Hellemans, Hilda
Hilda Hellemans (1895-1976) was leidster in de Vlaamsgezinde meisjesbeweging. Ook schreef ze Vlaams-nationalistisch georiƫnteerde toneelstukken die sympathiseerden met het activisme.
Alix Van Nieuwenhuyze (2026), Luc Vandeweyer (1998). Hellemans, Hilda. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2026. https://devb.be/id/per-006757.
Hilda Hellemans werd in 1895 in Edegem geboren in een welgesteld gezin. Door kinderverlamming was ze haar leven lang bedlegerig. Desondanks was Hellemans zeer actief in de Katholieke Vlaamse Meisjesbeweging
Katholieke Vlaamse Meisjesbeweging De Katholieke Vlaamse Meisjesbeweging was een beweging van katholieke, Vlaamsgezinde burgermeisjes en vrouwen ontstaan in 1912 naar het model van de katholieke Vlaamse studentenbeweging, ... Lees meer . In haar geboortestad stichtte ze in 1921 een Vlaamsche Meisjesbond, later ook de Kinderbondcentrale met Jetje Claessens
Claessens, Jetje Jetje Claessens (1912-1995) was tijdens de Tweede Wereldoorlog leidster van de Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen (NSJV) en werd daarvoor ter dood veroordeeld. Ze ontving gratie en... Lees meer en Oda Thiel. Bij de Landsbond, die in Groot-Nederlandse
Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van Belgiƫ of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer richting evolueerde, bleef ze meer dan tien jaar als leidster betrokken. Menig artikel van haar hand verscheen in Gudrun
Gudrun Gudrun was het bewegingstijdschrift van de Katholieke Vlaamse meisjes- en vrouwenbeweging tussen 1919-1942 en 1952-1964. Lees meer , waarover zij van mei 1933 tot november 1936 de leiding had. Ze pleitte ervoor om het blad toegankelijk te maken voor de brede meisjesbeweging en niet te vervallen in (intellectualistisch) elitarisme.
In de loop van de jaren 1920 trad Hellemans op de voorgrond in radicaal Vlaams-nationalistische kringen. Haar bekendheid ontleende ze vooral aan haar werk als toneelschrijfster. Hellemans (lid van de Nationale Vereeniging voor Auteursrecht SociĆ©tĆ© des Auteurs belges ā Belgische Auteursmaatschappij (SABAM) De Nationale Vereeniging voor Auteursrecht (NAVEA) werd in 1922 op initiatief van Emiel Hullebroeck opgericht. Het doel was het innen en verdelen van auteursrechten. Uit NAVEA ontstond in... Lees meer ) produceerde verscheidene stukken met een politiek wervende inzet, waarin ze het activisme verdedigde en amnestie Amnestie Lees meer bepleitte. Behalve Kindergebedeke voor Vlaanderen en Offers, dat in 1931 te lezen viel in Gudrun, was er Piaske, dat uitgroeide tot haar bekendste werk. Medio jaren 1920 werd het stuk her en der in Vlaanderen op de planken gebracht. Piaske bleek zo populair dat Antoon Jacob
Jacob, Antoon Antoon Jacob (1889-1947) was een atheneumleraar en later hoogleraar in Hamburg en Gent. Hij was actief bij activistische tijdschriften, nadien in de amnestiebeweging en later de culturele... Lees meer het stuk en de schrijfster ervan mobiliseerde in zijn campagne voor de vrijlating van het activistische
Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiƫle... Lees meer boegbeeld August Borms
Borms, August August Borms (1878-1946) speelde een prominente rol in de activistische collaboratie tijdens de Eerste Wereldoorlog en groeide nadien uit tot hƩt symbool van de amnestiebeweging, die een ... Lees meer . Zelf voerde Hellemans het woord tijdens een verboden amnestie-bijeenkomst op 6 augustus 1926 in Antwerpen, waar die dag, behalve Jacob, ook Boudewijn Maes Maes, Boudewijn De vrijzinnige en sterk anti-Belgische Gentenaar Boudewijn Maes (1873-1946) was van 1919 tot 1921 Kamerlid namens de Frontpartij. Lees meer en War van Overstraeten het podium bestegen.
Piaske bleek een blijver binnen het radicale Vlaams-nationalisme. Naar aanleiding van Borms' vrijlating in 1929 werd het stuk op zijn verzoek nog eens opgevoerd in Merksem en tijdens de Tweede Wereldoorlog
Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer werd het als hoorspel uitgezonden door het collaborerende radiostation Zender Brussel
Zender Brussel Zender Brussel (1940-1944) was een collaborerend Vlaams Radio-instituut tijdens de Tweede Wereldoorlog. Lees meer . Zelf vervulde Hellemans in deze periode geen publieke rol.
Na de oorlog voegde Hellemans zich bij de opnieuw opgestarte Dietse meisjesbond āIk Dienā, waarbinnen ze vooral contacten met andere (oud)leden van het eerste uur onderhield. Tussen 1952 en 1964 schreef ze sporadisch artikelen voor het hernieuwde bewegingsblad Gudrun, meestal nostalgische huldes aan oud-leidsters en de vooroorlogse meisjesbond. Als dank voor haar inzet kreeg Hellemans, die aan haar bed gekluisterd door haar verlamming nauwelijks haar kamer verliet, van de Katholieke Vlaamse Meisjesbeweging een televisietoestel cadeau voor haar zestigste verjaardag. Tot haar dood op tachtigjarige leeftijd bleef Hellemans bij deze beweging betrokken.
Literatuur
ā G. Kauwenberghs, Bijdrage tot de geschiedenis van het Vlaamsch Nationaal verbond voor Vrouwen (1930-1940), VUB, onuitgegeven licentiaatsverhandeling, 1980.
Alix Van Nieuwenhuyze (2026), Luc Vandeweyer (1998). Hellemans, Hilda. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2026. https://devb.be/id/per-006757.