Vlaamse Volkspartij (VVP) (1977-1979)

In 1968 maakte Lode Claes Claes, Lode Lode Claes (1913-1997) was een Vlaams-nationalistisch politicus, publicist en zakenman die een Vlaamse elite wilde vormen om de Vlaamse demografische meerderheid de leiding te laten nemen... Lees meer zijn intrede in de Belgische politiek als senator van de Volksunie Volksunie (VU) Tussen 1954 en 2001 bepaalde de Volksunie (VU) als Vlaams-nationalistische partij mee de politieke evolutie in België, van unitaire staat tot federaal koninkrijk. Ze groeide uit tot de tw... Lees meer (VU). Binnen zijn partij viel hij vaak op door zijn eigengereide optreden en zijn neoliberale ingesteldheid, hetgeen sterk contrasteerde met de progressievere opvattingen van Volksunieleden als Nelly Maes Maes, Nelly Nelly Maes (1941) was een Belgische politica voor de Volksunie en na 2001 voor het links-liberale Spirit. Haar uitgesproken politiek activisme manifesteerde zich vooral op het vlak van vr... Lees meer en Maurits Coppieters Coppieters, Maurits De progressieve Vlaams-nationalist en christelijke humanist Maurits Coppieters (1920-2005) was vanaf het midden van de jaren 1960 een van de boegbeelden van de Volksunie (VU). Lees meer . In 1975 verslechterde zijn band met de partijtop nadat hij samen met Robert Moreau van het Rassemblement Wallon Rassemblement Wallon (RW) Rassemblement Wallon (1968-1999) was de politieke emanatie van de Waalse beweging en streefde ernaar om de traditionele scheidslijnen van de Belgische samenleving te overstijgen. Lees meer , zonder enig overleg met de partijtop, een nota had uitgebracht omtrent een staatshervorming Staatshervorming Tussen 1970 en vandaag werden zes staatshervormingen doorgevoerd die België omvormden van een unitaire in een federale staat met drie gewesten, het Vlaamse, het Waalse en het Brussels Hoo... Lees meer .

1977: het Egmontpact en de Vlaamse Volkspartij

Claes brak met de Volksunie toen de partijraad in 1977 het Egmontpact Gemeenschapspact Het Egmontpact of Egmontakkoord maakt samen met de Stuyvenbergakkoorden deel uit van het zogenaamde Gemeenschapspact, dat de definitieve pacificatie van de communautaire problemen tot doe... Lees meer goedkeurde, de niet-uitgevoerde grondwetsherziening van de regering- Tindemans Tindemans, Leo De Vlaamse christendemocraat Leo Tindemans (1922-2014) leidde vier Belgische regeringen. Hij werd nadien CVP-voorzitter en later ook minister van Buitenlandse Zaken. Als minister van Geme... Lees meer I die de communautaire problemen in België moest pacificeren. Zijn voornaamste kritiek op het Egmontpact was de Grendelgrondwet, die het numerieke overwicht van de Vlamingen in de Kamer bij communautaire kwesties blokkeerde. In tegenstelling tot andere partijkopstukken die het Egmontpact liever binnen de partij bestreden, beschouwde Claes de goedkeuring ervan door de partijraad als een doorslaggevende reden om de Volksunie te verlaten.

Claes voerde gesprekken met Karel Dillen Dillen, Karel Karel Dillen (1925-2007) was, na een aanloop als radicaal Vlaams-nationalistisch spreker en publicist, de oprichter en eerste volksvertegenwoordiger van het Vlaams Blok. Hij zetelde in de... Lees meer , die zes jaar eerder al uit de Volksunie was gestapt uit onvrede met de partijkoers, om een nieuwe Vlaams-nationalistische partij Vlaams-nationalistische partijen Het partijpolitieke Vlaams-nationalisme brak door in de nasleep van de Eerste Wereldoorlog en streefde een verregaande of volledige staatkundige verzelfstandiging van Vlaanderen na. De b... Lees meer op te richten. De verschillen tussen beiden bleken echter te groot: terwijl Claes een brede Vlaams-nationalistische centrumpartij in gedachten had, wilde Dillen een radicalere militant-nationalistische richting uit. Dillen stichtte op 1 oktober 1977 de Vlaams-Nationale Partij Vlaams-Nationale Partij (VNP) (1977-1979) De Vlaams-Nationale Partij (VNP, 1977-1979) was een radicale Vlaams-nationalistische partij, die ontstond onder impuls van Karel Dillen als reactie tegen het Egmontpact en de als te gemat... Lees meer (VNP) en op 19 november 1977 stichtte Claes, in het cultuurcentrum van Dilbeek met ruim 500 sympathisanten, de Vlaamse Volkspartij (VVP). Claes werd verkozen tot voorzitter, Benoit Humlet en Pieter Bocken werden ondervoorzitters en Luc Pauwels Pauwels, Luc Luc Pauwels (1940) is een gewezen zakenman en historicus. Hij is de spilfiguur van Knooppunt Delta en de eerste hoofdredacteur van TeKoS. Pauwels is Heel-Nederlander, conservatief en aanh... Lees meer secretaris. Het VVP-tijdschrift verscheen onder de titel Hier de Vlaamse Volkspartij.

