De Decker, Josué

Josué de Decker was de oudste van de vier kinderen van Kamiel de Decker en Marie Prudence van Haver. Zijn vader was achtereenvolgens onderwijzer in Ruien en Zeveren en hoofdonderwijzer in Aalter. Tijdens de Schoolstrijd (1878-1884) kwam Kamiel de Decker eerst in Zeveren en later in Aalter in conflict met de plaatselijke katholieke clerus. Mede daardoor werden zijn drie zonen en dochter vrijzinnig en leunden zij aan bij de liberale partij Liberale partij De verhouding tussen de liberale partij en het partijpolitieke liberalisme in België enerzijds, en de Vlaamse beweging anderzijds levert een gevarieerd en ingewikkeld beeld op dat evoluee... Lees meer . Josué de Decker was heel zijn leven een maatschappelijk behoudende, maar niet uitgesproken antiklerikale vrijzinnige.

Studies en leraarschap

Na de gemeentelijke lagere school in Aalter doorliep De Decker middelbaar onderwijs aan het Koninklijk Atheneum in Gent. Vervolgens studeerde hij klassieke filologie aan de Gentse universiteit. Hij was er lid van de Algemene Liberale Studentenvereniging en van ’t Zal Wel Gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer . Van laatstgenoemde vrijzinnige en Vlaamsgezinde studentenkring was hij voorzitter toen tijdens het academiejaar 1901-1902 het halve eeuwfeest werd gevierd.  

Na studieverblijven in Berlijn en Parijs werd De Decker aangesteld als leraar aan het Koninklijk Atheneum van Sint-Gillis-Brussel en ging hij in deze gemeente wonen. Hij publiceerde monografieën en tijdschriftbijdragen over zijn vakgebied en werd in 1909 aangesteld als deeltijds wetenschappelijk medewerker voor geschiedenis van de Klassieke Oudheid bij het Institut Solvay van de Université Libre de Bruxelles. Via de Vlaamse Filologencongressen Vlaamse Filologencongressen De Vlaamse Filologencongressen werden van 1910 tot 1983 om de twee jaar gehouden in een Vlaamse stad. Doel was de stimulering van het Vlaamse wetenschappelijke leven. Lees meer leerde hij onder meer Jozef Goossenaerts Goossenaerts, Jozef Jozef Goossenaerts (1882-1963) was een Vlaams-nationalistische duivel-doet-al, die gedurende meer dan een halve eeuw betrokken was bij uiteenlopende socioculturele, (partij)politieke en i... Lees meer en Adiel Debeuckelaere Debeuckelaere, Adiel Adiel Debeuckelaere (1888-1979) was een Vlaams-nationalistisch politicus. Hij zou zijn imago vooral opbouwen dankzij zijn leidende rol in de Frontbeweging. Lees meer kennen. Toen de Gentse hoogleraar oude geschiedenis Emile de Stoop (1884-1913) vroegtijdig overleed, werd beslist om zijn opvolging uit te stellen. De Decker, die had gehoopt op een benoeming in die functie, toonde zich daarover erg ontgoocheld.

Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer was De Decker ‘een beslagen jonge geleerde’ ( Lode Wils Wils, Lode Lode Wils (1929-2024) was emeritus hoogleraar eigentijdse geschiedenis. Hij publiceerde voornamelijk over het katholieke flamingantisme en geldt als een van de belangrijkste geschiedschri... Lees meer ), die ‘in de Vlaamse beweging niet op de voorgrond getreden was’ ( Arie Wolter Willemsen Willemsen, Arie W. De Nederlandse historicus Arie Wolter Willemsen (1930-2003) was een specialist inzake de geschiedenis van de Vlaamse beweging in het algemeen en van het Vlaams-nationalisme tijdens het in... Lees meer ).

De Von Bissinguniversiteit

Na de invasie en bezetting van België door Duitsland Duitsland & Vlaanderen Van de eerste helft van de 19de eeuw tot 1945 stond het Duitse beeld van Vlaanderen in het teken van etnisch-culturele verbondenheid. Die romantische perceptie leefde vooral bij een beper... Lees meer in 1914 ging De Decker er al snel vanuit dat het land de oorlog zou winnen en in de een of andere vorm een blijvende rol zou spelen in België.

