Opdebeeck, Ward

Persoon
Nico Van Campenhout / Herman Smulders (2026, aanvulling), Nico Van Campenhout (2023, aanvulling)

Ward Opdebeeck (1916-1996) speelde in de jaren 1930 een leidinggevende rol in de Vlaamsgezinde (katholieke) studentenbeweging aan de Gentse universiteit en stapte tijdens de Tweede Wereldoorlog in de collaboratie.

Volledige voornaam
Edward
Geboorte
Lubumbashi, 20 mei 1916
Overlijden
1996
Suggestie
Citeren
Leestijd: 4 minuten

Ward Opdebeeck volgde middelbaar onderwijs aan het Sint-Vincentiuscollege in Ieper. Als scholier was hij actief in het Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer (AKVS), onder meer als redacteur van Scherminkel, het ledenblad van deze organisatie voor Ieper en omliggende.

Vervolgens startte hij in Leuven een rechtenstudie. Op 13 januari 1938 nam Opdebeeck deel aan een gewelddadige steunactie ten voordele van taalgrensactivist Flor Grammens Grammens, Flor Grammens, Flor Onderwijzer Flor Grammens (1899-1985) verwierf tijdens zijn leven grote bekendheid door zijn herhaalde en soms spectaculaire acties tegen de schendingen van de taalwetgeving. Lees meer , die gevangenzat in Tongeren. In tegenstelling tot een aantal medestudenten die daar ook bij betrokken waren, werd hij niet weggestuurd van de universiteit.

Zijn vader Jozef Opdebeeck Opdebeeck, Jozef Jozef Opdebeeck (1886-1976) was een Vlaamsgezinde jurist die zich ook sterk inzette voor de vernederlandsing van het hoger onderwijs in Vlaanderen. Lees meer , die substituut procureur-generaal was bij het hof van beroep in Gent, oordeelde naar aanleiding van dit incident dat het aangewezen was dat zijn zoon zijn studies voortzette aan de universiteit van de Oost-Vlaamse provinciehoofdstad. Ward Opdebeeck engageerde zich er in het Sint-Thomasgenootschap Sint-Thomasgenootschap Sint-Thomasgenootschap Het Sint-Thomasgenootschap was in 1897-1975 een godsdienstig genootschap in de Vlaamse universiteitssteden. De dominicaan Jules Callewaert voerde er de strijd aan voor de vernederlandsing... Lees meer en in de Vlaams-nationalistische Sociale Hulp door studenten aan Gentse minderbedeelden onder de leiding van Frans Daels Daels, Frans Daels, Frans Frans Daels (1882-1974) vormde de spil van de Vlaamsgezinde organisaties aan het IJzerfront en groeide in het interbellum als voorzitter van het IJzerbedevaartcomité en voorvechter van N... Lees meer . Hij was in maart 1939 ook medestichter en eerste voorzitter van de Gentse afdeling van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) Lees meer (KVHV) en ondervoorzitter van de Katholieke Federatie der Studenten in België. Opdebeeck slaagde er in de late jaren 1930 in om de katholieke studentenverenigingen aan de Gentse rijksuniversiteit te doen samenwerken, inclusief de tot Algemeene Katholieke Studenten Vereeniging omgedoopte Société générale des Etudiants catholiques de Gand (Gé-catholique).

De Tweede Wereldoorlog

In de zomer van 1940 fungeerden Opdebeeck en het KVHV als voortrekkers bij de vorming van een overkoepelend, Nieuwe Orde-gezind Gentsch Studenten Verbond Gentsch Studenten Verbond (GSV) Het Gentsch Studenten Verbond (GSV) was de overkoepelende vereniging van de Vlaamse studenten aan de Rijksuniversiteit Gent tijdens de Tweede Wereldoorlog. Lees meer (GSV), dat in oktober 1940 in de collaboratie stapte. Van 1940 tot 1942 was hij voorzitter van de Vereniging van Vlaamse Studenten Vereniging van Vlaamse Studenten (VVS) Vereniging van Vlaamse Studenten (VVS) De Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) is het overlegorgaan van de representatieve studentenverenigingen van de Vlaamse universiteiten en hogescholen. VVS behartigt de belangen van de ... Lees meer (VVS), die in 1941 tijdelijk werd omgedoopt tot Verbond van Vlaamsche Studenten. Hij coördineerde de door de Duitse bezetter geïnitieerde fusie van de bladen Ons Leven Ons Leven Ons Leven Ons Leven (1888) is een Leuvens studententijdschrift en het blad van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV). Lees meer ( KVHV-Leuven Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Leuven (KVHV-Leuven) Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Leuven (KVHV-Leuven) Het Katholiek Vlaamsch Hoogstudenten Verbond (KVHV) werd opgericht in 1902 onder de benaming Vlaamsch Verbond als eerste Vlaamse studentenkoepel aan de Katholieke Universiteit Leuven, een... Lees meer ), Ons Verbond Ons Verbond Lees meer ( KVHV-Gent Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Gent (KVHV-Gent) Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Gent (KVHV-Gent) Een voorloper van de Genste afdeling van het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond Gent (KVHV-Gent) ontstond in 1887. De organisatie telde hoogdagen, maar ook mindere periodes. Ze had sed... Lees meer ) en Aula Aula (1933-1940) Aula (1933-1940) Aula was het tijdschrift van het Gentsch Studenten Corps (GSC). Het verscheen vanaf het academiejaar 1933-1934 (eerste nummer 9 oktober 1933) en hield op te verschijnen met nummer 2 (janu... Lees meer ( Gentsch Studenten Corps Gentsch Studentencorps (GSC) Gentsch Studentencorps (GSC) Het Gentsch Studenten Corps (GSC) was de overkoepelende vereniging van de Vlaamse studenten aan de Rijksuniversiteit Gent in de jaren 1930. Lees meer ) tot een aangepaste versie van Ons Leven. In 1942 werd de uitgave ervan als overkoepelend blad voor Vlaamse universiteitsstudenten en spreekbuis van VVS stopgezet, mogelijk om niet te worden verplicht om de werving voor het Oostfront te propageren.

