De Weerdt, Raymond
Raymond De Weerdt (1890-1963) was een Waals nationalistische agitator, die als pleitbezorger van het federalisme contacten legde met het ontluikende Vlaams-nationalisme.
Reginald De Schryver (2023), Reginald De Schryver (1998). De Weerdt, Raymond. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-004415.
Raymond de Weerdt groeide op bij zijn wallingantische vader (Alfred, 1851-1911), die van 1905 tot 1910 in Brussel voorzitter was van de Ligue wallonne, afdeling Brabant, en in 1906 in de hoofdstad het Waals Congres organiseerde. Vader Colleye was vooral afkerig van tweetaligheid Tweetaligheid Lees meer en van de toen aan de gang zijnde Nederlands-Belgische toenadering. R. De Weerdt zelf engageerde zich op zijn zestiende in de Waalse Beweging
Waalse beweging De Waalse beweging ontstond op het einde van de 19e eeuw en heeft zijn wortels in een culturele, politieke en taalkundige dimensie. Ze was verdeeld in verschillende stromingen, waarvan de... Lees meer en onderhield vanaf 1906 contacten met de felle Waalse nationalist en francofiel, graaf Albert du Bois, wiens secretaris hij werd en bleef tot na de Eerste Wereldoorlog. De Weerdt werd uitgever of medewerker aan heel wat literair-politieke blaadjes, onder meer Le Réveil wallon (1907-1908), La Revue française (1908-1910), La Belgique française (1908, 1911-1912), waarin zijn germanofobe, francofiele, panlatijnse, anti-âme belge en federalistische ideeën, overigens zonder veel weerklank, aan de orde waren. Ook zijn jeugdvereniging Jeunes Gardes Wallonnes heeft weinig succes gekend. In 1912 werd De Weerdt secretaris van de in dat jaar gestichte Ligue anti-pangermaniste belge en het jaar nadien, dat wil ook zeggen een jaar na Jules Destrée
Destrée, Jules Jules Destrée (1863-1936) was een kopstuk van de socialistische partij en de Waalse beweging, dat onder meer bekend staat om zijn ophefmakende Lettre au Roi (1912). Lees meer 's beroemde "Lettre au Roi", publiceerde hij de brochure Il n'y a pas de littérature belge
Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog verscheen op 20 juli 1914 het pamflet Wallonie, waarin hij onder meer schreef dat het merendeel der Walen annexionistisch, Wallonië wezenlijk een Franse provincie, België geen vaderland en de bestuurlijke scheiding een tussenstadium was voor de aanhechting bij Frankrijk.
Uitgeweken naar Engeland na de Duitse inval in België ageerde De Weerdt bij Waalse vluchtelingen tegen pan-Germanisme Pangermanisme Lees meer en flamingantisme Flamingant Flamingantisme is een term die met verschillende betekenissen wordt toegekend aan actoren binnen de Vlaamse beweging en het Vlaams nationalisme. Lees meer en voor een douane-unie met Frankrijk onmiddellijk na de oorlog. Daarover schreef hij van mei tot september 1915 in Le Cri de Londres. Een artikel getiteld L'Avenir de la Belgique latine, van 19 juni 1915, werd heruitgegeven in het augustusnummer van The Nineteenth Century and after; het verwekte nogal wat ergernis bij Vlaamsgezinden van verschillende strekking en deed hun argumenten aan de hand voor Vlaamsgezinde actie in oorlogstijd. De Weerdt had in dat artikel geschreven dat Vlamingen en Walen vochten voor de zege van de Latijnse beschaving, dat de laffe neutraliteit moest worden verzaakt, dat het flamingantisme dood was en dat de Vlamingen op het Frans zouden overschakelen. Berucht werd vooral de slotzin: La Belgique de demain sera latine ou ne sera pas (in de tweede versie werd dat: ou elle ne sera rien).
Met Emile Jennissen
Jennissen, Emile Advocaat Emile Jennissen (1882-1949) was een Waalse liberale politicus, die actief was binnen de Waalse beweging. Hij pleitte voor een vorm van federalisme en kwam in de Kamer geregeld tu... Lees meer werd De Weerdt begin 1916 uitgever van een half-maandelijks blaadje, La Wallonie, "organe de la Belgique française", dat zo Fransgezind was dat het na drie nummers door de Franse censuur, kennelijk ter wille van de goede betrekkingen met de Belgische regering, werd verboden; ook de Belgische nationalist Fernand Neuray Neuray, Fernand Fernand Neuray (1874-1934) was een Belgisch-nationalistische auteur en journalist. Lees meer had het blaadje in zijn Le XXe Siècle
Le XXe Siècle Le XXe Siècle (1895-1940) was een Brussels katholiek dagblad. Het werd na de Duitse inval in 1914 de spreekbuis van het Belgisch nationalisme en annexionisme, wat leidde tot een breuk tus... Lees meer fel aangevallen. Kort daarop werd De Weerdt stichter van L'Opinion wallonne, dat tijdens de oorlog in Parijs verscheen, eerst half-maandelijks, dan wekelijks, nadien maandelijks, en na de oorlog in Brussel. De leiding ervan berustte verder bij graaf du Bois en de Waalse socialistische volksvertegenwoordiger Célestin Demblon. De Weerdt was enerzijds voorstander van federalisme
Federalisme Sinds het begin van de 20ste eeuw behoort federalisme tot het programma van eerst de Waalse en vervolgens ook de Vlaamse beweging. Vanaf 1970 is de transformatie van België van unitaire t... Lees meer in België; daarom stelde hij zijn blad ter beschikking van flaminganten als bijvoorbeeld Leo Meert
Meert, Leo Leo Meert (1880-1963) richtte in 1913 mee het Vlaamsch Handelsverbond op. Hij speelde een prominente rol in het activisme. Ook na de Eerste Wereldoorlog bleef hij betrokken bij de Vlaamse... Lees meer en publiceerde zelf regelmatig in Ons Vaderland (1914-1922)
Ons Vaderland (1914-1922) De krant Ons Vaderland startte eind 1914 als een algemeen Vlaams blad achter het IJzerfront. Vanaf midden 1915 was het de spreekbuis van de Frontbeweging en na de Eerste Wereldoorlog, tot... Lees meer (Calais) en onderhield daarbij contacten met Hendrik Borginon
Borginon, Hendrik Hendrik Borginon (1890-1985) was lid van de leiding van de Frontbeweging en Vlaams-nationalistisch politicus in de Frontpartij en het Vlaamsch Nationaal Verbond. Tijdens de bezetting fung... Lees meer . Anderzijds echter werkte hij mee aan Frans-Waalse initiatieven en was hij, tot ergernis van de Belgische annexionist en nationalist Pierre Nothomb Nothomb, Pierre Pierre Nothomb (1887-1966) was een Belgisch-nationalistisch politicus, schrijver en publicist. Hij groeide tijdens en net na de Eerste Wereldoorlog uit tot het boegbeeld van het Belgisch ... Lees meer , van 1917 tot 1922 actief in het Comité franco-wallon.
