Heymans, Victor

Victor Heymans was de zoon van een spoorwegbediende in Mechelen. Hij studeerde aan de Université libre de Bruxelles, waar hij lid was van het Vlaamsgezind studentengenootschap Geen Taal Geen Vrijheid Geen Taal Geen Vrijheid Geen Taal Geen Vrijheid is de kenspreuk en tot einde van de jaren 1940 de roepnaam van de Vlaamse studentenkring van de Brusselse universiteit. Lees meer . Heymans werd leraar aan de openbare middelbare scholen in Tienen, waar hij een tijdlang woonde, en in Sint-Hubert, Thuin en Beauraing. In 1885 verhuisde hij met zijn vrouw naar Mechelen, waar hij in 1889 een kleine drukkerij-uitgeverij overnam. Via zijn eigen krantjes, dagbladen en tijdschriften verspreidde hij met succes de progressistische liberale ideeën. Met name de sociale kwestie werd de rode draad in zijn publicaties en in een aantal bladen kwam ook de Vlaamse kwestie pittig aan bod, al stond de liberale (partij)propaganda voorop. Opvallend zijn ook een aantal eenmalige gelegenheidsuitgaven van socialistische, anarchistische en antimilitaristische strekking: De Loteling (1894), De Werkman, De sociaal Democraat (1896).

Politieke activiteiten

In de politieke strijd voor de invoering van het algemeen stemrecht werd Heymans samen met de socialist Frans Verbelen (1861-1937) de leider van een Gemengd Comité voor Algemeen Stemrecht in Mechelen, dat in de stad en op het platteland propagandameetings belegde. Deze bijeenkomsten, zoals de meeting op 6 november 1892 in Mechelen met Edward Anseele Anseele, Edward Edward Anseele (1856-1938) was een Gents socialist en lag in 1885 mee aan de basis van de Belgische Werkliedenpartij. Hij was decennialang een van de tenoren van het socialisme in België.... Lees meer , kregen veel aandacht in de pers.

Heymans werd in 1892 ook medestichter van de Liberale Voorwacht. Hij vergrootte zijn prestige door in 1894 als enige het debat ter verdediging van de parlementaire democratie aan te durven met de anarchisten, die in Mechelen een zeer sterke basis hadden, geweld predikten en andersdenkenden intimideerden. Mede door zijn inzet werd de Liberale Voorwacht als progressieve liberale partijafdeling machtig genoeg om eigen volkse en Vlaamsvoelende kandidaten op de liberale verkiezingslijsten in de stad en het arrondissement te plaatsen. Tegelijk kon de Voorwacht een van de meest progressieve liberale partij Liberale partij De verhouding tussen de liberale partij en het partijpolitieke liberalisme in België enerzijds, en de Vlaamse beweging anderzijds levert een gevarieerd en ingewikkeld beeld op dat evoluee... Lees meer programma’s van het land doorduwen bij de gemeenteraadsverkiezingen in Mechelen van 1895, echter zonder eisen te stellen op het vlak van de vernederlandsing of de Vlaamse kwestie. De liberalen slaagden erin om de katholieke meerderheid in de gemeenteraad voor het eerst sinds 1884 verrassend te breken en ook Heymans werd verkozen. Nadat de katholieke partij Katholieke partij De katholieke partij, later CVP (vanaf 1945) en CD&V (vanaf 2001) speelde een cruciale rol in de geschiedenis van de Vlaamse beweging. De partij had een belangrijk aandeel in onder m... Lees meer zich eveneens democratisch hervormd had en de christendemocratie een ruimer draagvlak kreeg, werden de liberalen bij de volgende verkiezingen van 1899 alweer in de oppositie gedrongen tot 1921, en Heymans werd niet meer verkozen. Wel ijverde hij de volgende jaren met wisselend succes voor een kartellijst van de liberalen met de socialisten bij de verkiezingen.

Inmiddels was Heymans een van de progressieve liberalen uit Mechelen, Antwerpen en Gent die afgevaardigden van 57 liberale hulp- en bijstandskassen en mutualiteiten bijeenriepen om op 25-26 december 1897 in Brussel een Parti Ouvrier Libéral – Belgische Liberale Werkliedenpartij (BLW) te stichten. Het initiatief stond los van de Parti Progressiste van Paul Janson (1840-1913) en maakte het verschil met haar strijd voor de gelijkheid van de twee landstalen in België. De BLW richtte de krant Le Pays op en Victor Heymans werd de bezielende secretaris-generaal van de partij. De BLW was echter veeleer een drukkingsgroep dan een volwaardige politieke partij, miste structuur en charismatische leiders en kon tot 1914 slechts twee volksvertegenwoordigers in het hele land via de liberale lijsten verkozen krijgen. De politieke impact was heel wat bescheidener dan die van de Parti Progressiste en de programmapunten werden niet gerealiseerd.

