Verbond van Vlaamsche Nationalisten De Blauwvoet

De pas opgerichte Frontpartij Het Vlaamsche Front (Frontpartij) Het Vlaamsche Front was een Vlaams-nationalistische partij, die werd opgericht in 1919 en ook bekend stond onder de couranter gebruikte officieuze benaming Frontpartij. Gesticht als een ... Lees meer opteerde in 1919 voor politieke actie binnen de krijtlijnen van de Belgische (parlementaire) democratie. Niet alle militanten en aanhangers gingen daarmee echter akkoord. Tot die mistevredenen behoorden zowel ex- activisten Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer (in Vlaanderen en Nederland) als voormalige leden van de Frontbeweging Frontbeweging Aan het IJzerfront manifesteerde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog flamingantisch verzet tegen de taaltoestanden in het leger. Naarmate het zich meer en meer organiseerde en groeide, vo... Lees meer . Voor hen impliceerde parlementarisme het aanvaarden van de Belgische staat, die zij als radicale Vlaams-nationalisten verfoeiden. Voor sommigen wortelde die keuze ook in een intransigent en reactionair katholicisme, dat democratie en moderniteit principieel van de hand wees.

Oprichting en programma

Uit deze heterogene groep geradicaliseerde Vlaamsgezinden groeide het Verbond van Vlaamsche Nationalisten De Blauwvoet, dat op 4 december 1921 werd opgericht in Nederland. Onder impuls van vooral Josué de Decker De Decker, Josué Josué de Decker (1879-1955) was tijdens de Eerste Wereldoorlog een van de leidinggevende figuren in het activisme. Eind 1918 vluchtte hij naar Nederland. Van daaruit probeerde hij tijdens... Lees meer en Robrecht de Smet De Smet, Robrecht Robrecht de Smet (1875-1937) was een West-Vlaamse priester en kapelaan. Hij evolueerde in radicale anti-Belgische en autoritaire richting en was betrokken bij het Verbond van Vlaamsche Na... Lees meer stelde de organisatie zich tot doel om de politieke oriëntatie te dicteren van het Vlaams-nationalisme. Ze wilde in het bijzonder de Frontpartij naar haar hand zetten en, als dat niet lukte, deze jonge politieke formatie ondergraven. Tot de oprichters behoorden, behalve de twee sleutelfiguren, Staf de Clercq De Clercq, Staf Staf de Clercq (1884-1942) was een Vlaams-nationalistische politicus, die zijn politieke carrière begon als kamerlid voor de Frontpartij. Hij staat vooral bekend als stichter en eerste l... Lees meer , Alfons Depla Depla, Alfons Alfons Depla (1860-1924) was een Vlaamse arts, politicus en activist. Hij was onder meer actief in de Leuvense studentenbeweging en werd tijdens de Eerste Wereldoorlog lid van de Raad van... Lees meer , Willem de Vreese De Vreese, Willem Willem L. de Vreese (1869-1938) was een filoloog, bibliothecaris en Gentse hoogleraar, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een prominente rol speelde in het activisme. Lees meer , Hendrik Mommaerts Mommaerts, Hendrik Hendrik Mommaerts (1886-1980) werkte mee aan de voorbereiding en oprichting van de krant De Standaard en was tijdens de Eerste Wereldoorlog in leidinggevende functies betrokken bij het ac... Lees meer , Berten Pil Pil, Berten De scheikundige Albert ‘Berten’ Pil (1892-1940) was oud-strijder van de Eerste Wereldoorlog en lag mee aan de basis van het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders (VOS). Pil was erg actief in ... Lees meer , Reimond Speleers Speleers, Reimond De Vlaams-nationalistische oogarts Reimond Speleers (1876-1951) collaboreerde in de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Hij trad in 1940 in de hoogste VNV-leiding. Zowel na de Eerste als na... Lees meer , Bob Standaert Standaert, Bob Bob Standaert (1883-1958) was tijdens de Eerste Wereldoorlog betrokken bij het Gentse activisme. Ook was hij verbindingsman met de activisten in Nederland. Daarna bleef Standaert actief ... Lees meer , Ernest van den Berghe Van den Berghe, Ernest (1897-1995) Ernest van den Berghe (1897-1995) speelde een belangrijke rol in het Aalsterse Vlaams-nationalisme en trad op als nationaal algemeen secretaris van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV).... Lees meer en Jozef van den Broeck Van den Broeck, Jozef Jozef van den Broeck (1870-1938) was een Antwerps advocaat. Hij was secretaris van de Raad van Vlaanderen en na de Eerste Wereldoorlog week hij uit naar Nederland. Hier werd hij een spilf... Lees meer . Onder meer Hendrik Cayman Cayman, Hendrik Hendrik Cayman (1894-1946) engageerde zich in het activisme tijdens de Eerste Wereldoorlog. Na de oorlog beheerde hij het Algemeen Vlaamsch Nationaal Secretariaat in Gent en in 1925 lag h... Lees meer , Jozef de Belie (sr.) De Belie (sr.), Jozef De sociaal bewogen en Vlaamsgezinde arts Jozef de Belie (1872-1941) engageerde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog in het activisme en werd hiervoor na de oorlog veroordeeld. Na zijn vrij... Lees meer , Ariël de Jaegher, Piet Finné Finné, Piet Piet Finné (1892-1969) was een Vlaams-nationalistisch politicus in de Frontpartij en het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). Hij was senator (1936-1940) en oorlogsschepen van Brussel (1942-... Lees meer , Jan Laureys Laureys, Jan Lees meer , Jozef Leysen en Jeroom Leuridan Leuridan, Jeroom Jeroom Leuridan (1894-1945), leraar en advocaat, was van 1929 tot 1944 parlementslid van het Vlaams Nationaal Verbond (VNV), en vanaf 1934 VNV-gouwleider van West-Vlaanderen. Hij was een ... Lees meer sloten zich later bij hen aan.

