Steenlandt

Uitgeverij Boekbedrijf In de 19de eeuw kwam het Vlaamse boekbedrijf moeizaam van de grond. Pas na de Eerste Wereldoorlog ontstonden in Vlaanderen de bestaansvoorwaarden voor een moderne cultuurindustrie. Tot d... Lees meer Steenland werd in 1929 gesticht door de architect en kunstliefhebber Richard Acke. De aanvankelijk in Kortrijk gevestigde uitgeverij richtte zich voornamelijk op de Vlaamse letteren en kunsten, met tot in de puntjes verzorgde uitgaven van literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer (vooral poëzie, maar ook proza en toneel Toneel Het Vlaamse toneel onderhield vanaf zijn ontstaan in de 19de eeuw een complexe en gelaagde verhouding met de Vlaamse beweging. Van een belangrijk emancipatorisch instrument en voorwerp va... Lees meer ), literaire en politiek-historische essays en monografieën over kunstenaars Beeldende kunst De beeldende kunsten en de Vlaamse beweging onderhielden van 1830 tot vandaag een complexe en gelaagde relatie, die pendelde tussen gematigde sympathie, radicaal engagement en kritische a... Lees meer .

Belangrijke uitgaven in het vroege fonds van Steenlandt waren onder meer de reeks Kritische Bibliographieën van Vlaamsche schrijvers (1931 tot 1934); Urbain van de Voordes Van de Voorde, Urbain Urbain van de Voorde (1893-1966) was een Vlaamsgezinde dichter, essayist, journalist, literatuurcriticus en polemist. Lees meer invloedrijke essaybundel Modern al te Modern, Critiek der Vlaamsche Poëzie 1923-1930 (1931) en Hendrik Elias' Elias, Hendrik Hendrik Elias (1902-1973) was een historicus en Vlaams-nationalistisch politicus die als leider van het Vlaamsch Nationaal Verbond collaboreerde met de Duitse bezetter tijdens de Tweede W... Lees meer politiek-historische essay Onze wording tot Natie, de inleiding tot de geschiedenis der Vlaamsche Beweging (1932). Verder publiceerde Acke literair werk van onder meer André Demedts Demedts, André André Demedts (1906-1992) was een Vlaamsgezinde auteur, voordrachtgever en inspirator van literaire organisaties. Zo werd hij in Vlaanderen een belangrijke cultuurdrager. Demedts gold bov... Lees meer , Jan Vercammen, Marcel Matthijs Matthijs, Marcel Lees meer en Raymond Brulez Brulez, Raymond De letterkundige Raymond Brulez (1895-1972) maakte deel uit van een selecte groep francofiele Vlaamse auteurs die uitsluitend of hoofdzakelijk in het Nederlands publiceerden. Brulez maakt... Lees meer .

Na het overlijden van Richard Acke in 1934 werd de uitgeverij overgenomen door zijn zoon Jan Acke, Jan Jan Acke (1911-1943) was een Vlaams-nationalistische uitgever die zich tijdens de Tweede Wereldoorlog aansloot bij de Schutzstaffel (SS) en de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap. Hij st... Lees meer , een overtuigde Vlaams-nationalist van rechts-radicale Rechts-radicalisme De rechts-radicale traditie begon toen het Vlaams-nationalisme in het interbellum koos voor Nieuwe Orde en collaboratie. Na de oorlog evolueerde radicaal-rechts in Vlaanderen van nostalgi... Lees meer signatuur, die bij Steenlandt twee vertalingen van prominente teksten uit het Italiaanse fascisme publiceerde.