Na de oorlog bleef De Weerdt de agitator, maar zoals voorheen zonder veel impact op de Waalse bevolking. Hij stichtte of herstichtte blaadjes, onder meer in 1935 het vooroorlogse La Réforme, dat tot 10 mei 1940 federalisme, francofilie en een pro-Frans anti-neutralisme verkondigde. Voorts zette hij zijn contacten met de Vlaams-nationalisten verder; het weekblad Pallieter
Pallieter Pallieter (2 april 1922 – 17 juni 1928) was een satirisch en polemisch weekblad van radicaal Vlaams-nationalistische signatuur. Lees meer wijdde aan hem op 4 februari 1923 een lovend artikel. Op 26 april 1923 sprak hij voor de Vlaamse studenten in Leuven, trad ook elders voor een Vlaams gehoor op, en ontmoette bij die gelegenheden Gerard Romsée
Romsée, Gerard Gerard Romsée (1901-1976) was een Limburgse Vlaams-nationalistisch politicus, die tijdens de Tweede Wereldoorlog als secretaris-generaal van Binnenlandse Zaken een centrale rol speelde in... Lees meer , Borginon en Herman Vos
Vos, Herman Herman Vos (1889-1952) engageerde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog in het activisme. Vanaf 1925 was hij parlementslid voor de Frontpartij. Toen het Vlaams-nationalisme zich in de jaren... Lees meer . In conservatief-wallingantische milieus leverde hem dat het verwijt op een "flamingantische propagandist" te zijn. In zijn toespraak in Leuven bepleitte hij de herinrichting van België als federaal koninkrijk met twee deelstaten en wenste voor Brussel het statuut van vrijstad.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bevestigde De Weerdt het zuiver Frans karakter van Wallonië, wees de Groot-Bourgondische en andere ideeën van Rex
Rex Rex was een Belgische politieke partij (1935-1940) en een collaboratiebeweging in Franstalig België (1940-1944). Lees meer af en hoopte in geval van een compromisvrede op aanhechting van Wallonië bij Frankrijk. Na de oorlog verscheen zijn blad La Réforme opnieuw en roemde hij de Walen, die geen Vlaamsch Nationaal Verbond Nationaal Vlaamsch Verbond (NVV) Het Nationaal Vlaamsch Verbond was een vereniging waarin vrijzinnige en katholieke flaminganten van 1891 tot 1914 samenwerkten. Lees meer , noch Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap
Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer hadden gekend en het rexisme hadden uitgespuwd. Weer mikte hij op verkeerde partijen (de federalistischgezinde Union Démocratique Belge en de Parti d'unité wallonne), maar bleef zijn Waals nationalisme en zijn federalistische en irredentistische idealen trouw.
Werken
– Il n'y a pas de littérature belge, 1913.
– Wallonie, 1914.
– 'L'Avenir de la Belgique latine', in Le Cri de Londres (19 juni 1915) en in Nineteenth Century and after (augustus 1915).
– Supermania, 1915 (anti-pan-Germanistisch boek, ook onder de titel The Spider's Web; Franse vertaling: La Belgique conquise avant la guerre).
– Le nationalisme français de la Belgique, 1917, 1937.
– La Wallonie et la France, 1922.
– Paroles d'un Wallon au peuple Flamand, 1939 (Nederlands: Waalsche standpunten, 1939).
– Appel aux Wallons, 1941.
– Pourquoi les Wallons vont à Waterloo, 1947.
Literatuur
– P. Dejardin, Raymond Colleye et le mouvement wallon pendant la guerre au front et à l'extérieur, 1924.
– L. Romain, Raymond Colleye animateur, 1933.
– Marches de France. Numéro consacré à Raymond Colleye, 1948.
– M. Leroy, La presse belge en Belgique libre et à l'étranger en 1918, 1971.
– L. Schepens, Koning Albert, Charles de Broqueville en de Vlaamse Beweging tijdens de eerste wereldoorlog, 1982.
– Ph. Muret, 'Raymond Colleye', in BN, XLIII, 1983-1984, kol. 204-220.
Reginald De Schryver (2023), Reginald De Schryver (1998). De Weerdt, Raymond. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-004415.