Muyldermans, Jakob

Jakob ‘Jaak’ Muyldermans studeerde aan het Sint-Romboutscollege en aan het Klein Seminarie en Grootseminarie van Mechelen. Nadien werd in 1879 priester gewijd en studeerde daarna één jaar wijsbegeerte en letteren te Leuven, waarna hij het baccalaureaat behaalde. Van 1880 tot 1884 was hij leraar en vervolgens (tot 1887) directeur van het Sint-Jozefcollege te Aarschot als opvolger van Jan Bols Bols, Jan Priester-leraar Jan Bols (1842-1921) ijverde in de lijn van Guido Gezelle voor de studie van de volkstaal en de volkscultuur. Hij was de mentor van de Vlaamsgezinde scholieren aan het Kle... Lees meer . Van 1887 tot 1910 was hij diocesaan inspecteur, aanvankelijk voor het godsdienstonderricht in de lagere scholen en vanaf 1893 voor de humaniora. Hij werd kanunnik, werd erekanunnik gecreëerd (1893) en werd titulair kanunnik (1910) van het Sint-Romboutskapittel in Mechelen. Van 1902 tot 1926 was hij tevens legeraalmoezenier (ook in het Nederlandse Harderwijk tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer ). Van de Leuvense universiteit ontving hij een eredoctoraat in de Germaanse filologie.

Bij de Vlaamsgezinde studentenbeweging

Tijdens zijn humanioraopleiding aan het Sint-Romboutscollege van Mechelen werd Muyldermans Vlaamsgezind onder invloed van de poësisleraar Bols, die in de lijn van Guido Gezelle Gezelle, Guido Guido Gezelle (1830-1899) was een Vlaamse priester die de Vlaamse volkstaal verdedigde binnen het algemeen Nederlands. Hij verwierf grote bekendheid als lyrisch dichter van religieuze nat... Lees meer bij zijn leerlingen geestdrift wekte voor de studie van de volkstaal, het verzamelen van spreekwoorden en zegswijzen en het opsporen van sagen en volksverhalen.

In 1875 kwam Muyldermans, toen hij zijn eerste jaar filosofie volgde aan het Klein Seminarie van Mechelen Klein Seminarie van Mechelen Het Klein Seminarie van Mechelen was een belangrijke onderwijsinstelling van het aartsbisdom Mechelen met humaniora en filosofieafdeling voor priesterstudenten. Ze speelde in de 19de eeuw... Lees meer , in contact met de Westvlaamsche Gebroeders Westvlaamsche Gilde De Westvlaamsche Gilde werd opgericht op 20 oktober 1873 door de Brugse seminaristen Amaat Vyncke en Zeger Maelfait. Ze lanceerde in 1875 de Almanak voor de leerende jeugd van Vlaanderen ... Lees meer , waar hij goede betrekkingen aanknoopte met Amaat Vyncke Vyncke, Amaat Amaat Vyncke (1850-1888) was een ultramontaans en Vlaamsgezind zoeaaf, priester en missionaris. Hij was mede-oprichter van de West-Vlaamse Zouavenmaatschappij, de Gilde der Westvlaamsche ... Lees meer , de latere missionaris in Afrika. In het zomer- en kerstnummer van 1875 van De Vlaamsche Vlagge De Vlaamsche Vlagge (1875-1933) De Vlaamsche Vlagge (1875-1933) was een West-Vlaams scholieren- en studententijdschrift onder wisselende redactie van seminaristen, universiteitsstudenten en priester-leraars. Het ademde ... Lees meer , de tweede en derde aflevering van het West-Vlaamse scholierentijdschrift, en in de Almanak van de Westvlaamsche Gebroeders van 1876  schreef hij artikels. In 1875 stond Muyldermans samen met zijn medestudent in de filosofie Pieter Luppens aan de wieg van de Vlaamsgezinde scholierenvereniging De Jonge Taalvrienden in het Klein Seminarie van Mechelen. Hij vroeg Bols om de literaire activiteiten van die kring te begeleiden.

Letterkundige en cultuurflamingant

Muyldermans was lid van de Zuidnederlandsche Maatschappij voor Taalkunde sinds 1881 (secretaris van 1885 tot 1900) en van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) De Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL, 1886) is een instelling die zich in de loop van haar geschiedenis heeft ingezet zowel voor taalculturele, -wetenschappeli... Lees meer (KVATL) vanaf 1896 (ondervoorzitter in 1911 en voorzitter in 1912). Hij was medestichter in 1898 van de kring Eigen Leven Eigen Leven Eigen Leven was een genootschap dat werd opgericht door Marie-Elisabeth Belpaire om de katholieke Vlaamsgezinde krachten te bundelen, in het bijzonder op literair vlak. Als eerste project... Lees meer (voorzitter van 1898 tot 1906) en van Dietsche Warande en Belfort Dietsche Warande en Belfort Dietsche Warande en Belfort was een Vlaams tijdschrift voor literatuur- en geestesleven. Het ontstond in 1900 door de samensmelting van de tijdschriften Dietsche Warande en Het Belfort.... Lees meer , waarvan hij tevens redactielid was.