De liberale partij voorzag voor de kamerverkiezingen van 1900 de eerste plaatsvervanging voor een kandidaat van de Voorwacht, maar voor Heymans ging dat niet ver genoeg en hij weigerde een plaats op de lijst. In 1902 aanvaardde hij de eerste plaatsvervanging wel. Dat jaar stichtte hij mee een van de eerste liberale vakverenigingen van het land in Mechelen. Het ging om een syndicaat van meubelmakers, dat meteen navolging kreeg in andere beroepssectoren. Als secretaris-generaal van de Belgische Liberale Werkliedenpartij was hij in 1904 medestichter van de Landelijke Federatie van Liberale en Vrijzinnige Vakverenigingen en Werkersgroepen en hij werd er de eerste nationale voorzitter van. Zijn Mechels maandblad De Vakman vormde hij om tot een nationaal blad van de federatie. De koepel leidde een sluimerend bestaan tot de Eerste Wereldoorlog. Hij steunde ook de oprichting in 1907 van het eerste liberale vrouwensyndicaat.

Onderwijs en liberaal verenigingsleven

Inmiddels moest Heymans bij de kamerverkiezingen van 1906 voor de eerste plaatsvervanging wijken voor een kandidaat uit Willebroek, waar de linkse kiezers talrijk waren. Teleurgesteld stapte hij uit de Mechelse politiek en hij liet de uitgave van zijn kranten over aan zijn echtgenote en kinderen, want hij wilde terugkeren naar het onderwijs. Dat lukte al in 1907, toen hij leraar werd aan de openbare Normaalschool Karel Buls in Brussel. Vijf jaar later verhuisde hij naar de hoofdstad, wat hem niet belette elders in het Vlaamse land te blijven militeren. Nog in 1912 werd hij bestuurslid van de Vlaamse Liberale Volkspartij in Antwerpen, in 1913 werd hij medestichter en secretaris van het Liberaal Vlaams Verbond Liberaal Vlaams Verbond (LVV) Liberaal Vlaams Verbond (LVV) is een autonome, sociaal-progressieve, liberale en Vlaamsgezinde vereniging die werd opgericht in 1913. Van een overkoepelend en coördinerend orgaan voor lib... Lees meer en in 1914 stichtend bestuurslid van de Nationale Bond der Vrije Mutualiteitsfederatiën, de voorloper van de Landsbond van Liberale Mutualiteiten. Heymans was verder actief in de Liberale Volksbond Liberale Volksbond (Gent) De Liberale Volksbond was een liberale, flamingantisch-progressieve vereniging die op 1 december 1907 werd opgericht in Gent. Lees meer , een flamingantisch-progressieve vereniging die sinds 1907 in Vlaanderen actief was.

Na de Eerste Wereldoorlog engageerde Heymans zich in 1919bij de heroprichting van de Liberale Volksbond. Hij werd algemeen secretaris van het Liberaal Vlaams Verbond, wat hij bleef tot zijn overlijden. Bij de parlementsverkiezingen van 1921 stond hij op de eerste plaats van een liberale Vlaamsgezinde scheurlijst in Brussel, evenwel zonder succes. Dat jaar werd hij de eerste directeur van de openbare school voor maatschappelijk assistenten in Antwerpen. In oktober 1925 werd hij hoofdredacteur van Het Volksbelang Het Volksbelang Het Volksbelang (1867-heden) is het oudste nog bestaande liberale weekblad. Het is de spreekbuis van de Vlaamsgezinde sociaal-progressieve liberalen. Lees meer , het oudste liberaal-Vlaamse weekblad dat sinds 1867 verscheen. Hij schreef ook in Het Laatste Nieuws Het Laatste Nieuws Het Laatste Nieuws was een liberaal en Vlaamsgezind dagblad, waarvan het eerste nummer op 7 juni 1888 verscheen. In 2023 bestaat de krant nog steeds als een populair dagblad voor een bree... Lees meer . Heymans bleef tot zijn overlijden in de nationale liberale progressistische beweging actief en werd de expert voor onderwijs, sociale zekerheid en de syndicale en mutualistische beweging.