Buerbaum, Jozef

Jozef Buerbaum was de zoon van uit Nederland afkomstige ouders van joodse origine en werd in 1895, op 35-jarige leeftijd, tot Belg genaturaliseerd. Hij werkte aanvankelijk als drukkersgast en was later zaakvoerder van een eigen drukkerij. Buerbaum was gedurende enige tijd voorzitter van de Antwerpse middenstandsorganisatie De Vrije Neringdoeners.

Tegelijk manifesteerde hij zich als auteur van volkse verhalen, novellen en romans, meestal gesitueerd in zijn woonplaats Antwerpen. In de jaren 1880 werkte hij mee aan de tijdschriften De Vlaamsche School De Vlaamsche School De Vlaamsche School was een aanvankelijk halfmaandelijks, later maandelijks tijdschrift, uitgegeven te Antwerpen van 1855 tot 1901 (van 1855 tot 1864: De Vlaemsche School; vanaf 1897: De ... Lees meer en De Vlaamsche Kunstbode De Vlaamsche Kunstbode De Vlaamsche Kunstbode was een algemeen cultureel tijdschrift dat in Antwerpen verscheen tussen 1870 en 1913. Onder hoofdredacteur August Jozef Cosyn verdedigde het de volksverbondenheid ... Lees meer . Later bracht hij een aantal zelfstandige publicaties uit. Buerbaum was een autodidact die zich via lectuur en contacten, onder meer met Hendrik Conscience Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer , intellectueel en literair bijschoolde. Heel wat dingen die hij als veelschrijver op papier zette bereikten nooit het publiek. Hoewel dikwijls sociaal geïnspireerd, toonde hij zich in zijn letterkundig werk in grote lijnen voorstander van een maatschappelijk  status quo en had hij weinig goede woorden over voor socialisten en anderen die de bestaande (machts)verhoudingen wilden wijzigen. Ook modernistische socioculturele opvattingen werden door Buerbaum bestreden, des te meer als die werden verspreid via Franstalige romans.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer was de Vlaamsgezinde Belgische patriot Buerbaum onder het pseudoniem Janus Droogstoppel uitgever en hoofdredacteur van het clandestiene blad De Vrije Stem De Vrije Stem (1915-1918) De Vrije Stem (1915-1918) was een Belgisch-patriottisch, Vlaamsgezind, fel anti-Duits en anti-activistisch blad, dat in Antwerpen verscheen en vanwege de Duitse censuur illegaal was. ... Lees meer (1915-1918) en auteur van 28 zogeheten Droogstoppelbrochures. Die schuilnaam verwees naar het personage Batavus Droogstoppel uit de roman Max Havelaar (1860) van de Nederlandse schrijver Eduard Douwes Dekker Douwes Dekker, Eduard Eduard Douwes Dekker (pseudoniem: Multatuli) (1820-1887) is in Vlaanderen vooral bewonderd door vrijzinnige Vlamingen met Groot-Nederlandse sympathieën. In 1867-1869 was hij in Vlaanderen... Lees meer (Multatuli). Als fictieve plaats van uitgave van zijn schrifturen vermeldde Buerbaum het adres Lauriergracht 37 in Amsterdam, waar in het boek van Multatuli de koffiehandel van Batavus Droogstoppel is gevestigd. Voor de brede verspreiding van het blad en de brochures maakte hij gebruik van een uitgebreid netwerk van contactpersonen, waarvan nogal wat katholieke parochiepriesters deel uitmaakten.

