Genootschap De Nederlanden in Europa

Oprichting

Het Genootschap De Nederlanden in Europa werd opgericht tijdens een bijeenkomst met ongeveer 40 ingeschrevenen in een conferentiecentrum op de Pietersberg in Oosterbeek bij Arnhem op 4 en 5 mei 1957. De vereniging stelde zich tot doel de (culturele) integratie tussen Vlaanderen en Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer te bevorderen in een breder Europees verband en koos voor een naam die deze doelstelling synthetiseerde. De organisatie presenteerde zich eerder als een overleg- en coördinatieplatform en een denktank dan als een ledenvereniging. Zo organiseerde het op 20 juni 1959 in Breda een vergadering om de samenwerking te stroomlijnen tussen het Algemeen-Nederlands Verbond Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) Het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) werd in 1895 opgericht. Aanvankelijk behartigde het de belangen van de Nederlandse taal. Later en tot op de dag van vandaag ijvert het voor de brede ... Lees meer , het Erasmusgenootschap Erasmusgenootschap Het Erasmusgenootschap was een Vlaamse, Heel-Nederlands geïnspireerde culturele vereniging die bestond van 1947 tot 1960. Lees meer en de Groot-Kempische Cultuurdagen Groot-Kempische Cultuurdagen De Groot-Kempische Cultuurdagen werden jaarlijks gehouden in Hilvarenbeek (1946-1971) om Vlamingen en Nederlanders dichter bij elkaar te brengen. Lees meer .

Aan de oprichting waren sinds 1955 in Vlaanderen en Nederland een aantal voorbereidende vergaderingen én heel wat (briefwisselende) contacten voorafgegaan, die echter niet altijd even vlot verliepen. Het initiatief ging aanvankelijk uit van de Nederlander Leendert van Soest Van Soest, Leendert L.W. Leendert L.W. van Soest (1901-1970) was actief in de studentenafdeling van het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) en nadien ook in het Dietsch Studentenverbond. Later was hij betrokken bi... Lees meer , die sinds zijn studietijd in de jaren 1920 actief was in de Groot-Nederlandse Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer beweging.

Een netwerk uit het interbellum

Het merendeel van de Vlaamse en Nederlandse stichters had zich vóór de Tweede Wereldoorlog geëngageerd in de Dietse Diets Het woord ‘Diets’ stamt uit het Middelnederlands. In de context van de Vlaamse beweging dook deze term voor het eerst op in de loop van de 19de eeuw, meestal als equivalent voor Nederlan... Lees meer of Groot-Nederlandse beweging in het algemeen en in het Dietsch Studentenverbond Dietsch Studentenverbond (DSV) Het Dietsch Studenten Verbond was een van oorsprong Nederlandse nationalistische studentenvereniging, die in de periode 1922-1941 actief was in Nederland en Vlaanderen. Op haar hoogtepunt... Lees meer (DSV) in het bijzonder. Op die traditie en het ermee verbonden netwerk werd uitdrukkelijk teruggegrepen, weliswaar in een aan de historische evolutie en de gewijzigde tijdsomstandigheden aangepaste vorm: ‘Het is de onmiskenbare verdienste geweest van de vroegere Dietse beweging, dat ze tussen Noord-Nederlanders en Vlamingen inniger betrekkingen en in het Noorden voor Vlaanderens noden een beter begrip geschapen heeft dan ooit tevoren sedert 1830’.

Aangezien tal van Vlaams-nationalisten en ook een aantal Nederlandse ‘Dietsers’ tijdens de Tweede Wereldoorlog in de collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer waren gestapt, was het hernemen van een Groot- of Heel-Nederlandse actie - vooral in Nederland - geen evidentie. Vandaar dat de initiatiefnemers, met het oog op een ideologisch gediversifieerd draagvlak, van bij het begin nadrukkelijk opteerden voor een pluralistische aanpak. Al viel dat in de praktijk nogal tegen en was het aantal vrijzinnige leden - zeker in Vlaanderen - eerder beperkt, ondanks volgehouden pogingen om daaraan te verhelpen.

