Vlaamsch en Vrij

Vlaamsch en Vrij werd op 18 maart 1889 opgericht in Schaarbeek, nadat een aantal liberale Vlamingen, onder wie Domien Sleeckx Sleeckx, Domien Domien Sleeckx (1818-1901) was op meerdere vlakken een pionier in de Vlaamse emancipatiestrijd, in het bijzonder in de vernederlandsing van het onderwijs. Lees meer en Theophiel Coopman Coopman, Theophiel Theophiel Coopman (1852-1915) was een Vlaamsgezinde ambtenaar en letterkundige. Hij schreef zowel gedichten als geschiedkundige bijdragen over de Vlaamse beweging. Verder was hij stichter... Lees meer , eerder die maand een oproep gelanceerd hadden om een kring te stichten die tot het wegwerken van de Vlaamse grieven zou bijdragen, voordrachten zou organiseren en eventueel ook Vlaamse werken zou verspreiden. Toen duidelijk werd dat Vlaamsch en Vrij de samenwerking tussen liberale en katholieke Vlaamsgezinden voorstond, trok Sleeckx zich terug. Bij de start van de kring waren een dertigtal liberalen en katholieken bereid tot samenwerking over de partijgrenzen heen. Aldus vormde het genootschap een eerste concrete verwezenlijking van de coördinerende tendens in Brussel Brussel In de geschiedenis van de Vlaamse beweging speelde Brussel een unieke rol vanwege haar hoofdstedelijke functies, economische aantrekkingskracht en als symbool van verfransing, die zich v... Lees meer waarbij progressieve liberale en katholieke Vlaamsgezinden wilden samenwerken met het oog op de realisatie van Vlaamse eisen.

In de loop van 1889-1890 zond Vlaamsch en Vrij vertogen aan het gemeentebestuur van Schaarbeek en naar diverse ministers, waarin mistoestanden in verband met het taalgebruik werden aangeklaagd (zie Taalpolitiek en -wetgeving Taalpolitiek en -wetgeving Situaties van taalonderdrukking vindt men wereldwijd. Daarom besteedt deze bijdrage eerst aandacht aan gehanteerde taalpolitieke strategieën. Ook in België verzette een gedomineerde taalg... Lees meer ). Het organiseerde een grievencomité en belegde geregeld vergaderingen in de verschillende wijken van Schaarbeek. Begin september 1889 werd Juliaan de Vriendt De Vriendt, Juliaan Juliaan De Vriendt (1842-1935) was een pedagogisch en uitvoerend kunstschilder, die van 1894 tot 1900 kamerlid was voor de katholieke partij. In 1895 legde hij een wetsvoorstel neer voor ... Lees meer voorzitter. Begin oktober 1889 werd in de schoot van de vereniging een Vlaamsche Wacht opgericht.

Het genootschap wilde zich met de verkiezingen inlaten. Tijdens de algemene vergadering van mei 1889 verklaarde ondervoorzitter Camiel de Neve (geboorte- en overlijdensjaar toevoegen) dat binnen het jaar driehonderd leden aangesloten moesten zijn opdat de kring tijdens de verkiezingen enige rol van betekenis zou kunnen spelen. In september 1889 besloot het genootschap bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1890 alleen de kandidaten te steunen die beloofden in de gemeenteraad Nederlands te spreken. In december 1889 ging Vlaamsch en Vrij nog een stap verder en werd besloten dat er voor de gemeente- en provincieraadsverkiezingen eigen kandidaten moesten worden voorgedragen. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 1890 gebeurde dat echter niet. De kring had op dat moment nog maar de helft van de verhoopte driehonderd leden bereikt. In de loop van 1891 viel het genootschap uiteen.

Over de activiteiten van Vlaamsch en Vrij werd bericht door het tijdschrift Flandria (1885-1890) dat uitgegeven werd door de Schaarbeekse drukker en boekhandelaar Désiré van Doorslaer, tevens lid van het genootschap.