Van Caeneghem, Gabrielle

Gabriëlla van Caeneghem groeide op in een katholiek Vlaamsgezind gezin. Via haar vader Kamiel van Caeneghem kwam ze op jonge leeftijd in contact met prominente figuren uit de (katholieke) Vlaamse beweging als Lodewijk Dosfel Dosfel, Lodewijk Lodewijk Dosfel (1881–1925) was een jurist die in de Vlaamse beweging bekendheid verwierf door zijn engagement in de Vlaamse katholieke studentenbeweging en in de campagne voor Vlaamse ta... Lees meer , pater Jozef Salsmans Salsmans, Jozef Jozef Salsmans (1873-1944) was een Vlaamse priester-jezuïet en professor moraaltheologie. Hij pleitte voor een culturele verheffing van het Vlaamse volk en was bezieler van de Nederlands... Lees meer , Hugo Verriest Verriest, Hugo De Vlaamsgezinde en progressieve priester en letterkundige Hugo Verriest (1840-1922) was een van de belangrijkste intellectuele inspirators van de katholieke flamingantische scholieren- e... Lees meer en Aloïs Walgrave Walgrave, Aloïs Aloïs Walgrave (1876-1930) was een pastoor, leraar en dichter. Hij onderwees aan het Klein Seminarie van Hoogstraten en besteedde veel aandacht aan de moedertaal en poëzie, in het bijzond... Lees meer , die een culturele en (vooral wat Dosfel en Verriest betrof) maatschappelijke verruiming van de Vlaamse kwestie voorstonden.

Afgezien van het feit dat ze werkzaam was als onderwijzeres, is er over Van Caneghems opleiding en professionele loopbaan weinig bekend.

Katholieke Vlaamse Meisjesbond

In de winter van 1912-1913 stichtte Van Caeneghem in Lokeren Bloeiende Bloemen, de eerste bond van katholieke Vlaamse vrouwelijke studenten. Geïnspireerd door onder meer haar broer Maurits, die actief was in de studentenbond Al groeiende bloeiende, creëerde Van Caeneghem een gelijkaardige werking voor meisjes. Op de eerste bijeenkomst in 1912 bepaalden de meisjes in hun werkplan hun streefdoel om ‘ontwikkelde vrouwen te worden op verstandelijk en maatschappelijk gebied, christelijke vrouwen doordrongen van hun hoogste plicht d.w.z. liefdadig en sterk overtuigd, Vlaamsche meisjes met een eigen Vlaamsch karakter.’ Dat deden ze door hun kennis van het Nederlands aan te scherpen, zich te verdiepen in kunst en literatuur en hun eigen teksten met elkaar te bespreken.

Nadat de bond in het voorjaar van 1913 een mededeling plaatste in Hooger Leven Hooger Leven (1906-1914) Het weekblad Hooger Leven was van 1906 tot 1914 een belangrijke spreekbuis van het katholieke flamingantisme. Lees meer , kwam Van Caeneghem in contact met Maria Brughmans Brughmans, Maria Maria Brughmans (1893-1972) was mede-oprichtster van de Katholieke Vlaamsche Meisjesbeweging met als eerste bond Klimop in Antwerpen (1912). Ze was redacteur van het tijdschrift Gudrun (1... Lees meer , Maria Laporta Laporta, Maria Maria Laporta (1896-1978) stond mee aan de wieg van de katholieke Vlaamse meisjesbeweging en was vooral kort voor en na de Eerste Wereldoorlog in de organisatie actief als (onder)voorzits... Lees meer , Germaine Seys en anderen, die eveneens meisjesbonden hadden opgericht en Van Caeneghems hulp inriepen. Zij kwamen in april 1913 in Lokeren samen en gingen over tot de samenstelling van een voorlopig bestuur van de Katholieke Vlaamsche Meisjesbond (KVM), waarvan Van Caeneghem voorzitster werd. De bond organiseerde op 16 september 1913 een bedevaart naar Oostakker als eerste landdag, waarop de landsbond gesticht werd. Cyriel Verschaeve Verschaeve, Cyriel Cyriel Verschaeve (1874-1949) was een West-Vlaamse priester, literair auteur, kunstbeschouwer en publicist, die bekend werd als icoon van de Frontbeweging en het opkomende Vlaams-national... Lees meer was aanwezig als feestredenaar, op uitnodiging van Van Caeneghem. De twee waren enkele maanden eerder met elkaar in contact gekomen via Lodewijk Dosfel en correspondeerden sindsdien over, onder andere, de Vlaamsgezinde bewustwording bij meisjes en jonge vrouwen. Zijn toespraak op de landdag droeg in belangrijke mate bij tot Verschaeves reputatie als geestelijke mentor van de katholieke Vlaamse meisjesbeweging Katholieke Vlaamse Meisjesbeweging De Katholieke Vlaamse Meisjesbeweging was een beweging van katholieke, Vlaamsgezinde burgermeisjes en vrouwen ontstaan in 1912 naar het model van de katholieke Vlaamse studentenbeweging, ... Lees meer . In de nasleep van de oprichting van de KVM ontstonden heel wat meisjesbonden, die Van Caeneghem alle bezocht tussen eind 1913 en juli 1914.

Kloosterintrede

In de paasvakantie van 1914 nam Van Caeneghem in Antwerpen met een toespraak afscheid als voorzitster van de meisjesbond. Ze trad eerst in het klooster bij de Zusters van Onze-Lieve-Vrouw in Antwerpen, later bij de Kanunnikessen van het Heilig Graf in Turnhout. Daar droeg ze de kloosternaam Zuster Gabriël-Maria van het Heilig Hart en zette ze zich verder in voor het Nederlandstalig meisjesonderwijs. Nadat ze in augustus 1916 haar geloften aflegde in het bezette Namen, gaf Van Caeneghem vanaf september 1917 in Antwerpen les aan toekomstige onderwijzeressen. Vanaf 1920 hervatte ze haar briefwisseling met Verschaeve, die tot in de Tweede Wereldoorlog aanhield.

Na de Tweede Wereldoorlog werd Van Caeneghem lid van de in 1947 opgerichte Gilde van Sint-Lutgart Gilde van Sint-Lutgart Het Gilde van Sint Lutgart werd in 1947 opgericht in Tongeren en had als doel om Sint-Lutgardis als patrones van Vlaanderen te doen erkennen en haar verering te bevorderen. Lees meer , een heilige die ze adoreerde. In het klooster wijdde ze zich, naast haar onderwijsopdracht, onder meer aan het vertalen van mystieke auteurs zoals Hadewijch Hadewijch Hadewijch was een 13de-eeuwse mystica, die een tot op vandaag gewaardeerd literair oeuvre van religieuze brieven, liefdesliederen en visioenen naliet. Sinds de (her)ontdekking van haar we... Lees meer , Beatrijs, Lutgart en Ruusbroec.

Gabriëlla van Caeneghem stierf onverwacht op 24 november 1958. Ze werd 71 jaar oud. Naar aanleiding van haar overlijden wijdde Gudrun op initiatief van Angela Tysmans Tysmans, Angela Angela Tysmans (1890-1985), echtgenote van Lodewijk Dosfel, was tijdens het interbellum en de Tweede Wereldoorlog een van de leidinggevende figuren van de Vlaams-nationalistische meisjesb... Lees meer een speciaal nummer aan Van Caeneghem.