Begin 1916 publiceerde hij samen met Hendrik Grosemans Grosemans, Hendrik Hendrik Grosemans (1876-1931) was actief in het Brusselse activisme. Over de vernederlandsing van de Gentse universiteit publiceerde hij de brochure De strijd om de Vlaamsche Hoogeschool:... Lees meer onder het pseudoniem Demos de brochure De Strijd om de Vlaamsche Hoogeschool: het huidig standpunt (februari 1916), waarin hun bijdragen daarover uit de activistische Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer Gazet van Brussel Gazet van Brussel (1914-1918) Gazet van Brussel (1914-1918) was een Duits-activistisch persorgaan, dat als eerste Nederlandstalig dagblad in het bezette land verscheen. Als spreekbuis van het Duitse gouvernement-gener... Lees meer werden gebundeld. Met een combinatie van historische, maatschappelijke, juridische en intellectuele argumenten kwamen de beide auteurs tot de conclusie dat iedereen ‘zal moeten erkennen, dat er geen ernstige redenen tegen de heropening van de Universiteit van Gent kunnen ingebracht worden. De vervlaamsching ligt in de natuurlijke lijn der ontwikkeling van de Vlaamsche Beweging en komt overeen met de belangen van gansch het Vlaamsche volk’. In september van hetzelfde jaar 1916 tekende De Decker het propagandistische manifest van de Bond tot bevordering van de Hoogeschool te Gent Bond tot bevordering van de Vlaamsche Hoogeschool te Gent De Bond tot bevordering van de Vlaamsche Hoogeschool te Gent bestond van 1916 tot 1918. De organisatie maakte propaganda voor de door de Duitse bezetter vernederlandste Gentse universitei... Lees meer .

Met onder meer Pieter Tack Tack, Pieter De vrijzinnige flamingant Pieter Tack (1870-1943) was tijdens de Eerste Wereldoorlog een van de leidende figuren van het activisme, onder andere als voorzitter van de Raad van Vlaanderen ... Lees meer was De Decker van dichtbij betrokken bij de vernederlandsing en heropening van de Gentse universiteit Hoger onderwijs in Gent Met de vernederlandsing in 1930 als hoogtepunt is de Gentse universiteit een belangrijk strijdpunt geweest in de Vlaamse beweging. Van het Latijn uit 1817 tot het Engels van vandaag: het ... Lees meer onder regie van het Duitse bezettingsbestuur (de zogeheten Von Bissing-universiteit). Op vraag van twee Duitse functionarissen, de Augsburgse stadarchivaris Pius Dirr Dirr, Pius Pius Dirr (1875-1943) was vanaf begin 1915 ‘referent’ voor Vlaamse aangelegenheden in het Duitse bezettingsbestuur in Brussel en had in die hoedanigheid een beslissende invloed op de uitv... Lees meer en de Münchense hoogleraar wiskunde Walther von Dyck Von Dyck, Walther Lees meer , redigeerde hij een voorbereidend rapport en ging hij mee op zoek naar kandidaat-professoren.

Zelf werd De Decker aan de Von Bissing-universiteit aangesteld als hoogleraar Latijnse filologie en geschiedenis, een benoeming die zijn al lang gekoesterde professorale ambitie realiseerde. Tijdens het academiejaar 1917-1918 was hij decaan van de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte. De Decker zetelde ook in de raad van beheer van de universiteit en fungeerde vanaf juni 1917 – in opvolging van Willem de Vreese De Vreese, Willem Willem L. de Vreese (1869-1938) was een filoloog, bibliothecaris en Gentse hoogleraar, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een prominente rol speelde in het activisme. Lees meer – als directeur van de Gentse universiteitsbibliotheek.

De Raad van Vlaanderen

De Decker organiseerde mee de Vlaamsche Landdag in Brussel op 4 februari 1917, die besliste tot de oprichting van de Raad van Vlaanderen Raad van Vlaanderen (1917-1918) De Raad van Vlaanderen (1917-1918) was een activistisch marionettenparlement tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat onderdeel was van de Duitse plannen om in Vlaanderen een blijvende invloed... Lees meer . Hij werd lid van zowel de algemene vergadering als van diverse commissies van dit door coöptatie en niet op basis van verkiezing samengestelde activistische pseudoparlement.

Als lid van de Raad van Vlaanderen speelde De Decker een belangrijke rol bij de implementering van de bestuurlijke scheiding Federalisme Sinds het begin van de 20ste eeuw behoort federalisme tot het programma van eerst de Waalse en vervolgens ook de Vlaamse beweging. Vanaf 1970 is de transformatie van België van unitaire t... Lees meer , de splitsing van de centrale Belgische administratie in Vlaamse en Waalse ministeries. Daarbij nam hij zelf het ambt op van secretaris-generaal van het ministerie van Wetenschappen en Kunsten, waaronder het onderwijs ressorteerde. De Decker bereidde vervolgens mee de Vlaamse onafhankelijkheidsverklaring voor, die op 22 december 1917 werd geproclameerd door de Raad van Vlaanderen.

