Von Hellwald, Ferdinand

Ferdinand von Hellwald, ook bekend als Ferdinand Heller von Hellwald, was de zoon van de Oostenrijkse officier en militair historicus Friedrich Jakob Heller (von Hellwald). Bekender was zijn broer Friedrich (Padua 1842 – Kannstatt 1892), auteur van aardrijkskundige werken, die naar aanleiding van de publicatie van het boek Belgische Studien van Friedrich Oetker Oetker, Friedrich Duitser Friedrich Oetker (1808-1881) verbleef als balling in Gent. Hij pleitte in meerdere publicaties voor een politisering van de Vlaamsgezinden binnen de bestaande partijen en voor de... Lees meer (1876) voor de invoering van het Frans als cultuurtaal in Vlaanderen pleitte.

Tolk, bibliothecaris, filoloog

Ferdinand daarentegen toonde grote waardering voor de Nederlandse literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer en cultuur. Sinds 1868 was hij in Oostenrijk als beëdigd tolk erkend. Hij schreef uitstekend Nederlands (en Frans). Van 1862 tot 1874 was hij verbonden aan de Hofbibliotheek te Wenen. Als bibliothecaris had hij toegang tot de archieven die na het einde van de Oostenrijkse Nederlanden naar Wenen werden overgebracht. Zo ontdekte hij naast tal van andere Middelnederlandse fragmenten het tweede deel van Jacob van Maerlants Spiegel Historiael, dat hij in 1879 samen met de Leidense neerlandici Matthias de Vries en Eelco Verwijs publiceerde.

In 1874 gaf hij een Geschichte des holländischen Theaters uit en later begon hij nog aan een geschiedenis van de Nederlandse literatuur, die naderhand door Lina Schneider voltooid en in 1887 uitgegeven werd.

Bloemlezer, publicist, bemiddelaar

Van zijn belangstelling voor Vlaanderen getuigt zijn Vlaamse bloemlezing Vlämisches Leben, in 1867 verschenen met Duitse vertalingen van Geeraard Jan Dodd Dodd, Geeraard Jan Geeraard Jan Dodd (1821-1888) was, na een korte carrière als schilder, vooral schrijver, dichter en toneelauteur. Hij was actief lid van tal van Nederlandstalige literaire genootschappen ... Lees meer , L. van Ruckelingen, August Snieders Snieders, August August Snieders (1825-1904) was een Nederlands-Belgische journalist en letterkundige. Hij was meer dan vijftig jaar lang hoofdredacteur van Het Handelsblad van Antwerpen en was daarnaast ... Lees meer , Benedictus J. Mees Mees, Benedictus Benedictus Mees (1822-1901) speelde als oprichter en leider van de Algemeene Werkmansbond een pioniersrol in de Antwerpse arbeidersbeweging. Daarnaast was hij tussen 1850 en 1870 een prom... Lees meer , Johan van Rotterdam Van Rotterdam, Johan De Antwerpse auteur Johan van Rotterdam (1825-1877) stond vooral bekend om zijn zedenschetsen en -romans. Hij was redacteur van het Journal d’Anvers en was daarnaast betrokken bij de lite... Lees meer , J. Cauwenbergh, Emmanuel van Driessche Van Driessche, Emmanuel Emmanuel van Driessche (1824-1897) speelde een voorname rol in het Brusselse culturele leven: als leraar Nederlands, als schrijver, als lid van talrijke genootschappen, als politicus en v... Lees meer en Domien Sleeckx Sleeckx, Domien Domien Sleeckx (1818-1901) was op meerdere vlakken een pionier in de Vlaamse emancipatiestrijd, in het bijzonder in de vernederlandsing van het onderwijs. Lees meer . Een jaar later verscheen zijn vertaling van Snieders’ Op de bruiloft (Vielliebchen). Hellwald stond in correspondentie met Vlaamsgezinden als Johan M. Dautzenberg Dautzenberg, Johan M. Johann Dautenberg (1808-1869) was een onderwijzer, dichter en taal- en letterkundige, die zich engageerde in de ontluikende Vlaamse beweging en pleitte voor culturele toenadering tot Duit... Lees meer , Frans de Cort De Cort, Frans Frans de Cort (1834-1878) was een vrijzinnig en progressief flamingant, redacteur en volksdichter. Lees meer , Pol de Mont De Mont, Pol Pol de Mont (1857-1931) was een dichter, essayist, folklorist, journalist, kunstcriticus en redenaar. In al zijn activiteiten gaf hij de Vlaamse strijd absolute prioriteit. Decennialang w... Lees meer , Emanuel Hiel Hiel, Emanuel Emanuel Hiel (1834-1899) was een Vlaamse dichter en schrijver. Als radicaal-democratische, vrijzinnige flamingant speelde hij een belangrijke rol in het Vlaamsgezinde verenigingsleven in ... Lees meer , Sleeckx en anderen.

