Volksontwikkeling

Volksontwikkeling, een onderafdeling van de activistische organisatie Volksopbeuring Volksopbeuring Volksopbeuring (1916-1918) was een activistische caritatieve organisatie, die zich onder meer richtte op krijgsgevangen Vlamingen. Lees meer , werd op 2 september 1916 in het Vlaamsch Huis Vlaamsch Huis Brussel Lees meer in Brussel opgericht onder impuls van Adolf Peremans Peremans, Adolf Adolf Peremans (1894-1966) was tijdens de Eerste Wereldoorlog betrokken bij het activisme in Brussel. Daarna vestigde hij zich in Nederland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij betrok... Lees meer . Het initiatief resulteerde uit een reeks voordrachten en muziekuitvoeringen die vanaf eind 1915 werden opgezet door Help u zelf Help U Zelf (1885) Help U Zelf (1885-) was een flamingantisch en Groot-Nederlands georiënteerde bond van Vlaamse leerlingen in het middelbaar onderwijs in het arrondissement Brussel. Lees meer , de in 1911 door Peremans en enkele medestanders heropgerichte vereniging van leerlingen en oud-leerlingen van de Nederlandstalige athenea en rijksmiddelbare scholen uit de regio Brussel. Volksontwikkeling stelde zich naar eigen zeggen tot doel ‘het Vlaamsche volksbestanddeel in de Brusselsche omgeving door alle dienstbare middelen geestelijk, zedelijk en stoffelijk op te beuren’.

De officiële stichtingsvergadering ging door op 26 november 1916, andermaal in het Vlaamsch Huis in Brussel. Everhardus Godée-Molsbergen Godée-Molsbergen, Everhardus De Nederlandse historicus Everhardus Godée-Molsbergen (1875-1940) was tijdens de Eerste Wereldoorlog hoogleraar aan de Von Bissing-universiteit in Gent en een tijdlang voorzitter van de p... Lees meer , hoogleraar aan de pas heropende en vernederlandste Gentse universiteit, stond als gastspreker in voor een causerie over ‘Volkshoogeschoolen in het Buitenland’.

Drijvende kracht Peremans nam de functie van secretaris-penningmeester van Volksontwikkeling op zich, terwijl Pieter Tack Tack, Pieter De vrijzinnige flamingant Pieter Tack (1870-1943) was tijdens de Eerste Wereldoorlog een van de leidende figuren van het activisme, onder andere als voorzitter van de Raad van Vlaanderen ... Lees meer werd aangesteld als voorzitter. Tot het bestuur behoorden onder anderen de in Brussel woonachtige en/of bedrijvige activisten Achiel Brijs Brijs, Achiel Achiel Brijs (1879-1949) was een Aalsterse liberale flamingant, die zich als aanhanger van Jong-Vlaanderen en lid van de Raad van Vlaanderen verregaand engageerde in de activistische coll... Lees meer , Raymond de Decker (1890-1934), een broer van Josué de Decker De Decker, Josué Josué de Decker (1879-1955) was tijdens de Eerste Wereldoorlog een van de leidinggevende figuren in het activisme. Eind 1918 vluchtte hij naar Nederland. Van daaruit probeerde hij tijdens... Lees meer , Maurits Josson Josson, Maurits Maurits Josson (1855-1926) was een liberale Brusselse jurist die ijverde voor de vernederlandsing van het openbare leven. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vervulde hij een trekkersrol binne... Lees meer en Maria Verhuyck (1887-1973), echtgenote van Peremans. De overige bestuursleden, al dan niet van activistische signatuur, behoorden meestal tot de kringen van Help u zelf.  

Het werkingsgebied van Volksontwikkeling, dat aansloot bij de sinds de late 19de eeuw in diverse Vlaamse steden actieve hogeschooluitbreidingen Hogeschooluitbreidingen De hogeschooluitbreidingen ontstonden in België op het einde van de 19de eeuw in navolging van het Engelse voorbeeld, waar de University Extension een afdeling van de universiteit was di... Lees meer , beperkte zich aanvankelijk tot de hoofdstad en omgeving. Volkontwikkeling telde vier secties: ‘Hooger Onderwijs voor het Volk’, ‘Ontwikkelingsavonden’, ‘Kinderuurtjes’ en ‘Sociale Voordrachten’. Later werd daar nog ‘Kunst voor het Volk’ aan toegevoegd.

Volgens het werkingsverslag over 1916-1917 telde Volksontwikkeling op 1 mei van laatstgenoemd jaar 218 aangesloten leden. Naschoolse vorming en activistische propaganda gingen in de werking hand in hand. De al dan niet bezoldigde voordracht- en lesgevers waren in overgrote meerderheid afkomstig uit het activistische milieu. De Raad van Vlaanderen Raad van Vlaanderen (1917-1918) De Raad van Vlaanderen (1917-1918) was een activistisch marionettenparlement tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat onderdeel was van de Duitse plannen om in Vlaanderen een blijvende invloed... Lees meer beschouwde Volksontwikkeling als een middel om de bevolking gunstig te stemmen ten opzichte van het activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer .

Er werden lezingen gehouden over de meest uiteenlopende thema’s, gaande van literatuur, via botanie en natuurkunde, over geneeskunde, tot geschiedenis en sociale aangelegenheden. Zowel overdag als ’s avonds werden taalcursussen en lessen reken- en wiskunde, dactylo en steno, recht, (technisch) tekenen, gezondheidszorg, bouwkunde en elektriciteit georganiseerd. Zowel voor volwassenen als voor jongeren en kinderen werden muziek- en dansavonden opgezet, en voor laatstgenoemden ook verteluurtjes.

Na Brussel kwamen later onder meer in Antwerpen, Turnhout en Willebroek afdelingen van Volksontwikkeling tot stand. Als gevolg daarvan traden ook activisten van buiten de hoofdstad toe tot het bestuur.