In 1918 trad De Decker eerst toe de Commissie van Gevolmachtigden Commissie van Gevolmachtigden De Commissie van Gevolmachtigden was in 1918 het uitvoerende orgaan van de Raad van Vlaanderen. De elf gevolmachtigden in de Commissie waren belast met de leiding en vertegenwoordiging va... Lees meer en – na de opheffing ervan – tot de Commissie van Zaakgelastigden Commissie van zaakgelastigden De Commissie van Zaakgelastigden (1918) was een activistisch bestuursorgaan dat de Duitse bezetter adviseerde. De commissie werd in de zomer van 1918 ingesteld, ter vervanging van de afge... Lees meer , waarvan hij het voorzitterschap kreeg toegewezen. De samenstelling van laatstgenoemde commissie had hij onderhandeld met Alexander Schaible Schaible, Alexander De Duitse jurist en ambtenaar Alexander Schaible (1870-1933) was sinds december 1914 verbonden aan het Duitse bezettingsbestuur in Brussel en werd in maart 1917 chef van de Zivilverwaltun... Lees meer , hoofd van het Duitse burgerlijke bezettingsbestuur in België. In beide uitvoerende organismen van de Raad van Vlaanderen, die het overleg met de Duitse bezettingsautoriteiten coördineerden, beheerde hij de portefeuille Wetenschappen en Kunsten.

Met dit alles kan worden gesteld dat De Decker, door de cumulatie van tal van (bestuursfuncties) en zijn breed vertakte netwerk bij het Duitse bezettingsbestuur, een van de sleutelfiguren was in het activisme. Zijn broer Raymond (1890-1934), atheneumleraar Germaanse talen, volgde hem in zijn politieke keuze. Hij was onder meer betrokken bij de activistische hulp- en vormingsorganisatie Volksontwikkeling Volksontwikkeling Volksontwikkeling (1916-1918) was een activistische sociale en vormingsorganisatie, die onder meer een volksuniversiteit opzette en (ontspannings)activiteiten voor kinderen organiseerde.... Lees meer .

Na 1918

Om aan gerechtelijke vervolging in België te ontkomen, vluchtte De Decker op 12  november 1918 naar Nederland en later naar Duitsland. In maart 1919 vestigde hij zich in Amsterdam, waar hij leraar werd aan het in 1917 opgerichte Amsterdams Lyceum. In 1920 kreeg hij ook een aanstelling als geassocieerd docent Latijnse taal- en letterkunde aan de (Gemeentelijke) Universiteit van Amsterdam (UvA). Datzelfde jaar 1920 werd hij door het Belgische gerecht bij verstek ter dood veroordeeld.

De Decker nam eind 1918 de leiding op van het in Den Haag gevestigde Vlaamsch Comité Vlaamsch Comité Het Vlaamsch Comité (1918-1919) werd opgericht om enerzijds de gemeenschappelijke politieke doeleinden van het activisme op het internationale forum aan bod te brengen en anderzijds de ma... Lees meer , dat enerzijds de financiële belangen van individuele activisten behartigde en anderzijds de politieke erfenis van het activisme verdedigde op het internationale forum en in België. Daartoe werd onder zijn leiding van september 1919 tot april 1920 het veertiendaagse blad Vlaanderen Vlaanderen (1919-1920) Het tijdschrift Vlaanderen, later Ontvoogding, Pro Flandria en De Vlaamsch-nationale gedachte, was kort na de Eerste Wereldoorlog de belangrijkste spreekbuis van de uitgeweken activisten ... Lees meer uitgegeven, waarvan de titel meermaals werd gewijzigd om de Belgische censuur te omzeilen. De Decker redigeerde in 1919 ook mee de brochure Pro Flandria servanda. Vlaanderens’ recht en eisch tot zelfstandigheid gesteld, toegelicht en gestaafd, waarvan een Engelstalige editie werd bezorgd aan de onderhandelaars van de naoorlogse vredesconferentie in Versailles.

Het Vlaamsch Comité werd gefinancierd met het resterende geld van de inmiddels ontbonden Commissie van Zaakgelastigden, waarover De Decker als voormalig voorzitter kon beschikken. Hoewel positie van De Decker aan het hoofd van het Haagse comité door sommigen werd gecontesteerd, onder meer omdat hij lange tijd in Duitsland verbleef, bleef hij aan als voorzitter. Zijn suggestie om voormalige activisten in Nederland, Duitsland en België samen te brengen in een nieuw op te richten Vlaamsche Nationalistische Bond werd echter niet gehonoreerd. Het plan was een soort prefiguratie van een reeks initiatieven waarmee De Decker en zijn medestanders tijdens de volgende jaren het Vlaams-nationalisme naar hun hand zouden proberen te zetten.