Aan de zijde van zijn oud-leraar Bols, was Muyldermans medestichter van en werkte hij onder verschillende pseudoniemen mee aan de Vlaamsgezinde studententijdschriften Driesken de Nijper Driesken de Nijper Driesken de Nijper (1880-1881) was een almanak voor de schooljeugd, uitgegeven door Mechelse seminaristen, die de verfransing hekelde. De uitgave kreeg een opvolger met De Student en nad... Lees meer en De Student De Student De Student was een katholiek scholieren- en studententijdschrift dat verscheen van 1881 tot in 1930. Het was voor 1914 het meest gezagvolle orgaan van de Katholieke Vlaamse Studentenbeweg... Lees meer . Voor onder meer Met Tijd en Vlijt Met Tijd en Vlijt Met Tijd en Vlijt was een Vlaamsgezind Studentengenootschap dat in 1836 aan de Leuvense universiteit werd opgericht en bleef bestaan tot na de Tweede Wereldoorlog. Het speelde tot 1875 e... Lees meer hield hij lezingen. Daarnaast was hij zeer actief in het Davidsfonds Davidsfonds (DF) Het Davidsfonds is een katholieke Vlaamse cultuurvereniging, die werd opgericht in januari 1875. Lees meer , waarvan hij van 1894 tot 1909 hoofdbestuurslid was, en hij publiceerde regelmatig in De Vlaamsche Wacht, een veertiendaags tijdschrift voor Nederlandstalige letteren, kunst en wetenschap in 1878-1886 dat veel informatie gaf over de werking van het Davidsfonds. Hij bundelde in 1898 de brieven die hij van Amaat Vyncke ontving vanuit diens missiepost Kibanga in het latere Congo Congo Lees meer voor de herziene uitgave van Brieven van een Vlaamsche Missionaris in Midden-Afrika, een bundeling die in 1884-1888 door Vyncke zelf uitgegeven was.

Controverse rond het wetsvoorstel-Coremans

Muyldermans was nauw betrokken bij de heftige discussies in de kring Eigen Leven Eigen Leven Eigen Leven was een genootschap dat werd opgericht door Marie-Elisabeth Belpaire om de katholieke Vlaamsgezinde krachten te bundelen, in het bijzonder op literair vlak. Als eerste project... Lees meer over de gedeeltelijke vernederlandsing van het vrij secundair onderwijs en het wetsvoorstel- Edward Coremans Coremans, Edward (1835-1910) Edward Coremans (1835 – 1910) was een Antwerpse advocaat en politicus van de Meetingpartij. Hij was de politieke vader van de eerste taalwetten. Van 1872 tot 1900 gold hij als de politiek... Lees meer van 9 augustus 1901 (zie Taalwetgeving Taalpolitiek en -wetgeving Situaties van taalonderdrukking vindt men wereldwijd. Daarom besteedt deze bijdrage eerst aandacht aan gehanteerde taalpolitieke strategieën. Ook in België verzette een gedomineerde taalg... Lees meer ). Hij viel het voorstel van Joris Helleputte Helleputte, Joris Joris Helleputte (1852-1925) heeft bijna een halve eeuw lang gewogen op de Belgische samenleving: als neogotisch architect, als gangmaker van sociale organisaties, inzonderheid de Belgisc... Lees meer aan, dat een bijkomend examen Nederlands voor de Vlaamse humanioraleerlingen voorzag. Een dergelijke proef kwam volgens hem neer op een kaakslag in het gezicht van de Vlamingen. Als inspecteur en tevens raadsman van de aartsbisschop (vanaf februari 1906) en kardinaal (vanaf april 1907) Désiré Mercier Mercier, Désiré Désiré Mercier (1851-1926) was van 1906 tot 1926 de kardinaal-aartsbisschop van het aarts­bisdom Mechelen. Hij was een vurig propagandist van het Belgisch patriottisme en leefde tijdens ... Lees meer werd de Vlaamsvoelende Muyldermans echter in een moeilijke positie gedrongen. Door zijn positie moest hij de fel omstreden bisschoppelijke onderrichtingen van 1906, die bekend werden als de Instructions, verdedigen die opriepen tot een betere kennis van en een grotere waardering voor het Nederlands, maar tegelijk vasthielden aan het principe van de tweetaligheid in het (katholiek) middelbaar onderwijs Middelbaar onderwijs De geschiedenis van het middelbaar onderwijs is nauw verweven met die van de Vlaamse beweging. Tot diep in de 20ste eeuw bleef de middelbare school een grotendeels Franstalig bastion van ... Lees meer . De voorstellen van Muldermans voor de moedertaal als de grondslag van het middelbaar onderwijs bij de voorbereiding van de tekst waren door Mercier van tafel geveegd. In oktober 1906 schikte Muyldermans zich naar de onderrichtingen en hij vroeg op een meeting van de Nederduitsche Bond Nederduitsche Bond De Nederduitsche Bond (1861-1914) was een Antwerpse kiesvereniging die flamingantische katholieken en liberalen verenigde. De Bond was een invloedrijke machtsfactor binnen de Meeting, voo... Lees meer om de instructies een kans te geven. Kort nadien nam hij expliciet de verdediging ervan op zich en toonde zich een tegenstander van elke wettelijke dwang op dat gebied, tot groot ongenoegen van de Vlaamsgezinden. Op het Katholiek Congres van Mechelen in september 1909 trad Muyldermans  de eis van volksvertegenwoordiger Adelfons Henderickx Henderickx, Adelfons Adelfons Henderickx (1867-1949) was een Antwerpse katholieke volksvertegenwoordiger. Tijdens de Eerste Wereldoorlog engageerde hij zich in het activisme en tijdens het interbellum in het ... Lees meer tot een volledige vernederlandsing van het vrij middelbaar onderwijs niet bij en hij wenste niet aan de bespreking van de kwestie deel te nemen, wat sterk afgekeurd werd door de aanwezigen. Teleurgesteld nam hij ontslag als redactielid van De Student en als lid van het hoofdbestuur van het Davidsfonds. Het Katholiek Congres van 1909 werd zijn laatste openbare optreden binnen de Vlaamse beweging. Ook zijn ontslag als onderwijsinspecteur in 1910 zou ingegeven zijn door het dispuut over de taalkwestie in het middelbaar onderwijs.