Buerbaum zette zich, behalve tegen de Duitse bezetter, vooral fel af tegen het activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer en viseerde in het bijzonder een aantal Antwerpse boegbeelden, zoals August Borms Borms, August August Borms (1878-1946) speelde een prominente rol in de activistische collaboratie tijdens de Eerste Wereldoorlog en groeide nadien uit tot hét symbool van de amnestiebeweging, die een ... Lees meer , Antoon Jacob Jacob, Antoon Antoon Jacob (1889-1947) was een atheneumleraar en later hoogleraar in Hamburg en Gent. Hij was actief bij activistische tijdschriften, nadien in de amnestiebeweging en later de culturele... Lees meer en Raf Verhulst Verhulst, Raf Raf Verhulst (1866-1941) was een Vlaamsgezinde schrijver, journalist en docent, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een prominente rol opeiste in het activisme. Lees meer . Ook Stijn Streuvels Lateur, Frank (pseudoniem Stijn Streuvels) Frank Lateur (1871-1969), beter bekend onder zijn pseudoniem Stijn Streuvels, was een toonaangevende Vlaamse schrijver, die ondanks zijn individualistische ingesteldheid geregeld Vlaamsge... Lees meer , die fragmenten uit zijn oorlogsdagboek publiceerde in de activistische krant De Vlaamsche Post De Vlaamsche Post De krant De Vlaamsche Post (1915-1916) was het blad van de radicaal-activistische, in oorsprong Gentse groep Jong-Vlaanderen. Lees meer , pakte hij hard aan. Enkele titels van zijn brochures geven een idee van Buerbaums politiekmaatschappelijke positionering: Duitsch Witboek. Oorlogsbandieterijen zonder voorgaande (nr. 9), Herinnering aan den Eenige Nationalen Feestdag van 21 juli 1915 (nr. 10), Waarom België nooit aan Duitschland behooren zal - Frankrijks ontvolking (nr. 11), De Kölnische Volkszeitung tegen Kardinaal Mercier (nr. 20), Duitsche en Vlaamsche Berenvellen! (nr. 21), Fijne sigaren en bitterkoekjes aangeboden aan Luc, Dr. Borms en Dr. Jacob (nr. 22) en Lasterende aantijgingen tegen Kardinaal Mercier en Droogstoppel (nr. 24).

Op 4 augustus 1916 werd Buerbaum gearresteerd, vervolgens veroordeeld en daarna  gedeporteerd naar Duitsland. Begin 1919 was hij terug in Antwerpen, waar hij in 1922 De gedenkschriften van Janus Droogstoppel. Uit den Duitschen bezettingstijd 1914-1918 op de markt bracht. Daarin erkende hij dat het activisme in de hand was gewerkt door de scheef getrokken taalverhoudingen in België, maar bleef hij bij zijn standpunt dat men geen gebruik had mogen maken van de Duitse bezetting om die te wijzingen. Na 1922 bracht Buerbaum nog slechts één boek uit en verdween hij in de vergetelheid.

Van bij de oprichting in 1934 tot zijn overlijden werkte Buerbaum onder het pseudoniem Nolleke mee aan de Vlaams-nationalistisch georiënteerde krant De Dag De Dag De Dag (1934-1944) was een Vlaams-nationalistisch georiënteerd dagblad, dat zich in zijn sensationele stijl schatplichtig toonde aan de Amerikaanse tabloidpers. Tijdens de Tweede Wereldoo... Lees meer . Voormalige Antwerpse activisten als Mark Edo Tralbaut Tralbaut, Mark Mark Edo Tralbaut (1902-1976), operazanger en Van Gogh-kenner, vond als adolescent aansluiting bij het radicaal-links geïnspireerde activisme van De Goedendag en Lode Craeybeckx. Na de oo... Lees meer en Karel Angermille Angermille, Karel Karel Angermille (1873-1938) was vóór 1914 actief in het Antwerpse vrijzinnig-liberale flamingantisme, speelde tijdens de Eerste Wereldoorlog een niet onbelangrijke rol in het activisme e... Lees meer waren op de redactie zijn collega’s. Eerstgenoemde sprak op zijn begrafenis, naast – en dat was betekenisvol voor het parcours van Buerbaum - een vertegenwoordiger van de Vereniging van Oud-politieke Gevangenen.

In het Letterenhuis Letterenhuis Het Letterenhuis in Antwerpen werd in 1933 opgericht en is verantwoordelijk voor het conserveren en ontsluiten van het literaire erfgoed in Vlaanderen. Het archiveert literaire nalatensch... Lees meer (Antwerpen) wordt een exemplaar bewaard van Buerbaums onuitgegeven autobiografie Mijn Levensroman uit 1929.