Nederlandsch Museum

Inhoud en context

Het Nederlandsch Museum was een uitgesproken liberaal en flamingantisch tijdschrift. Het liberalisme kwam bijvoorbeeld tot uiting in de politieke teksten over binnen- en buitenland. Onder andere Engeland en Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer werden aangewezen als liberale voorbeeldlanden bij uitstek. De medewerkers van het tijdschrift hadden nauwe banden met het liberale veld. Het Nederlandsch Museum onderhield daarnaast een zekere verbondenheid met de Gentse universiteit Universiteit Gent (UGent) Lees meer en het Taalminnend Studentengenootschap ’t Zal Wel Gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer . Naast originele literaire bijdragen, waarbij eerder proza dan poëzie werd opgenomen, en boekbesprekingen, verschenen in het tijdschrift vooral artikels over geschiedenis, kunst, filosofie, sociologie, politiek en onderwijs.

Het adjectief ‘Nederlandsch’ in de titel van het blad contrasteerde met de benamingen van voorgangers zoals Jan Frans Willems Willems, Jan Frans Jan Frans Willems (1793-1846), de “vader van de Vlaamse beweging”, was dichter, polemist, filoloog, tekstediteur en initiatiefnemer of lid van tal van academies en genootschappen in binne... Lees meer ’ Belgisch Museum Belgisch Museum Het Belgisch Museum voor de Nederduitsche Tael- en Letterkunde en de Geschiedenis des Vaderlands was een filologisch en historisch tijdschrift dat in Gent verscheen tussen 1837 en 1846.... Lees meer (1837-1846) en het vager verwoorde Vaderlandsch Museum Vaderlandsch Museum voor Nederduitsche Letterkunde, Oudheid en Geschiedenis Het Vaderlandsch Museum voor Nederduitsche Letterkunde, Oudheid en Geschiedenis was een filologisch en historisch tijdschrift dat in Gent verscheen tussen 1855 en 1863. Lees meer (vijf delen in de periode 1855-1863) van Constant Philippe Serrure Serrure, Constant P. Constant Philippe Serrure (1805-1872) was een Gentse historicus, bibliofiel, numismaat, cultuurflamingant en filoloog. Hij was tevens hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Gent. Lees meer en wijst op een uitgesproken cultureel grootneerlandisme Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer . De taaleenheid tussen Noord en Zuid werd in het tijdschrift gepromoot, er werden bijdragen opgenomen van Nederlanders en onder de historische bijdragen in het blad was het populairste onderwerp de 16de eeuw, de tijd van de opstand tegen Filips II, die uiteindelijk leidde tot de splitsing van de Lage Landen. Het is in dit opzicht ook tekenend dat Heremans in de jaren voordien al had bekomen dat de naam van het Nederduitsch Tijdschrift (1862-1868) werd veranderd naar Nederlandsch Tijdschrift, omdat ‘Nederlandsch’ volgens hem een duidelijke, uniforme benaming was voor de taal Taal De ontwikkeling van het Nederlands vormde tot diep in de 20ste eeuw een fundamenteel aandachtspunt in de Vlaamse beweging. De wijze waarop het geschreven en gesproken Nederlands gehanteer... Lees meer die in Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer en Vlaanderen gesproken werd, in tegenstelling tot meer regionale benamingen zoals ‘Hollands’ of ‘Vlaams’. Bovendien was Heremans van mening dat het adjectief ‘Nederduitsch’ voor verwarring kon zorgen. Het werd immers ook gebruikt als aanduiding voor de taal die in sommige delen van noordwest Duitsland gesproken werd. Het fungeerde in die tijd bovendien als een algemene term voor meerdere West-Germaanse talen.

De term ‘Museum’ signaleert dan weer dat het tijdschrift zich vooral focuste op de geschiedenis van de Nederlandse letteren, zoals het geval was bij het Belgisch en Vaderlandsch Museum. Hoewel het Nederlandsch Museum tot op zekere hoogte de opvolger was van deze bladen – Heremans werkte mee aan het Belgische Museum en schreef een aantal bijdragen voor het Vaderlandsch Museum – ging er in het Nederlandsch Museum veel meer aandacht uit naar de contemporaine literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer , alsook naar maatschappelijke kwesties. Het tijdschrift laat zich dan ook situeren in een bredere evolutie die Vlaamse tijdschriften in deze periode doormaakten: van veeleer historisch-literair en taalpropagandistisch opgezette publicaties naar sterker literair-creatief en literair-kritisch georiënteerde bladen.

Het blad was daarnaast tot op zekere hoogte een erfgenaam van het Nederduitsch Tijdschrift Nederduitsch Tijdschrift Het Nederduitsch Maandschrift, opgericht in juli 1862, was een literair tijdschrift dat werd uitgegeven in Brussel. De titel wijzigde twee keer: eerst naar Nederduitsch Tijdschrift in se... Lees meer , dat eveneens een zeker kosmopolitisme uitdroeg en bijdragen van Noord-Nederlanders opnam. Een aantal medewerkers van laatstgenoemd tijdschrift zouden ook bijdragen leveren aan het Nederlandsch Museum.