Latere activiteiten

Tot aan zijn dood legde kanunnik Dr. Muyldermans zich als Germaans filoloog vanaf 1910 nog louter toe op zijn handboeken en zijn bijdragen voor de KVATL. In zijn publicaties bestudeerde hij naast de taal- en letterkunde in het onderwijs en het belang van het onderricht in de moedertaal in hoofdzaak prominente figuren uit de Vlaamse (literaire) traditie, onder meer Hendrik Conscience Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer en Willem F. Verhoeven Verhoeven, Willem Willem Verhoeven (1738-1809) was een Vlaams toneel- en geschiedschrijver, die in zijn geschriften het gebruik van het Nederlands en de ontwikkeling van de Vlaamse cultuur verdedigde als r... Lees meer . Hij schreef biografieën over in zijn ogen verdienstelijke tijdgenoten en vrienden, onder andere over zijn leermeester Bols, de Vlaamsgezinde en sociaal bewogen priesters Frans Drijvers Drijvers, Frans Frans Drijvers (1858-1914) was een Vlaamsgezind en sociaal bewogen priester die een belangrijke rol speelde in de katholieke Vlaamse studentenbeweging en de katholieke Vlaamse beweging vo... Lees meer en Constant Duvillers Duvillers, Constant De Vlaamsgezinde priester Constant Duvillers (1803-1885) bracht tussen 1839 en 1851 een aantal publicaties uit waarin hij de (officiële) verwaarlozing van het Nederlands aanklaagde. ... Lees meer , de katholieke ministers van Staat August Beernaert Beernaert, August Auguste Beernaert (1829-1912) was een vooraanstaand katholiek politicus, die tweemaal minister van Openbare Werken was en als kabinetsleider in de jaren 1880-1890 mee de eerste voorzichti... Lees meer en Joris Helleputte, kardinaal Petrus Goossens Goossens, Petrus Petrus Goossens (1827-1906) was aartsbisschop van Mechelen. In 1891-92 nam hij maatregelen tegen de Katholieke Vlaamse Studentenbeweging. Hij vaardigde tegelijk richtlijnen uit voor een g... Lees meer en de Vlaamsgezinde bisschop van Luik Martinus-Hubertus Rutten Rutten, Martinus-Hubertus Martinus-Hubertus Rutten (1841-1927) was een Vlaamsgezinde bisschop in Luik, die zich hoofdzakelijk bezighield met het vernederlandsen van het arbeidersmilieu en het onderwijs. Hij stond ... Lees meer . Hij pleitte voor een beschaafd Vlaams taalgebruik, waarbij hij de ‘Hollands-protestantse’ en Franse invloeden krachtig afwees. Tegelijk nam hij afstand van het West-Vlaams taalparticularisme van Gezelle en diens aanhangers. Muyldermans moest echter vaststellen dat het ‘algemeen beschaafd Zuid-Nederlands’ dat hij verdedigde, geen weerklank vond. Zowel literair als ideologisch was zijn ideeëngoed conservatief. De eenheid van de Kerk en de katholieke geloofsgemeenschap mocht niet bedreigd worden door de Vlaamse kwestie en als ultramontaan zweerde hij onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan de paus en de Belgische kerkleiders. Dat leidde tot een breuk met de Vlaamse beweging.