Collaboratie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer ging Acke voluit in de collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer . Hij sloot zich aan bij de Algemeene SS-Vlaanderen Algemeene-SS Vlaanderen (ASSV) De SS-Vlaanderen was een collaborerende militie tijdens de Tweede Wereldoorlog, die deel uitmaakte van de Duitse SS. Ze ijverde voor de aanhechting van Vlaanderen bij Duitsland. Lees meer en bij de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer (DeVlag). De politieke collaboratie van de zaakvoerder drukte een duidelijke stempel op het fonds van Steenlandt, die in augustus 1941 verhuisde naar de Jan Blockstraat in Schaarbeek. Zo was de uitgeverij verantwoordelijk voor het uit de DeVlag gegroeide tijdschrift De Vlag De Vlag (1936-1944) De Vlag (1936-1938; 1940-1944) was het maandblad van de gelijknamige Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag). Lees meer en voor het weekblad De SS-Man en drukte ze talloze propagandablaadjes en brochures, meestal in opdracht van de DeVlag. Verder verschenen er heel wat sociologische werken over de oorlog en het fascisme. De uitgeverij pakte voornamelijk uit met de publicatie van Wij, verdachten (1941), waarin SS-oprichter René Lagrou Lagrou, René René Lagrou (1904-1969) was een Vlaams-nationalistisch politicus. Lagrou had contacten met het naziregime, stichtte in 1940 de Algemeene-SS Vlaanderen waar hij de eerste leider van werd e... Lees meer verhaalde over zijn deportatie naar Frankrijk met een zogenaamde “ spooktrein Spooktreinen Het begrip Spooktreinen verwijst naar de wegvoering van 2000 tot 3000 verdachten door de Belgische staatsveiligheid in mei 1940. De verdachten, waaronder een aantal prominente Vlaams-nat... Lees meer ”, en met Op zoek naar een vaderland (1942) van DeVlag-oprichter Jef van de Wiele Van de Wiele, Jef Jef van de Wiele (1903-1979) was een leraar, schrijver en leider van de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap. Hij trad tijdens de Tweede Wereldoorlog in de culturele en politieke collabor... Lees meer . Voorts verschenen in 1942 bij Steenlandt een heruitgave van Adolf Hitlers Mijn kamp in de vertaling van Steven Barends, alsook Nieuwe Orde-gezinde poëzie van Vlaamse dichters zoals Ferdinand Vercnocke Vercnocke, Ferdinand Ferdinand Vercnocke (1906-1989) was een West-Vlaamse dichter van romantisch nationalistische poëzie, die zich in de jaren 1930 met het fascistisch geïnspireerde VNV affilieerde en tijdens... Lees meer (Onze adelbrieven (1942) en Vlaanderen in nood (1942)) en Blanka Gyselen Gyselen, Blanka Blanka Gyselen (1909-1959) was een Vlaams-nationalistische journaliste en dichteres. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stapte ze in de collaboratie, waarbij ze haar nationaalsocialistische o... Lees meer (Zangen voor mijn land (1942)). In 1943 nam Steenlandt bovendien de poëziereeks Bladen voor de poëzie over. De drijvende kracht achter de reeks, René Verbeeck Verbeeck, René René Verbeeck (1904-1979) is de auteur van elf dichtbundels. Hij stond mee aan de wieg van de literaire tijdschriften De Tijdstroom (1930-1934) en Vormen (1936-1940) en richtte in 1937 de... Lees meer , was begin dat jaar aangeworven als lector van de uitgeverij.

Sluiting en veroordeling

Hoewel DeVlag Acke onder druk zette om Steenlandt binnen de beweging onder te brengen, behield de uitgeverij gedurende haar hele bestaan haar zelfstandigheid. Plannen voor de omvorming tot een naamloze vennootschap in 1941 en nogmaals in 1944, waarbij de meerderheid van de aandelen naar de DeVlag zouden gegaan zijn, gingen niet door. Na de moord op Jan Acke door een verzetsman Verzet Het georganiseerde verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Vlaamse provincies was doorgaans altijd Belgisch verzet: zowel op het vlak van de ideologische oriëntatie, de motieven en he... Lees meer in 1943 werd de dagelijkse leiding van de uitgeverij overgenomen door Hendrik (Rik) Wijckmans, geassisteerd door Agnes Servaege, de weduwe van Acke. Het aantal drukopdrachten en propagandapublicaties vanwege Duitse instanties daalde echter, waardoor de uitgeverij naar het einde van de bezetting toe in financiële problemen kwam. Tot een overname zou het evenwel niet meer komen, wellicht omdat de bevrijding de plannen daartoe doorkruiste.

Na de bevrijding werd uitgeverij Steenlandt onder sekwester geplaatst en vervolgens opgedoekt. In 1947 werden Wijckmans en Servaege veroordeeld wegens collaboratie. Naast een dwangsom van zes miljoen frank, moest Wijckmans 20 jaar dwangarbeid verrichten. Servaege kreeg 2 jaar gevangenisstraf en moest één miljoen frank betalen.