Van der Hallen, Alfred

Alfred van der Hallen werd geboren in een Vlaamsgezind gezin met negen kinderen in Lier, waar hij de lagere school en de klassieke humaniora doorliep aan het Sint-Gummaruscollege. Als scholier was hij lid van de studentengilde Hooger Op, die was aangesloten bij het Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond Algemeen Katholiek Vlaamsch Studentenverbond (AKVS) Het Algemeen Katholiek Vlaams Studentenverbond (1903-1935) was de organisatorische vormgeving van de katholieke Vlaamse studentenbeweging: een jeugdbeweging met plaatselijke bonden van ka... Lees meer (AKVS), en sympathiseerde hij tijdens de Eerste Wereldoorlog met het activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer . Over zijn collegejaren publiceerde Van der Hallen onder het pseudoniem Arthur van Maesbergh het semi-autobiografische De Lichte Tuin, dat tussen oktober 1939 en maart 1940 in afleveringen verscheen in Volk en Staat Volk en Staat Volk en staat (15 november 1936 - 3 september 1944) was een Vlaams-nationalistisch dagblad en orgaan van het Vlaamsch Nationaal Verbond. Het blad verscheen als opvolger van De Schelde (1... Lees meer , de krant van het Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV).

Provinciaal ambtenaar

In 1926 trad Van der Hallen, die na de middelbare school een jaar aan het Hoger Instituut voor Opvoedkunde in Antwerpen studeerde, in dienst van het Antwerpse provinciebestuur, waar hij werkzaam was bij de Dienst voor Opvoedkunde. Nadat de provincie Antwerpen in 1930 het Nederlands als onderwijstaal verplichtend maakte, werd door de Provinciale Commissie Technisch Onderwijs gewerkt aan een correcte en uniforme Nederlandstalige terminologie voor technische objecten, begrippen en handelingen. Van der Hallen fungeerde vanaf 1933 als secretaris van deze commissie en met ingang van 1937 vervulde hij dezelfde functie ook in de Interprovinciale Commissie voor de Eenmaking van de Nederlandse Terminologie voor het Technisch Onderwijs. In het nummer van juli en augustus 1941 van het Tijdschrift voor Technisch Onderwijs pleitte Van der Hallen onder de titel ‘De Sociale en Nationale Opvoedingsrol van het Technisch Onderwijs in Vlaanderen’ (blz. 1-29) voor meer aandacht voor algemene, persoonlijkheids- en burgerschapsvorming in het technisch onderwijs. Hoewel de tekst in de eerste plaats pedagogisch, informatief en zakelijk is, verhult hij met enkele eerder zijdelingse kanttekeningen over ‘een volksch standpunt’ en een ‘gemeenschappelijk volksbewustzijn’ zijn overtuiging niet. 

Vlaams-nationalisme en collaboratie

Ondertussen was Van der Hallen in Lier tijdens de jaren 1920 en 1930 actief in de plaatselijke afdelingen van de opeenvolgende Vlaams-nationalistische partijformaties, weliswaar zonder ooit kandidaat te zijn bij verkiezingen. Hij was ook voorzitter van het lokale gelijkgezinde zangkoor ’t En Zal. In 1938 richtte hij samen met onder meer zijn broers Ernest Van der Hallen, Ernest Ernest van der Hallen (1898-1948) was een romantische katholiek-Vlaamse auteur, redacteur van Boekengids en Lectuurrepertorium, later bibliotheekinspecteur. Hij was een mentor van de jeug... Lees meer en Oscar Van der Hallen, Oscar Oscar van der Hallen (1903-1979) was essayist, cultuurjournalist en leraar. Lees meer en Felix Timmermans Timmermans, Felix Felix Timmermans (1886-1947) is de auteur van een omvangrijk en veelgelezen oeuvre. Tot zijn bekendste romans horen Pallieter (1916) en Boerenpsalm (1935). Tijdens de Eerste Wereldoorlog ... Lees meer in Lier een Vlaams Nationale Studiekring op.

Op 26 oktober 1941 werd Van der Hallen als kandidaat van het VNV – nadat daarover een half jaar was gebakkeleid en de betrokkene aanvankelijk had geweigerd – aangesteld als burgemeester van Lier. Notaris en senator voor de katholieke partij Jozef van Cauwenbergh (1880-1954) was op basis van de zogeheten ouderdomsverordening op 7 maart 1941 afgezet. Kort na zijn ambtsaanvaarding omschreef Van der Hallen zich in een ingezonden stuk in het hem gunstig gezinde weekblad Ons Lier als een ‘volwaardig Vlaamsch Nationaal Socialist’. Ook de volgende jaren zou hij zich herhaaldelijk expliciet als dusdanig profileren.

De burgemeestersbenoeming van Van der Hallen vormde de aanzet tot een stapsgewijze machtsgreep van de aanhangers van de door de Duitse bezetter gepropageerde Nieuwe Orde op het Lierse stadsbestuur, zowel politiek, ambtelijk als beleidsmatig.

Zo engageerde Van der Hallen vanaf januari 1943 de uit de Nationaal Socialistische Jeugd Vlaanderen Nationaal-Socialistische Jeugd Vlaanderen (NSJV) Lees meer (NSJV) afkomstige Andries Bogaert Bogaert, Dries Dries Bogaert (1918-1983) was een Dietse jeugdleider die tijdens de Tweede Wereldoorlog tot Nederland Eén! behoorde. Na de oorlog stichtte hij de Erasmusscholen en meerdere verenigingen, ... Lees meer , later gouwleider van het VNV, als privésecretaris. Hij nam zoveel mogelijk taken over van de stadssecretaris; die Van der Hallen niet gunstig gezind was. Het was slechts een van de vele sterk gepolitiseerde benoemingen en aanstellingen die de bestuursperiode van Van der Hallen kenmerkten. Ook de uitgebreide hulde voor Timmermans in Lier op 4 en 5 juli 1942, die dat jaar laureaat was geworden van de Duitse Rembrandtprijs Rembrandtprijs (1936-1943) De Rembrandtprijs was een initiatief van graanhandelaar en mecenas Alfred Toepfer en moest de ‘Nederduitsche Literatuur en Kunst’ bevorderen. De prijs werd tussen 1936 en 1942 uitgereikt.... Lees meer , trokken Van der Hallen en zijn ideologische achterban volledig naar zich toe.

1944 en daarna

Na de bevrijding dook Van der Hallen eerst onder en week hij later uit naar Nederland, waar hij in 's Hertogenbosch het Brabants Copieerbedrijf oprichtte. Intussen was hij door de Belgische justitie bij verstek ter dood veroordeeld. In een uitvoerige, ongepubliceerde tekst die het midden houdt tussen een dagboek en een autobiografie en waarvan in het ADVN | archief voor nationale bewegingen ADVN | archief voor nationale bewegingen (ADVN) Het ADVN | archief voor nationale bewegingen (Antwerpen), opgericht in 1984, is een archief en onderzoekscentrum betreffende de Vlaamse beweging en andere nationale bewegingen in Europa. ... Lees meer (Antwerpen) een kopie wordt bewaard, blikte hij terug op zijn leven en in het bijzonder op zijn tijd als burgemeester.

Na een kwarteeuw keerde Van der Hallen terug naar België en vestigde hij zich in Mortsel.