Tokkie, Bernard

Bernard Tokkie, een Antwerpenaar van Joodse origine, volgde notenleer en een zangopleiding. Hij was lange tijd werkzaam als diamantslijper.

Culturele en Vlaamsgezinde activiteit

Tokkie trad toe tot het Nederlandsch Lyrisch Tooneel, dat in 1893 mee werd opgericht door zijn zangleraar Henry Fontaine (1857-1923). Tot 1932 bleef hij vrijwel onafgebroken verbonden aan deze instelling, die intussen was omgevormd tot de Vlaamse Opera Vlaamse Opera De Antwerpse Opera, nu bekend als Opera Ballet Vlaanderen (OBV), werd opgericht in 1893 met als doel een podium te bieden voor nieuwe Vlaamse opera’s en Nederlandse vertalingen van gevest... Lees meer . Van 1902 tot 1909 fungeerde hij er als codirecteur. In 1907 verhuisde de Vlaamse Opera naar de huidige locatie in de Antwerpse binnenstad. Tokkie, die de eer had opgeëist om er de ‘eerste noot’ te zingen, bracht bij de opening Mijn Moederspraak van de door hem bijzonder bewonderde Peter Benoit Benoit, Peter Peter Benoit (1834-1901) was een Vlaamsgezinde componist en muziekpedagoog. Lees meer op tekst van de Duitse dichter Klaus Groth Groth, Klaus De Duitser Klaus Groth (1819-1899) was met zijn dichtbundel Quickborn (1852) de grondlegger van de nieuwe Nederduitse letterkunde. Hij onderhield bovendien goede contacten met Vlaanderen.... Lees meer ten gehore.

Als lid van de Antwerpse Vlaamsche Wacht Vlaamsche Wacht De Vlaamsche Wacht (1941-1944) was een collaborerende paramilitaire formatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze werd ingezet in België als hulptroep van het bezettingsleger. Lees meer engageerde Tokkie zich in de flamingantische campagne voor de Gelijkheidswet Gelijkheidswet De gelijkheidswet van 1898 stelde het Nederlands voor officiële publicaties gelijk aan het Frans. De wet werd vanuit de Vlaamse beweging breed ondersteund, en leidde, na de Waalse afwijzi... Lees meer (1898). Hij ageerde ook tegen de Franstalige Antwerpse pers Pers Van bij het ontstaan van de Vlaamse beweging vervulde de Nederlandstalige pers een belangrijke rol als spreekbuis. De veelheid aan Vlaamse kranten en (week)bladen die in de 19de en 20ste ... Lees meer , die nauwelijks berichtte over de opvoeringen in de Vlaamse opera en was geregeld aanwezig bij Guldensporenvieringen, al dan niet als gelegenheidszanger.

Tokkie was een Vlaamsgezinde en progressieve liberaal en leunde aan bij de Antwerpse Liberale Volkspartij en de arbeidersorganisatie Help U Zelve van zijn geboortestad, een groep die erin slaagde om in 1906 Leo Augusteyns Augusteyns, Leo Leo Augusteyns (1870-1945) was een Antwerpse liberale politicus, die via het activisme tijdens de Eerste Wereldoorlog in het Vlaams-nationalisme belandde. Lees meer tot volksvertegenwoordiger te laten kiezen. Omstreeks 1900 werkte Tokkie mee aan acties ten gunste van de Zuid-Afrikaanse Boeren, steunde hij de eigenzinnige daensist en door het episcopaat geschorste priester Florimond Alphonse Fonteyne Fonteyne, Florimond-Alphonse De West-Vlaamse priester Florimond-Alphonse Fonteyne (1856-1923), die vanwege zijn politieke bedrijvigheid door de kerkelijke overheid uit die functie werd geschorst, speelde op diverse p... Lees meer en onderhield hij contacten met het pluralistische Algemeen-Nederlands Verbond Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) Het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) werd in 1895 opgericht. Aanvankelijk behartigde het de belangen van de Nederlandse taal. Later en tot op de dag van vandaag ijvert het voor de brede ... Lees meer (ANV). Tegelijk zong hij in het koor van de in 1893 opgerichte synagoge van de Antwerpse Bouwmeesterstraat en nam hij in 1926 de directie op zich van de Joodsche Theaterstudie in de Scheldestad.

Van oorlog tot oorlog

Bij het begin van de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer week Tokkie uit naar Groot-Brittannië, waar hij in een munitiefabriek in het vlakbij Londen gelegen Richmond werkte en zong voor Belgische soldaten met (ziekte)verlof en vluchtelingen. Van 1923 tot april 1932, toen hij met pensioen ging, was hij in Antwerpen opnieuw codirecteur van de inmiddels Koninklijke Vlaamse Opera.

Toen Tokkie midden de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer overleed, stuurde het Antwerpse stadsbestuur – ondanks het anti-Joodse maatschappelijke klimaat – een rouwkrans aan de familie en kwam de schepen van cultuur zijn lijk groeten. De Antwerpse krant De Dag De Dag De Dag (1934-1944) was een Vlaams-nationalistisch georiënteerd dagblad, dat zich in zijn sensationele stijl schatplichtig toonde aan de Amerikaanse tabloidpers. Tijdens de Tweede Wereldoo... Lees meer publiceerde een uitvoerig in memoriam met foto. Volk en Staat Volk en Staat Volk en staat (15 november 1936 - 3 september 1944) was een Vlaams-nationalistisch dagblad en orgaan van het Vlaamsch Nationaal Verbond. Het blad verscheen als opvolger van De Schelde (1... Lees meer , de partijkrant van het Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV), presenteerde een piepkleine necrologie. Het graf van Tokkie, die volgens de Joodse traditie werd begraven, bevindt zich op de Antwerpse begraafplaats Schoonselhof.

Postuum

Ter gelegenheid van de vijfde verjaardag van het overlijden van Tokkie werd in 1947 in de foyer van de Koninklijke Vlaamse Opera een gedenkplaat onthuld. Het kort voordien opgerichte Bernard Tokkie-Comité, onder het voorzitterschap van de Nederlands-Joodse in Antwerpen woonachtige en werkzame architect Joseph de Lange (1883-1948), maakte de archief- en documentatiecollectie van Tokkie over aan het toenmalige Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven (nu Letterenhuis Letterenhuis Het Letterenhuis in Antwerpen werd in 1933 opgericht en is verantwoordelijk voor het conserveren en ontsluiten van het literaire erfgoed in Vlaanderen. Het archiveert literaire nalatensch... Lees meer ).