Klagsbald, Harry
Harry Klagsbald (1897-1945) was een joodse boekhandelaar en uitgever uit Antwerpen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij gedeporteerd naar en vermoord in Buchenwald.
Chris Ceustermans (2023). Klagsbald, Harry. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-017659.
In 1912 emigreerde de in Polen geboren Harry Klagsbald met zijn ouders naar de Antwerpse stationswijk waar vader Chune Wolf Klagsbald werkte als diamanthandelaar. Tijdens de Eerste Wereldoorlog moesten de Klagsbalds als onderdanen van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie uitwijken naar Nederland. Harry Klagsbald vocht met het Oostenrijks-Hongaarse leger aan het Italiaanse front waar hij geconfronteerd werd met antisemitisme van medesoldaten, zo beschreef hij later in door Emmanuel de Bom
De Bom, Emmanuel Emmanuel de Bom (1868-1953) was een Vlaamse schrijver, redacteur, journalist en bibliothecaris. Lees meer vertaalde, maar nooit gepubliceerde herinneringen.
Na de Eerste Wereldoorlog vestigde het gezin zich opnieuw in Antwerpen waar Klagsbald aanvankelijk werkte als diamantkliever. In 1927 huwde hij Rifka Kahan, dochter van boekhandelaar Bernard Kahan in Antwerpen, die een kosmopolitisch-Joodse boekhandel in Antwerpen beheerde. Klagsbald geraakte er betrokken bij het Vlaamse literaire leven. Hij leerde via boekhandel Kahan boekenimporteur Angèle Manteau
Manteau, Angèle Angèle Manteau (1911-2008) was oprichtster en van 1932 tot 1970 directeur van de naar haar genoemde importboekhandel en uitgeverij, die decennialang over het meest prestigieuze fonds in N... Lees meer kennen en werd omstreeks 1934 haar eerste vertegenwoordiger. Klagsbald reisde voor Manteau door Vlaanderen om literatuur van auteurs zoals Stefan Zweig of Thomas Mann aan te prijzen. Hij werd in die periode bevriend met Vlaamse auteurs zoals Maurice Gilliams, Emmanuel de Bom en Felix Timmermans
Timmermans, Felix Felix Timmermans (1886-1947) is de auteur van een omvangrijk en veelgelezen oeuvre. Tot zijn bekendste romans horen Pallieter (1916) en Boerenpsalm (1935). Tijdens de Eerste Wereldoorlog ... Lees meer .
Via zijn positie bij uitgeverij Manteau zorgde hij ervoor dat het werk van diverse Vlaamse auteurs (opnieuw) kon verschijnen, zoals de roman Wrakken, van Emmanuel de Bom of een bloemlezing van dichter Arnold Sauwen. De Vlaamsgezinde Klagsbald was op 14 april 1941 ooggetuige van de door de Deutsch-Flämische Arbeitsgemeinschaft (DeVlag)
Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer aangestookte pogrom tegen Joodse synagogen en winkels bij de Antwerpse Pelikaanstraat na de vertoning van de film Der Ewige Jude. Over hoe de etalage van boekhandel Kahan werd ingetrapt, schreef hij een ooggetuigenverslag dat pas vele jaren later werd gepubliceerd. In 1942 werd Klagsbald een tijdlang beschermd tegen deportaties door steunbrieven van zijn literaire vrienden De Bom en Timmermans. Toen in het antisemitisch blad Volksche Aanval het gerucht werd verspreid dat het niet Felix Timmermans was, maar de Antwerpse VNV-gouwleider Jan Timmermans
Timmermans, Jan Jan Timmermans (1901-1962) was VNV-kamerlid (1939-1940) en oorlogsschepen (1941-1944) en -burgemeester (1944) van Antwerpen. Lees meer die Klagsbald een hand boven het hoofd hield, werd Klagsbald gearresteerd en als ‘politieke gevangene’ gedeporteerd naar Buchenwald. Daar stierf hij op 22 februari 1945.
Literatuur
– G. Durnez, Felix Timmermans – een biografie, 2000.
– J. Lampo, Harry Klagsbald en de pogrom in de Pelikaanstraat, in: Zuurvrij - Berichten uit het Letterenhuis, 2017, nr. 32, pp. 6-14.
– C. Ceustermans, De man die van mensen hield – biografie Emmanuel de Bom, 2021.
Chris Ceustermans (2023). Klagsbald, Harry. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-017659.
Redactiegeschiedenis
Redactiegeschiedenis
2023: Chris Ceustermans