Robrecht de Smet was ‘Hoofdsecretaris’ van De Blauwvoet. Hij redigeerde de Wet van het Verbond der Vlaamsche Nationalisten “De Blauwvoet”, een brochure die werd verspreid door de Vlaams-nationalistisch georiënteerde uitgeverij Excelsior Excelsior Excelsior (1916-1934) was een uitgeverij in Brugge gesticht door Achiel Geerardyn. De uitgeverij gaf een uitgesproken Vlaamsgezind fonds uit. Lees meer uit Brugge. Deze statuten illustreren de autoritaire inslag van de organisatie. Ze bepaalden dat De Blauwvoet zou worden geleid door een ‘Oppersten Raad’, die bestond uit negen tot twaalf leden, ‘alle geboren Vlamingen of dezulken aan wie door den Oppersten Raad het Vlamingschap is verleend’. De Blauwvoet  beklemtoonde verder buiten de partijpolitiek te staan en bestreed die. Het doel, zo luidde het, was ‘de verwezenlijking van Vlaanderens nationaal volksbestaan, krachtens het beginsel “Vlaanderen den Vlaming”’. De Blauwvoet zwoer daarnaast trouw aan ‘den geheelen Dietschen Diets Het woord ‘Diets’ stamt uit het Middelnederlands. In de context van de Vlaamse beweging dook deze term voor het eerst op in de loop van de 19de eeuw, meestal als equivalent voor Nederlan... Lees meer stam’ en sympathiseerde met ‘andere onderdrukte volkeren’.

Einde en impact

Het Verbond van Vlaamsche Nationalisten De Blauwvoet slaagde er niet in om uit de coulissen te treden en was de facto een doodgeboren kind. Ook tal van voormalige activisten gingen trouwens niet akkoord met zijn frontale offensief tegen de Frontpartij. Door voortdurend te polariseren, versterkte De Blauwvoet de interne onenigheid. Dat de West-Vlaamse afdelingen van de Frontpartij de Godsvrede Godsvrede Godsvrede is een middeleeuws begrip dat een schorsing van de vijandelijkheden tussen verschillende partijen inhoudt. In de geschiedenis van de Vlaamse beweging werd het begrip op verschil... Lees meer – het maatschappelijk pluralisme – opzegden, was mede een gevolg van het optreden van De Blauwvoet.

In zijn korte bestaan versterkte De Blauwvoet vooral het rechts-radicalisme Rechts-radicalisme De rechts-radicale traditie begon toen het Vlaams-nationalisme in het interbellum koos voor Nieuwe Orde en collaboratie. Na de oorlog evolueerde radicaal-rechts in Vlaanderen van nostalgi... Lees meer binnen het Vlaams-nationalisme. Vanaf 1922 zetten De Decker en De Smet hun anti-Belgische agitatie voort met het veel invloedrijkere weekblad Vlaanderen Vlaanderen (1922-1933) Vlaanderen was een radicaal Vlaams-nationalistisch weekblad dat verscheen tussen 1922 en 1933. Het stond voor het grootste deel onder leiding van Robrecht de Smet en Josué de Decker. Het ... Lees meer . De Smet zou – zonder De Decker – hetzelfde doen met eerst de Jong-Vlaamsche Gemeenschap Jong-Vlaamsche Gemeenschap De Jong-Vlaamsche Gemeenschap (1928-1931) was een mislukt Groot-Nederlands en rechts-autoritair initiatief van de priesters Robrecht de Smet en Maurits Geerardyn om in het Vlaams-national... Lees meer en later de Jong Nederlandsche Gemeenschap Jong Nederlandsche Gemeenschap (JNG) De Groot-Nederlandse en rechts-radicale Jong Nederlandsche Gemeenschap bestond van 1931 tot 1935 en was de laatste poging van priester Robrecht de Smet om impact te hebben in de Vlaamse e... Lees meer . Ook de Derde Raad van Vlaanderen Raad van Vlaanderen (1931-1940) De derde Raad van Vlaanderen was een Vlaams-nationalistisch platform, dat bestond van 1933 tot 1940. Lees meer , waartoe De Decker eind de jaren 1920 mee de aanzet gaf, kan als een late echo van het project van De Blauwvoet worden beschouwd.