Onder meer op voorstel van Frans Daels had Opdebeeck ondertussen in juli 1940 als secretaris voor Oost-Vlaanderen de oprichting van Winterhulp mee op zich genomen. In de brochure Winterhulp en Vlaanderen, die hij in die hoedanigheid  publiceerde, stelde hij dat de ingezamelde kredieten onevenredig werden verdeeld tussen Vlaanderen en Wallonië en pleitte hij voor de federalisering van deze sociale organisatie. Deze demarche leidde tot zijn vroegtijdig ontslag.

In 1941 startte Opdebeeck, die inmiddels het diploma van doctor in de rechten had behaald, zijn stage als advocaat aan de Gentse balie. Eind 1942 nam hij namens het Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV) een mandaat op in de Gentse Commissie van de Openbare Onderstand (COO).

Tegelijk sloot hij zich aan bij Nederland Eén Nederland Eén! Nederland Eén! was een geheime organisatie die tijdens de Tweede Wereldoorlog binnen het collaborerende Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) de Dietse gedachte verdedigde. Lees meer , een dissidente Groot-Nederlandse Groot-Nederland Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer groep binnen het collaborerende VNV en stond mee in voor de publicatie in het gelijknamige (sluik)blad van de kritische open brief van pater Jules Callewaert Callewaert, Jules Callewaert, Jules Dominicaan Jules Laurentius Callewaert (1886-1964) verwierf bekendheid als flamingantisch predikant. Zijn sympathie voor het VNV deed hem aan het begin van de Tweede Wereldoorlog de colla... Lees meer aan VNV-leider Hendrik Elias Elias, Hendrik Elias, Hendrik Hendrik Elias (1902-1973) was een historicus en Vlaams-nationalistisch politicus die als leider van het Vlaamsch Nationaal Verbond collaboreerde met de Duitse bezetter tijdens de Tweede W... Lees meer van 5 maart 1943. Daarin werd onder meer het nationaalsocialistische opbod met de concurrerende DeVlag gehekeld.

Na 1944

Na de Tweede Wereldoorlog dook Opdebeeck eerst onder in eigen land. Daarna vluchtte hij naar Amsterdam waar hij in de zomer van 1947 emplooi vond bij een export- en importbedrijf. In opdracht van deze firma trok hij naar Ierland. In Dublin startte hij met een eigen onderneming, aanvankelijk een steenbakkerij en later ook een zaak die wasmachines importeerde.

Ondertussen was Opdebeeck in België bij verstek veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf wegens verklikking. In 1964-65 was hij medeoprichter en eerste en tevens ook laatste voorzitter van de Vlaamse Club Ierland Vlaamse Club Ierland De Vlaamse Club Ierland werd opgericht in 1964 in Dublin door voormalige collaborateurs, met de bedoeling de onderlinge contacten te versterken en de band met Vlaanderen te bestendigen.... Lees meer . In samenwerking met de Gentse christendemocratische politicus Geeraard van den Daele Van den Daele, Geeraard Geeraard van den Daele (1908-1984) was politiek actief in de Christelijke Volkspartij. Hij maakte zich onder meer hard voor zetelaanpassing en billijke taalverhoudingen in de overheidsdie... Lees meer ijverde hij voor de vervanging van de Franssprekende ambassadeur in Dublin door diens Nederlandstalige eerste gevolmachtigde.

Archief

– Universiteitsarchief KULeuven: Archief Ward Opdebeeck [BE/212934/AMVS/OPDEBEECK]

Literatuur

– G. Dutry, Ward Opdebeeck overleden, in: Vlamingen in de wereld, 1996, jg. 13, p. 11.
– R. van den Abeele, Ward Opdebeeck (1916-1996), in: AKVS-Schriften, 1997, jg. 34, pp. 67-71.
– L. Vos, Ba. de Wever & W. Weets, Vlaamse vaandels, rode petten. Honderd jaar Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond, 2002.
– H. Smulders, Emiel Smulders. Kroniek van het oorlogsverleden van een Vlaamse oostfronter, 2025.

Suggestie
Citeren

1975: Luk Kongs (pdf)

1998: Koen Palinckx (pdf)

2023: Nico Van Campenhout

2026: Nico Van Campenhout / Herman Smulders

Inhoudstafel