Heremans, Jacob

Jacob Heremans was de zoon van een kopergieter. Heremans volgde middelbaar onderwijs aan het atheneum te Antwerpen, waar hij les kreeg van en beïnvloed werd door Jan F. Verspreeuwen Verspreeuwen, Jan Jan Verspreeuwen (1807-1860) was dichter en organisator van het liberale Vlaamse cultuurleven in Antwerpen. Lees meer . Hij verliet de school voortijdig en werd vanaf 1 april 1843 hulpbibliothecaris van de Antwerpse stadsbibliotheek. Op 1 oktober 1844 werd hij leraar aan het college van Pitzemburg te Mechelen, waar hij Jan van Beers Van Beers, Jan Jan van Beers (1821-1888) was een Vlaams leraar en dichter uit Antwerpen. Lees meer , die intussen op de Antwerpse stadbibliotheek werkte, verving. Een jaar later werd Heremans benoemd tot leraar aan het Gentse atheneum. In 1849 huwde hij Constance de Hoon (1818-1908). Zijn schoonzuster Virginie de Hoon was in 1840 gehuwd met Karel L. Ledeganck Ledeganck, Karel L. Karel Lodewijk Ledeganck (1805-1847) was een Vlaams ambtenaar, politicus, jurist en dichter uit Eeklo. Hij was een cultuurflamingant en schreef een dichterlijke trilogie die in de Vlaamse... Lees meer .

In 1854 werd Heremans benoemd tot lector aan de Gentse Rijksuniversiteit en voor de cursus Nederlandse letterkunde van de moderne tijd toegevoegd aan Constant P. Serrure Serrure, Constant P. Constant Philippe Serrure (1805-1872) was een Gentse historicus, bibliofiel, numismaat, cultuurflamingant en filoloog. Hij was tevens hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Gent. Lees meer . Hij bleef intussen atheneumleraar tot na zijn aanstelling in 1864 als buitengewoon hoogleraar. In 1871 volgde Heremans Serrure op en doceerde hij ook de geschiedenis van de Nederlandse letterkunde. Vanaf 1873 was hij gewoon hoogleraar. Zijn leeropdracht werd in 1876 uitgebreid met de cursus vergelijkende taalkunde en in 1881 met de vergelijkende letterkundige geschiedenis van de moderne Germaanse volkeren.

Intussen was Heremans ook als liberaal politicus actief. Hij zetelde in de Oost-Vlaamse provincieraad (1870-1876), de Gentse gemeenteraad (1875-1879) en in het college als schepen voor onderwijs (1879-1882). In 1883 verkreeg de zieke Heremans het emeritaat. Hij werd opgevolgd door Paul Fredericq Fredericq, Paul Paul Fredericq (1850-1920) was een vooraanstaande Gentse historicus, die als de officieuze ideoloog van het liberaal flamingantisme kan worden  omschreven. Als rector van de Gentse u... Lees meer .

Opgegroeid in het Vlaamse culturele leven te Antwerpen sloot Heremans zich na zijn benoeming te Gent onmiddellijk aan bij de maatschappij De Tael is gan(t)sch het Volk De Tael is gansch het Volk De Tael is gansch het Volk (1836) was een Gents letterkundig genootschap, dat een prominente rol speelde in de literaire Vlaamse beweging van de 19de eeuw. Eind jaren 1860 ging De Tael ge... Lees meer , waar hij Jan F. Willems Willems, Jan Frans Jan Frans Willems (1793-1846), de “vader van de Vlaamse beweging”, was dichter, polemist, filoloog, tekstediteur en initiatiefnemer of lid van tal van academies en genootschappen in binne... Lees meer , Prudens van Duyse Van Duyse, Prudens Lees meer , Ledeganck, Ferdinand A. Snellaert Snellaert, Ferdinand A. Ferdinand Augustijn Snellaert (1809-1872) was arts en filoloog, een van de leidende figuren van de jonge Vlaamse beweging en pleitbezorger voor culturele eenheid met Nederland. Lees meer en anderen ontmoette. Aan het atheneum zette hij zich in voor de vorming van een groep Vlaamsgezinde jongeren. Dit leverde de V.B. mensen als Julius Vuylsteke Vuylsteke, Julius De Vlaamsgezinde advocaat, dichter en uitgever Julius Vuylsteke (1836-1903) was het boegbeeld van het Vlaamsgezinde liberalisme. Hij lag aan de basis van de Gentse studentenvereniging ’T ... Lees meer , Tony Bergmann Bergmann, Anton Anton Bergmann (1835-1874), zoon van George Bergmann, was een Lierse advocaat, Vlaamsgezind liberaal polemist, historicus en vernieuwend schrijver. Lees meer , O. Perier, Emiel Moyson Moyson, Emiel Lees meer , Gustave Rolin-Jaequemyns Rolin-Jaequemyns, Gustave De Vlaamsgezinde liberaal Gustave Rolin-Jaequemyns (1835-1902) trad met wisselend succes op als een brugfiguur tussen de Franstalige leiding en de flamingantische minderheidsvleugel van d... Lees meer , Fredericq, Julius de Vigne De Vigne, Julius Julius de Vigne (1844-1908) was een Gentse advocaat en een Vlaamsgezind liberaal politicus. Hij was actief in talrijke Gentse Vlaamsgezinde liberale verenigingen. In het belang van de lib... Lees meer , Karel Versnaeyen Versnaeyen, Karel Karel Versnaeyen (1836-1910) was ambtenaar bij het provinciaal bestuur van West-Vlaanderen, kunsthandelaar in Parijs en journalist te Brussel. Lees meer , Julius Sabbe Sabbe, Julius Lees meer en resulteerde in de oprichting van 't Zal wel gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer (1852). Heremans, die van nature voorzichtig was, bleef hierbij volledig op de achtergrond.