Hij schreef stukken over Nederlandse literatuur (onder andere in memoriams voor Rosalie Loveling Loveling, Rosalie Rosalie Loveling (1834-1875) was een vernieuwende Vlaamse schrijfster van vaak uitgesproken geëngageerde gedichten en novellen. Ze was de zus van Virginie Loveling en de tante van Cyriel... Lees meer en Dautzenberg) voor de Augsburger Allgemeine Zeitung, toen een van de belangrijkste Duitstalige dagbladen, maar ook voor verschillende Nederlandstalige (onder andere Noord en Zuid Noord en Zuid Noord en Zuid, maandschrift voor kunsten, letteren en wetenschappen, dat tussen 1862 en 1869 verscheen, eerst in Brussel en vervolgens in Antwerpen, behoorde tot de meest invloedrijke Vl... Lees meer , Onze Eeuw, De Toekomst De Toekomst (1857-1898) De Toekomst (1857-1898) was een pedagogisch en taal- en letterkundig tijdschrift. Lees meer ), Duitse (Magazin für die Literatur des Auslandes) en Engelse tijdschriften (The Athenaeum). Zo was Hellwald ook een bemiddelaar van de Nederlandse literatuur in het buitenland. In zijn brieven aan Vlaamse schrijvers wees hij er herhaaldelijk op dat hij voor specifieke werken onder de aandacht zou brengen en wilde helpen een Duitse Duitsland & Vlaanderen Van de eerste helft van de 19de eeuw tot 1945 stond het Duitse beeld van Vlaanderen in het teken van etnisch-culturele verbondenheid. Die romantische perceptie leefde vooral bij een beper... Lees meer uitgever te vinden. In hoeverre Hellwald hiertoe doorgedreven pogingen heeft ondernomen en hoe succesvol hij daarbij was, is echter niet bekend.

In 1869 was hij aanwezig op het Nederlandsch Taal- en Letterkundig Congres Nederlandse Congressen De Nederlandse Congressen waren gemeenschappelijke (culturele) ontmoetingen van Vlamingen en Nederlanders in Vlaanderen en Nederland die met onderbrekingen werden georganiseerd sinds 1849... Lees meer te Leuven.

Latere levensjaren

In 1870 – toen de Duits-Franse oorlog al enkele maanden woedde - poogde hij in een pennenstrijd met de Nederlandse arts en dichter Jan Pieter Heije het Nederlandse volk via propaganda voor de ' Aldietse Aldietse beweging De Aldietse Beweging van Constant J. Hansen streefde vanaf de 19de eeuw naar een taalkundige versmelting van het Nederlands met het Platduits. Ze slaagde erin het Nederduits onder de aan... Lees meer ' denkbeelden op te zetten tegen Pruisen, dat zijn vaderland Oostenrijk zojuist in de Oostenrijk-Pruisische oorlog (1866) had overwonnen. Heije droomde van de mogelijkheid van een eengemaakte Duitse bondstaat waarin de monarchie nog maar weinig macht zou hebben. Hellwald waarschuwde Heije dat een sterk Pruisen het einde van Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer zou kunnen betekenen, omdat het de Lage Landen onder hetzelfde voorwendsel als het zogezegd ‘Germaanse’ Elzas-Lotharingen zou kunnen annexeren. Enig effect had zijn Open brief aan Heije evenwel niet, hoewel verschillende Nederlandse dagbladen zoals Het nieuws van de dag, de Zutphensche of Arnheemsche Courant het onderwerp opnamen.

Ook Hellwalds vriend Frans de Cort De Cort, Frans Frans de Cort (1834-1878) was een vrijzinnig en progressief flamingant, redacteur en volksdichter. Lees meer toonde zich ondanks zijn sympathieën voor de Aldietse idee in De Toekomst (1870) sceptisch over de haalbaarheid ervan. Daarbij wees hij vooral op het in Noord-Nederland historisch geringe enthousiasme voor het Aldietse denken. De Cort stelde bovendien dat de laatste spellingswijziging de integratie van de Nederduitsers in het taalgebied zo goed als onmogelijk had gemaakt.

Verder was Hellwald buitenlands lid van het Provinciaal Utrechtsch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen en het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen; corresponderend lid van het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen en – net als zijn broer Friedrich – van de Société Royale de Géographie d’Anvers en van de Vereeniging voor Nederlandsche Muziekgeschiedenis.

Hellwald leed in zijn latere levensjaren aan een zware longziekte. In zijn brieven aan De Cort uitte hij de hoop dat het zuidelijke klimaat in Italië voor beterschap zou zorgen. Hij stierf in 1884 in Clarens, Zwitserland.