Centraal in de beginselverklaring van de VPP stond de valorisatie van de Vlaamse meerderheid. Claes en zijn medestanders betoogden dat het demografisch Demografie Lees meer overwicht van Vlaanderen omgezet moest worden in concrete macht. De partij had voorts een liberale inslag en pleitte voor de afbouw van maatregelen die de vrijemarkteconomie belemmerden. ‘Vrijheid’ was in zowel economisch Economie Dit artikel gaat over de relatie tussen economie en Vlaamse beweging. Daarmee beoogt deze tekst geen economische geschiedenis te schetsen van wat we vandaag Vlaanderen noemen. Integendee... Lees meer als filosofisch opzicht haar leidraad. De VVP kantte zich bovendien tegen de particratie en de verzuiling, en pleitte voor een transparantere democratie. Daarbij maakte ze zich sterk voor de traditionele waarden en was op ethisch vlak conservatief, al heerste er intern discussie over het abortusstandpunt.

Binnen de VVP was een zekere heterogeniteit merkbaar, wat een gevolg was van Claes’ ambitie om een zo breed mogelijke partij in het leven te roepen. Zo telde de VVP zowel de progressieve flamingant Daniël Deconick Deconinck, Daniël Daniël Deconinck (1921-2004) was een Vlaamsgezind politicus. Zijn poging om van de Volksunie een brede sociaal-flamingantische beweging te maken leidde in 1965 tot een breuk met de partij... Lees meer als een grote delegatie van het radicaal-rechtse Rechts-radicalisme De rechts-radicale traditie begon toen het Vlaams-nationalisme in het interbellum koos voor Nieuwe Orde en collaboratie. Na de oorlog evolueerde radicaal-rechts in Vlaanderen van nostalgi... Lees meer tijdschrift Dietsland Europa Dietsland Europa Het tijdschrift Dietsland Europa was het blad van de Jong Nederlandse Gemeenschap en later van Were Di. Het verdedigde radicaal Vlaamse, Groot-Nederlandse en extreemrechtse standpunten en... Lees meer in haar rangen. Tot die laatste groep behoorden onder andere Roeland Raes Raes, Roeland Roeland Raes (1934) is een politicus en oud-senator van Vlaams-nationalistische strekking. Hij is jurist en zetelde als provincieraadslid voor Oost-Vlaanderen. Tegelijk fungeerde hij ook ... Lees meer (partijraadslid en verantwoordelijke arrondissement Gent), Francis van den Eynde Van den Eynde, Francis Francis van den Eynde (1946-2021) deed zijn intrede in de Vlaamse beweging via de Volksunie en Were Di. In 1976 was hij medestichter van Voorpost en in 1980 werd hij voorzitter van deze o... Lees meer (propagandaverantwoordelijke Gent), Pieter Bocken (ondervoorzitter), Reginald Jacobs (partijraadslid) en Edwin Truyens Truyens, Edwin Edwin Truyens (1954) is een advocaat en nationalist van de ethisch-conservatieve strekking. Hij stichtte de Nationalistische Studentenvereniging en vervulde belangrijke kaderfuncties in h... Lees meer (voorzitter afdeling Berchem). Zij sloten zich aan bij de VVP omdat deze, in tegenstelling tot de VNP van Dillen, een meer zakelijke en sobere stijl hanteerde en een minder romantisch geïnspireerd Vlaams-nationalisme vooropstelde. Ook Claes’ professionaliteit en partijpolitieke ervaring speelden daarbij een rol.

Daarnaast ronselde Claes, zelf oud-advocaat en intellectueel, onder de sociaaleconomische elites en ‘politiek-daklozen’ in Vlaanderen, vaak beoefenaars van vrije beroepen.