Als leraar Nederlands en later als hoogleraar voelde Heremans het tekort aan degelijke werkinstrumenten voor zijn vak zeer sterk aan. Hij heeft dat willen verhelpen door de publicatie van een reeks studies, handboeken, tekstuitgaven en bloemlezingen. Hij was literair actief in een aantal tijdschriften en was medestichter van Het Taelverbond Nederduitsch Taelverbond Het Nederduitsch Taelverbond was een federatie van letterkundige maatschappijen (1845-1855) die middelen wilde bijeenbrengen om werken uit te geven op het gebied van kunst, wetenschap, ge... Lees meer (1845), waarin hij de letterkundige kritiek verzorgde, De Eendragt De Eendragt De Eendragt – vanaf 1864 als De Eendracht gespeld – was een algemeen cultureel tijdschrift dat in Gent verscheen van 1846 tot 1879. Het volgde de evolutie van de Vlaamse beweging op de vo... Lees meer (1846), het Leesmuseum Leesmuseum Leesmuseum (1856-1959) was een flamingantisch algemeen literair, geschiedkundig en cultureel tijdschrift, dat verscheen in Gent. Lees meer (1856), De Toekomst De Toekomst (1857-1898) De Toekomst (1857-1898) was een pedagogisch en taal- en letterkundig tijdschrift. Lees meer (1857) en het Nederlandsch Museum Nederlandsch Museum Het Nederlandsch Museum (1874- 1894) was een tijdschrift voor letteren, wetenschappen en kunst. Het werd gesticht door J.F.J. Heremans en werd uitgegeven te Gent bij Adolf Hoste. Het blad... Lees meer (1874), waarvan hij tot aan zijn dood bestuurder was. Door die activiteiten werd Heremans lid van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde Maatschappij der Nederlandse Letterkunde De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde is een letterkundig-historisch genootschap dat in 1766 in Leiden werd opgericht. Lees meer te Leiden, lid van de Académie royale de Belgique en van de Koninklijke Academie van Wetenschappen te Amsterdam. In 1864 werd hij doctor honoris causa aan de Groningse universiteit.

In 1846 behoorde Heremans tot de stichters van het Vlaemsch Gezelschap Vlaemsch Gezelschap Het Vlaemsch Gezelschap was een culturele en politieke kring, in maart 1846 in Gent opgericht door Frans Rens, Ferdinand Augustijn Snellaert, Philip Marie Blommaert en Jacob Frans Hereman... Lees meer . Zo kwam hij met de politiek in contact en werd hij een van de leidende figuren bij de Gentse liberalen. Hij werd niet alleen lid van het hoofdbestuur van de Association libérale, maar ook voorzitter van de Vlaamsche Liberale Vereeniging Vlaamsche Liberale Vereeniging De Vlaamsche Liberale Vereeniging (1866-circa 1940) werd opgericht als drukkingsgroep binnen de Liberale Associatie van Gent. Door haar gematigde standpunten slaagde zij er gedurende enke... Lees meer en van het Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer , als opvolger van Frans Rens Rens, Frans De verdienste van de letterkundige Frans Rens (1805-1874) lag niet zozeer in zijn eigen poëtische werk, maar wel in zijn inzet voor verschillende Vlaamsgezinde verenigingen en tijdschrift... Lees meer . Zijn politieke ambten in de provincieraad en in de Gentse gemeenteraad gebruikte hij om de taalsituatie van de Vlamingen te verbeteren. Die inspanningen leverden door de stugge anti-Vlaamse houding van een groot deel van de Association libérale slechts bescheiden resultaten op, zodat hij in 1882, onder meer daarom, ontgoocheld afhaakte.

Heremans was Groot-Nederlander Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer in hart en ziel. Die overtuiging deelde hij mee aan zijn leerlingen en dit werd een van de hoofdkenmerken van 't Zal wel gaan. Hij was medestichter van de Nederlandse congressen Nederlandse Congressen De Nederlandse Congressen waren gemeenschappelijke (culturele) ontmoetingen van Vlamingen en Nederlanders in Vlaanderen en Nederland die met onderbrekingen werden georganiseerd sinds 1849... Lees meer (1849) en nam er vrijwel ononderbroken aan deel. In hetzelfde verband ijverde hij voor de naderhand ingevoerde spelling-De Vries en Te Winkel. Door zijn vele publicaties in Nederlandse tijdschriften en zijn werk als filoloog was hij goed bekend bij onze noorderburen en had er een uitstekende naam.

Als liberaal was Heremans niet antigodsdienstig, maar hij richtte zich wel tegen de grote invloed van de clerus in de politiek. Kort voor zijn dood bekeerde hij zich tot het protestantisme. Na zijn overlijden werd op zijn wens zijn bibliotheek aan de Gentse Rijksuniversiteit geschonken en zijn privé-archief verbrand.