Het Vlaams-nationalisme in de jaren 1920

Het eerste daarvan was het Verbond van Vlaamsche Nationalisten De Blauwvoet Verbond van Vlaamsche Nationalisten De Blauwvoet Het Verbond van Vlaamsche Nationalisten De Blauwvoet (1921-1922) was een antidemocratische drukkingsgroep in de marge van het politieke Vlaams-nationalisme. Lees meer , dat werd opgericht in december 1921 maar al snel een stille dood stierf. Het Verbond profileerde zich als radicaalnationalistisch, anti-Belgisch en Groot-Nederlands.

Pas met de oprichting, in mei 1922, van het weekblad Vlaanderen Vlaanderen (1922-1933) Vlaanderen was een radicaal Vlaams-nationalistisch weekblad dat verscheen tussen 1922 en 1933. Het stond voor het grootste deel onder leiding van Robrecht de Smet en Josué de Decker. Het ... Lees meer – samen met de conservatieve katholieke priester Robrecht de Smet De Smet, Robrecht Robrecht de Smet (1875-1937) was een West-Vlaamse priester en kapelaan. Hij evolueerde in radicale anti-Belgische en autoritaire richting en was betrokken bij het Verbond van Vlaamsche Na... Lees meer – slaagden de vrijzinnige De Decker en zijn achterban erin om een platform tot stand te brengen dat zich met succes wist te mengen in de Belgische politiek en in het bijzonder in het Vlaams-nationalisme. Met Vlaanderen voerden De Decker en De Smet gedurende een decennium (tot 1933) een scherpe en bij momenten genadeloze afbraakcampagne tegen Vlaams-nationalistische individuen en groepen, en nog meer tegen Belgisch-loyale flaminganten en a fortiori tegen de Belgische staat.

Met dit alles hoopten De Decker en De Smet vanuit de marge het Vlaams-nationalisme, en met name de Frontpartij, in een anti-Belgische, rechtsrevolutionaire en autoritaire richting te sturen. Samen bepaalden ze de redactionele lijn van Vlaanderen, waarbij eerstgenoemde in het bijzonder de koers bewaakte die werd gevolgd inzake de internationale politiek. Beide hoofdredacteuren stonden zelf in voor heel wat artikels. Dat de Frontpartij al heel snel na de oprichting het activisme had omarmd en geïncorporeerd, volstond voor hen niet. Het activisme moest gelden als de enige richtlijn voor het Vlaams-nationalisme.

Vanaf de tweede helft van de jaren 1920 manifesteerde zich geleidelijk onenigheid tussen De Smet en De Decker en kwam de leiding van Vlaanderen meer en meer in handen van eerstgenoemde. De Decker sloot zich ook niet aan bij de Jong-Vlaamsche Gemeenschap Jong-Vlaamsche Gemeenschap De Jong-Vlaamsche Gemeenschap (1928-1931) was een mislukt Groot-Nederlands en rechts-autoritair initiatief van de priesters Robrecht de Smet en Maurits Geerardyn om in het Vlaams-national... Lees meer en later de Jong Nederlandsche Gemeenschap Jong Nederlandsche Gemeenschap (JNG) De Groot-Nederlandse en rechts-radicale Jong Nederlandsche Gemeenschap bestond van 1931 tot 1935 en was de laatste poging van priester Robrecht de Smet om impact te hebben in de Vlaamse e... Lees meer die De Smet in het leven riep.

Die ontwikkeling was mede een gevolg van gezondheidsproblemen van De Decker én van het feit dat hij meer tijd wilde besteden aan wetenschappelijk onderzoek, in de hoop een uitbreiding van zijn academische opdracht aan de UvA te krijgen. De Decker bleef publiceren over Latijnse literatuur en werd in 1931 aangesteld tot assistent van Albert Willem de Groot (1892-1963), hoogleraar Latijnse literatuur van de oudheid en de middeleeuwen. In 1934 werd hij bevorderd tot eerstaanwezend assistent.

Inmiddels probeerde De Decker in de late jaren 1920 een zogeheten Derde Raad van Vlaanderen Raad van Vlaanderen (1931-1940) De derde Raad van Vlaanderen was een Vlaams-nationalistisch platform, dat bestond van 1933 tot 1940. Lees meer op te zetten, andermaal met de bedoeling mee de koers van het Vlaams-nationalisme te bepalen. Eerst gingen anderen echter aan de haal met zijn initiatief en uiteindelijk kwam het niet of nauwelijks van de grond.

