijdens zijn kortstondige bestaan in de maanden vóór het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog voor het federalisme en voor de opricht... Lees meer , waarvan kort vóór de Eerste Wereldoorlog drie nummers verschenen - meewerkten aan De Vlaamsche Post.

Leo Picard stapt op

Toen Picard zijn aanvankelijk fervente anti-Belgicisme inruilde voor het perspectief van een autonoom Vlaanderen binnen België, kwam hij meer en meer in conflict met andere, meer radicale betrokkenen bij Jong-Vlaanderen en De Vlaamsche Post. Aan het einde van de zomer van 1915 keerde Picard hen de rug toe, daarin gevolgd door Frans Primo Primo, Frans Lees meer , August Remouchamps Remouchamps, August August Remouchamps (1892-1927) was tijdens de Eerste Wereldoorlog lid van de activistische groep Jong-Vlaanderen. In Nederland diende hij vervolgens de Duitse propaganda. Na de oorlog wa... Lees meer , Jules van Roy Van Roy, Jules Arts Jules Van Roy (1880-1940) was tijdens de Eerste Wereldoorlog lid van Jong-Vlaanderen en redactielid van De Bestuurlijke Scheiding. Ook was hij actief in de Vlaams Nationale Partij (... Lees meer en Jozef Boulengier Boulengier, Jozef De Vlaamsgezinde Gentse staatsambtenaar Jozef Boulengier (1882-1954) raakte tijdens de Eerste Wereldoorlog betrokken bij het activisme, onder andere als lid van de groep Jong-Vlaanderen.... Lees meer . Picard vertrok naar Nederland, waar hij in zijn woonplaats Den Haag werkzaam was als journalist in opdracht van de diplomatieke vertegenwoordigingen van Duitsland en zijn (militaire) bondgenoten en voor door Duitsland gefinancierde bladen. Het opstappen van Picard was het voorlopige slotakkoord van een machtsstrijd tussen het militair en het burgerlijk bezettingsbestuur in België, die respectievelijk de annexatie van België door Duitsland en een meer gecamoufleerde vorm van ondergeschiktheid aan Duitsland voorstonden.

Domela Nieuwenhuis Nyegaard, Reimond Kimpe, Antoon Thiry en Jan de Boevé De Boevé, Jan Jan de Boevé (1887-1966) was tijdens de Eerste Wereldoorlog redacteur van de activistische krant De Vlaamsche Post en een van de oprichters van De Vlam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog st... Lees meer , die al geruime tijd tot de redactie behoorden, namen de leiding van De Vlaamsche Post over en zetten een redactioneel beleid uit dat opnieuw helemaal aansloot bij het oorspronkelijke, fel anti-Belgische programma van Jong-Vlaanderen. De doorstart van De Vlaamsche Post na de exit van Picard leidde tot de oprichting van een eigen drukkerij, De Boevé & Co, met geld uit het persoonlijk kapitaal van Domela Nieuwenhuis, van enkele welgestelde leden van het inmiddels vanuit Gent ook verder in Vlaanderen vertakte Jong-Vlaanderen en vooral van de Duitse bezetter.

Het einde van De Vlaamsche Post

Boven de hoofden van de (Gentse) Jong-Vlamingen werd een na het vertrek van Picard nog verhevigd conflict uitgevochten tussen de alldeutsche en annexionistische Duitse militairen aan de ene en het burgerlijke politieke Duitse bezettingsbestuur aan de andere kant, dat aanstuurde op een compromisvrede en het behoud van België, weliswaar met een aangepaste, federale staatsconstructie. Uiteindelijk werd eerst Domela Nieuwenhuis, de grondlegger van Jong-Vlaanderen, uitgerangeerd en werd uiteindelijk De Vlaamsche Post stopgezet, aangezien de krant niet meer dienstbaar werd geacht voor de Duitse intenties. Op 5 mei 1916 verscheen het laatste nummer van het blad.

Domela Nieuwenhuis heeft altijd volgehouden dat De Vlaamsche Post mede werd opgedoekt op instigatie van Picard. Achter hem vermoedde hij de hand van de in Duitse kringen goed geïntroduceerde Gerretson en van Friedrich Wichert Wichert, Friedrich Friedrich (Fritz) Wichert (1878-1951) was een Duitse kunsthistoricus die tijdens de Eerste Wereldoorlog als diplomaat in Den Haag een belangrijke rol speelde bij het ontwikkelen van de Du... Lees meer van de Duitse diplomatieke missie in Den Haag. De inzichten van het Duitse bezettingsbestuur in Brussel in verband met de tijdens de oorlog (en daarna) te volgen (diplomatieke) koers en die van het trio Picard-Gerretson-Wichert - met name een sterke Duitse impact op een op (korte) termijn staatkundig te reorganiseren België - zouden volgens Domela Nieuwenhuis parallel hebben gelopen.