Het Nederlandsch Museum kan dan weer zelf getypeerd worden als een soort voorloper van het Tijdschrift van het Willems-Fonds (1896-1905) en de Vlaams(ch)e Gids De Vlaamse Gids (met) Boek & Biliotheek De Vlaamse Gids (1905-2000) was een flamingantisch en liberaal tijdschrift. Het werd gesticht door Max Rooses, met medewerking van Paul Fredericq en Jozef Vercoullie. Het blad was feiteli... Lees meer , aangezien er een bepaalde continuïteit was op het vlak van thematiek en medewerkers. Enkele leden van het Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer wilden de leemte opvullen die in hun ogen was ontstaan na het verdwijnen van het Nederlandsch Museum, waarvan zowat alle redactieleden overigens lid waren van het Willemsfonds, en een nieuw liberaal-flamingantisch tijdschrift oprichten. Aanvankelijk verscheen dit tijdschrift als officiële spreekbuis van de organisatie, die ook de jaarboeken van het Willemfonds verving, daarna als de meer onafhankelijke Vlaams(ch)e Gids, die evenwel banden met het Willemsfonds zou behouden.

Bijdragen over de Vlaams beweging

In de loop van zijn bestaan publiceerde het tijdschrift een aantal bijdragen die een belangrijke rol speelden in de ontwikkeling van de Vlaamse beweging. In 1879 verscheen ‘Het Hoofdgebrek van het Middelbaar Onderwijs’, een studie van Jan van Beers Van Beers, Jan Jan van Beers (1821-1888) was een Vlaams leraar en dichter uit Antwerpen. Lees meer over de toestand van het middelbaar onderwijs Middelbaar onderwijs De geschiedenis van het middelbaar onderwijs is nauw verweven met die van de Vlaamse beweging. Tot diep in de 20ste eeuw bleef de middelbare school een grotendeels Franstalig bastion van ... Lees meer in Vlaanderen, waar alle vakken, ook het Nederlands, met het Frans als voertaal onderwezen werden. Van Beers stelde voor om in de eerste studiejaren alle vakken in het Nederlands te onderwijzen en vervolgens over te schakelen op een ‘verdeeling met het Fransch’.

In 1889 nam Max Rooses Rooses, Max Max Rooses (1839-1914) was kunsthistoricus en directeur van het Plantin-Moretusmuseum en als letterkundige actief in de Vlaamse beweging. Lees meer in het Nederlandsch Museum stelling tegen het initiatief van Alfons Prayon-van Zuylen Prayon-Van Zuylen, Alfons Jurist en publicist Alfons Prayon-van Zuylen (1848-1916) was een vrijzinnige en progressieve flamingant, die zich zowel engageerde in het (Brusselse) liberale flamingantisme als in de sam... Lees meer , gelanceerd op de Vlaamse Landdag Vlaamsche Landdagen Lees meer eerder dat jaar, om een Vlaamsgezinde partij over de levensbeschouwelijke grenzen heen op te richten ‘ten einde de Vlaamsche Beweging te doen zegevieren over de oude versleten Belgische staatspartijen’. Rooses vond het een onrealistisch idee, dat de uitbreiding van de Vlaamse beweging dreigde te ondermijnen, omdat Vlaamsgezinde politici en kiezers in zijn ogen te sterk in de minderheid waren (in deze tijd was er nog geen algemeen stemrecht). Voorts meende Rooses dat de levensbeschouwelijke tegenstellingen onoverkoombaar waren en vreesde hij dat de Vlaamsgezinde liberalen achteruitgeschoven zouden worden in een dergelijke partij. Rooses pleitte er daarom voor om de liberale partij Liberale partij De verhouding tussen de liberale partij en het partijpolitieke liberalisme in België enerzijds, en de Vlaamse beweging anderzijds levert een gevarieerd en ingewikkeld beeld op dat evoluee... Lees meer te dienen. In zijn opvatting zouden Vlaamsgezinde liberalen meer sympathie voor de Vlaamse zaak wekken door binnen de eigen partij krediet te vergaren.

Het tijdschrift was verder een klankbord voor de Vlaamse Conferentie der Balie Vlaamse Conferenties der Balie De Vlaamse Conferenties der Balie waren vrije advocatenverenigingen die werden opgericht in de tweede helft van de 19de eeuw met het oog op de vernederlandsing van het gerecht in Vlaander... Lees meer van Gent in haar streven naar de vernederlandsing van het gerecht Gerecht Lees meer . In 1890 verscheen een grondige studie van Camiel Siffer over de betekenis, de gevolgen en de toepassing van de taalwet Taalpolitiek en -wetgeving Situaties van taalonderdrukking vindt men wereldwijd. Daarom besteedt deze bijdrage eerst aandacht aan gehanteerde taalpolitieke strategieën. Ook in België verzette een gedomineerde taalg... Lees meer ; in 1891 een artikel van Hendrik de Hoon De Hoon, Hendrik Hendrik de Hoon (1850-1932) was magistraat in Brussel. Hij ijverde voor de vorming van een Nederlandse rechtstaal in Vlaanderen. Lees meer over de noodzakelijkheid van een Vlaams assisenhof te Brussel en in 1892 een artikel van Rooses over het onderricht van een tweede taal op de volksschool.

Datzelfde jaar publiceerde het Nederlandsch Museum een studie van Pieter Tack Tack, Pieter De vrijzinnige flamingant Pieter Tack (1870-1943) was tijdens de Eerste Wereldoorlog een van de leidende figuren van het activisme, onder andere als voorzitter van de Raad van Vlaanderen ... Lees meer en Lodewijk de Raet De Raet, Lodewijk Lodewijk de Raet (1870-1914) was een econoom en ambtenaar die in belangrijke mate bijdroeg aan de theorievorming over de Vlaamse beweging en deze van een sociaaleconomisch denkraam voorza... Lees meer over de University Extension Movement (hogeschooluitbreiding) en in 1893 een bijdrage van Rooses over het ontstaan van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) De Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL, 1886) is een instelling die zich in de loop van haar geschiedenis heeft ingezet zowel voor taalculturele, -wetenschappeli... Lees meer .