In dezelfde periode, met name in 1928, publiceerde De Decker onder het pseudoniem Luce Clarius! de brochure Waarheid en onwaarheid. Enkele documenten van de Vlaamsch-activistische beweging, uitgegeven door een lid van de “Commissie van Gevolmachtigden” van den “Raad van Vlaanderen”. Daarin reageerde hij op het boek Les Archives du Conseil de Flandre, publiées par la Ligue Nationale pour l’Unité belge uit hetzelfde jaar en op eerdere, tegen het activisme gerichte publicaties van Armand Wullus Wullus, Armand Armand Wullus (1893-1969) publiceerde na de Eerste Wereldoorlog als tegenstander uitgebreid over de Flamenpolitik en het activisme. Lees meer .

Groot-Nederland

Voor De Decker primeerde sinds de Eerste Wereldoorlog een (vaag gedefinieerd) Groot-Nederland Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer boven alle andere politieke intenties en plannen. De koppeling van die ambitie aan welke ideologie ook wees hij af, aangezien dat zou afleiden van de primaire (nationalistische) doelstelling. Zelfs het Verdinaso Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) Het Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen (Verdinaso) (1931-1941) was een fascistisch geïnspireerde beweging onder leiding van Joris van Severen, die een staats- en maatschappijherv... Lees meer en het Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer , die de hereniging van de historische Nederlanden tenminste in hun retoriek opnamen, wees hij van de hand. Hij was wel bestuurslid van De Dietsche Bond Dietsche Bond De Dietsche Bond (1917-1941) werd opgericht als activistisch gezind alternatief voor het neutrale Algemeen-Nederlands Verbond. De bond nam verschillende prominente activisten op in zijn ... Lees meer en publiceerde in het ledenblad De Dietsche Gedachte De Dietsche Gedachte De Dietsche Gedachte (1926-1941) was het maandblad van de Dietsche Bond, een in 1917 opgerichte organisatie van Groot-Nederlandse strekking. Lees meer . De Decker maakte ook deel uit van het bestuur van de Amsterdamse afdeling van het Algemeen-Nederlands Verbond Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) Het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) werd in 1895 opgericht. Aanvankelijk behartigde het de belangen van de Nederlandse taal. Later en tot op de dag van vandaag ijvert het voor de brede ... Lees meer . Op 30 november 1935 werd hij tot Nederlander genaturaliseerd.

In de jaren 1920 was De Decker ervan overtuigd dat de Belgische staat in een internationaal conflict door een op revanche belust Duitsland onder de voet zou worden gelopen, waarna Groot-Nederland tot stand zou kunnen komen. In de loop van de jaren 1930 zag hij de Groot-Duitse en Groot-Germaanse ambities van het Duitse nationaalsocialisme echter meer en meer als een bedreiging voor het Groot-Nederland dat hij voor ogen had. Die stellingname leverde hem felle kritiek op van Duitsgezinde Groot-Nederlanders. Ook Duitse ambtenaren die de Flamenpolitik Flamenpolitik Met het begrip ‘Flamenpolitik’ wordt verwezen naar de politiek die de Duitse bezetter voerde ten aanzien van de Vlaamse beweging tijdens de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Sommige aute... Lees meer voortzetten, zoals de hem goed bekende Robert Paul Oszwald Oszwald, Robert P. Robert P. Oszwald (1883-1945) was een Duits ambtenaar. Hij was betrokken bij de Flamenpolitik tijdens de Eerste Wereldoorlog. Ook tijdens het interbellum en het nationaalsocialistische re... Lees meer , en hun Vlaamse en (Groot-)Nederlandse informanten lieten hem voortaan links liggen.  

De Tweede Wereldoorlog en later

Tijdens de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer bleef De Decker buiten de collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer . Nadat zijn Joodse collega aan de UvA, hoogleraar klassieke filologie David Cohen (1882-1967), eerst op non actief was gesteld en vervolgens ontslagen, werd De Decker in december 1941 benoemd als zijn opvolger. Na de bevrijding van Nederland in mei 1945 nam hij uit eigen beweging ontslag. De Decker moest zich vervolgens verantwoorden voor een onderzoekscommissie van de UvA. Hij werd vrijgesproken en niet gerechtelijk vervolgd.

De Decker, die altijd een eerder zwak gestel had gehad en die in 1950 weduwnaar was geworden, stierf na een tweejarig verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis in Den Haag.