De Ridder, Jan

Hij was de zoon van Joseph de Ridder, hovenier-dagloner en Jeanne Verhoeven. De Ridder ging naar school tot zijn elfde, daarna werd hij dagloner in een fabriek. Later ging hij bij het leger Leger De taalkwestie speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van het Belgische leger. Als een van de weinige echt nationale instellingen was het leger een brandpunt van diverse sociaal-p... Lees meer , waar hij een opleiding genoot én het uiteindelijk tot onderofficier schopte.

Op 16 april 1856 trouwde De Ridder met Maria Francisca Seghers. Het echtpaar kreeg tien kinderen.

De Ridder en de Gentse arbeidersbeweging

Jan de Ridder was samen met Franciscus Bilen Bilen, Franciscus Franciscus Bilen (1819-1881) behoorde tot de strekking binnen het vroege socialisme die democratische gebondenheid, Vlaamsgezindheid en antiklerikalisme met elkaar verbond. Hij ijverde on... Lees meer een belangrijke figuur binnen de Gentse arbeidersbeweging. In maart 1957 stichtten arbeiders van enkele Gentse industriële weverijen de Broederlijke Wevers van Gent, de eerste vakbond in België. De Ridder was medestichter en de eerste voorzitter (1857-1868). Het initiatief kende navolging bij de Gentse spinners, die een maand later onder leiding van Bilen de Maetschappij der Noodlijdende Boerders Spinders oprichtten.

Beide vakverenigingen stelden zich eerder gematigd op en stonden open voor alle arbeiders, ongeacht hun politieke of levensbeschouwing overtuiging. De leden organiseerden solidariteitskassen, ijverden voor de invoer van zondagsrust en zetten een reeks succesvolle acties op waarbij loonsverhogingen werden afgedwongen.

In september 1857 werden Bilen en De Ridder gearresteerd op verdenking van ‘samenspanning’ tijdens een staking. Bilen kwam snel vrij, maar De Ridder werd uiteindelijk veroordeeld tot een gevangenisstraf van een jaar. Na zijn vrijlating werd De Ridder uitbater van de Gentse herberg De Vriendschap.

De Ridder geloofde sterk in de kracht van de petitie als wapen in de syndicale strijd en pleitte steeds voor acties binnen het wettelijke kader. Dit kwam hem op kritiek te staan bij de militantere groepen binnen de ontluikende arbeidersbeweging. Nadat hij in 1861 een gewelddadige staking in de fabriek Parmentier-Van Hoegaarden & Cie (ook bekend als de Grasfabriek) openlijk afkeurde, zou hij steeds meer zijn grip op de wevers verliezen.

Toenadering tot de Vlaamse beweging

In 1860 groepeerden de Broederlijke Wevers zich samen met de Maetschappeij der Noodlijdende Broeders Spinners en de Gentse metaalbewerkers in de federatie Het Werkverbond Het Werkverbond Lees meer . De Ridder werd ondervoorzitter. Tussen 1860 en 1862 verscheen ook Het Werkverbond, het eerste Nederlandstalige arbeidersdagblad, waaraan De Ridder meewerkte.

Onder invloed van Emiel Moyson Moyson, Emiel Lees meer voegden De Ridder en Bilen aan het sociale en democratische eisenpakket ook flamingantische verzuchtingen toe. Bovendien waren zij ondanks hun vrijzinnige overtuiging voorstander van politieke samenwerking ‘boven de partijen’ en van de oprichting van een derde onafhankelijke Vlaamse partij. Zo traden onder De Ridders voorzitterschap de Broederlijke Wevers in 1861 toe tot de pluralistische Vlaams-democratische drukkingsgroep, het Vlaamsch Verbond Vlaamsch Verbond (1861-1869) Het Vlaamsch Verbond was een flamingantische politieke drukkingsgroep in Gent. Lees meer . De Ridder steunde in dit verbond niet alleen de afdeling van Ferdinand A. Snellaert Snellaert, Ferdinand A. Ferdinand Augustijn Snellaert (1809-1872) was arts en filoloog, een van de leidende figuren van de jonge Vlaamse beweging en pleitbezorger voor culturele eenheid met Nederland. Lees meer , die de katholieken en onafhankelijken groepeerde, maar was ook actief in de Liberale groep rond Julius Vuylsteke Vuylsteke, Julius De Vlaamsgezinde advocaat, dichter en uitgever Julius Vuylsteke (1836-1903) was het boegbeeld van het Vlaamsgezinde liberalisme. Hij lag aan de basis van de Gentse studentenvereniging ’T ... Lees meer . Verder onderhield De Ridder ook contacten met de Brusselse vrijzinnige vereniging Vlamingen Vooruit Vlamingen Vooruit Vlamingen Vooruit was een Vlaamse en vrijzinnige organisatie in Brussel die in 1858 onder impuls van Eugène van Bemmel in Brussel werd opgericht. Het programma eiste de gelijkberechtiging... Lees meer .

De periode waarin de aspiraties van de Gentse arbeidersbeweging samenvielen met die van de Vlaamse beweging was echter van korte duur. Tijdens de katoencrisis (1861-1865) verzwakten niet enkel de arbeidersbewegingen, maar ook de Gentse Vlaamse beweging en De Ridders (en Bilens) invloed als syndicaal leider. Vanaf 1869 was De Ridder weliswaar nog lid van de Gentse afdeling van de Eerste Internationale, maar door zijn tanende invloed bij de Gentse arbeiders moet zijn optreden bij flamingantische manifestaties veel meer dan voorheen geïnterpreteerd worden als de uiting van zijn persoonlijke engagement. Tijdens de Vlaamsche Landdag Vlaamsche Landdagen Lees meer in mei 1866 in Gent onderschreef hij de leuze ‘In Vlaanderen Vlaamsch!’ en een jaar later ondertekende hij (met Moyson en Bilen) op de Landdag te Brussel het manifest dat het gebruik van het Nederlands in de Vlaamse rechtbanken eiste.

Overlijden

In 1890 overleed De Ridder in een armoedig Gents beluik. Een rouwstoet van tweeduizend arbeiders trok door de straten van Gent en de kist werd gedragen door Edward Anseele Anseele, Edward Edward Anseele (1856-1938) was een Gents socialist en lag in 1885 mee aan de basis van de Belgische Werkliedenpartij. Hij was decennialang een van de tenoren van het socialisme in België.... Lees meer , Edmond van Beveren Van Beveren, Edmond Edmond van Beveren (1852-1897) was een Gentse pionier van de socialistische beweging die heel zijn leven de band tussen Vlaamse en sociale strijd bleef beklemtonen. Lees meer , Jan Foucaert en Frans van Gyseghem.