De verkiezingen van 1978

In maart-april 1978 kwam het tot nieuwe gesprekken tussen de VVP en de VNP van Dillen. Dit overleg werd begin november 1978 afgerond met de oprichting van het VVP-VNP verkiezingskartel onder de naam Vlaams Blok. De vervroegde verkiezingen Verkiezingen Lees meer van december 1978 leverde het kartel één Kamerzetel op voor Dillen. De desillusie bij de VVP was groot: het belangrijkste doel -- de verkiezing van Claes als lijsttrekker in Brussel -- werd niet gehaald. Het kartel werd opgezegd en de verkiezingsnederlaag van Claes bleek een zware klap voor de partij: heel wat leden verlieten de VVP en stapten over naar de succesvollere VNP. De droom van de VVP om een nieuwe Vlaamse centrumpartij werd hiermee gefnuikt.

Het tweede partijcongres van 31 maart 1979 legde de interne strubbelingen bloot. De voorstelling en bespreking van het nieuwe partijprogramma werd door een groep VVP-leden aangegrepen om via amendementen de partij een radicaal nationalistische koers te doen varen die inhoudelijk meer aansloot bij het programma van de VNP. De amendementen pleitten bovendien voor een fusie met laatstgenoemde partij. De motor achter deze groep was Edwin Truyens, samen met enkele partijraadsleden en afdelingsvoorzitters. Claes en de partijtop achtten hun voorstellen onwenselijk. Een minderheid van de amendementen werd behandeld en uiteindelijk ook weggestemd.

Op het congres was ook nog een andere kritiek te horen. Claes was op zoek naar een partijprogramma dat veel breder zou gaan dan de veeleer communautaire en staatsrechtelijke beginselverklaring van de VVP. Het nieuwe programma dat werd voorgesteld, was voor sommige leden te liberaal of zelfs libertair en te weinig nationalistisch.

Na afloop van het congres voerde de VVP-dissidenten op eigen initiatief onderhandelingen met Dillen, hetgeen in mei 1979 leidde tot de oprichting van de partij Vlaams Blok Vlaams Blok / Vlaams Belang (VB) Vlaams Belang is een radicaal-rechtse Vlaams-nationalistische partij, die in 1978 ontstond onder de naam ‘Vlaams Blok’, als verkiezingskartel van de Vlaamse Volkspartij en de Vlaams Natio... Lees meer (VB), genoemd naar het voormalige VVP-VNP-kartel. Dillen werd de eerste voorzitter en oud-VVP’ers Pieter Bocken en Roeland Raes werden ondervoorzitters. Ook Edwin Truyens en Reginal Jacobs stapten over. In de nasleep van deze gebeurtenissen sloten opnieuw heel wat VVP-leden zich aan bij het VB, wat leidde tot een verzwakking van de VVP en een decimering van de partijrangen. Claes bleef echter gekant tegen een fusie tussen beide partijen, vooral vanwege de verschillen in mentaliteit en aanpak.

Europese verkiezing van 1979: een laatste kans

In juni 1979 nam de VVP nog deel aan de eerste Europese parlementsverkiezingen met Claes als lijsttrekker. Onder de slogan ‘Minder Staat! Meer Europa! Vlaanderen kent geen grenzen!’ pleitte de partij voor meer Europese integratie als opmaat tot een federaal Europa. Vanaf het begin van de campagne werd de partij geconfronteerd met grote moeilijkheden: zo haalde ze maar nipt de 1000 handtekeningen per provincie die nodig waren om een partijlijst in te dienen. Ook de financiering van de campagne verliep moeizaam.  

De partij beschouwde de verkiezing als een laatste kans om door te breken, maar haalde nauwelijks 1% van de stemmen. Zelf weet ze de nederlaag aan het gebrek van een anti-Egmontsegment in de campagne. De mislukte Europese verkiezingscampagne betekende het definitieve einde van de VVP, die vrijwel onmiddellijk uit de politieke arena verdween. Lode Claes verruilde de politiek voor de journalistiek en werd medeoprichter en directeur van het nieuwe financieel-economische weekblad Trends, waarmee hij een ruim journalistiek forum voor zichzelf creëerde. Tot aan zijn dood in 1997 schreef hij wekelijks columns. Hij was tevens betrokken bij de voorbereidende gesprekken tot de oprichting van de nieuwe liberale centrumpartij van Guy Verhofstadt Verhofstadt, Guy Guy Verhofstadt (1953) is een liberaal politicus die actief was en is op het nationale en internationale niveau. Onder zijn voorzitterschap vond er een verruiming plaats van de liberale p... Lees meer : de Vlaamse Liberalen en Democraten of VLD.