Werking en bestuur

Het doel van het Genootschap De Nederlanden in Europa was ‘ongeacht het staatkundig verband waarin de Nederlandssprekende gemeenschappen in Europa leven, het samenhorigheidsbesef versterken van allen, die daartoe behoren en daarbij opkomen voor hun recht om hun eigen volksaard op eigen wijze te ontwikkelen’. Vanuit die intentie organiseerde het genootschap algemene studieconferenties en overlegmomenten, evenals studiegroepen met deskundigen over specifieke thema’s zoals pers Pers Van bij het ontstaan van de Vlaamse beweging vervulde de Nederlandstalige pers een belangrijke rol als spreekbuis. De veelheid aan Vlaamse kranten en (week)bladen die in de 19de en 20ste ... Lees meer , onderwijs Onderwijs Lees meer , sociale aangelegenheden en ruimtelijke ordening.

In 1958 werd de (Groot-)Nederlandse historicus Pieter Geyl Geyl, Pieter Pieter Geyl (1887–1966) was een Nederlandse historicus met uitgesproken Groot-Nederlandse opvattingen, die een belangrijke rol speelde in het Vlaams-nationalisme tijdens het interbellum.... Lees meer algemeen voorzitter en zijn promovendus Arie Wolter Willemsen Willemsen, Arie W. De Nederlandse historicus Arie Wolter Willemsen (1930-2003) was een specialist inzake de geschiedenis van de Vlaamse beweging in het algemeen en van het Vlaams-nationalisme tijdens het in... Lees meer algemeen secretaris. Voorzitters voor respectievelijk Vlaanderen en Nederland waren Willem Melis Melis, Willem Willem Melis (1907-1984) was een advocaat, ambtenaar en journalist, vooral bekend als Verdinaso-lid, als directeur van de Dienst pers en propaganda van de Nationale Landbouw en Voedingsco... Lees meer en Herman Cohen Stuart Cohen Stuart, Herman Herman Cohen Stuart (1896-1978) was vanaf zijn studietijd tijdens de Eerste Wereldoorlog actief in de Groot-Nederlandse beweging. Lees meer . Jaak van Waeg Van Waeg, Jaak Jaak van Waeg (1922-2000) was een advocaat, die voornamelijk bekendheid genoot als voorzitter van de Vlaams-nationalistische drukkingsgroep de Vlaamse Volksbeweging. Lees meer was aanvankelijk secretaris voor Vlaanderen en werd in die functie opgevolgd door Johan Fleerackers Fleerackers, Johan Johan Fleerackers was bestuurder van vele culturele organisaties en voor verschillende ministers van Cultuur de kabinetschef. Hij besteedde veel aandacht aan de Vlaams-Nederlandse culture... Lees meer .

Opheffing

Het Genootschap de Nederlanden in Europa kwam nooit echt uit de startblokken, telde niet meer dan een paar honderd leden en slaagde er niet in om een eigen profiel te ontwikkelen binnen het bredere samenwerkingsveld tussen Vlaanderen en Nederland.

In 1963 ging het Genootschap de Nederlanden in Europa op in het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV). Bij prominente leden leefde al enige tijd het gevoel dat het onafhankelijk naast elkaar bestaan van beide organisaties overbodig en contraproductief was, gelet op de grote overlap in visie en ledenbestand. Inmiddels had het ANV zich een scherper Groot-Nederlands profiel aangemeten. Dat was vooral een gevolg van de stuwing vanuit het Genootschap en in het bijzonder van Willemsen en Melis, die waren toegetreden tot het ANV-bestuur, evenals van Fleerackers. Het proces van inkanteling in het ANV, waarin Willemsen en Fleerackers een belangrijke rol speelden, ging desondanks gepaard met nogal wat discussies en wrijvingen. Met name Cohen Stuart, die het ANV te weinig strijdbaar bleef vinden, stribbelde lang tegen. Pas met ingang van 1964 hield het Genootschap de Nederlanden in Europa definitief op te bestaan.