De Ridder, Jozef

Persoon

Jozef de Ridder (1901-1982) werkte tijdens de jaren 1930 voor de christelijke vakbond ACV en kwam tijdens de Tweede Wereldoorlog in de collaboratie terecht. Hij werd bij verstek ter dood veroordeeld en woonde tot het begin van de jaren 1970 in Frankrijk.

Geboorte
Antwerpen (stad), 19 december 1901
Overlijden
Antwerpen (stad), 30 september 1982
Suggestie
Citeren
Leestijd: 3 minuten

Jozef de Ridder werd geboren in een Antwerps katholiek bediendengezin. Na vroegtijdig afgebroken letterenstudies aan de Leuvense universiteit, werkte hij enige tijd als secretaris van Politieverbroedering, een Antwerpse beroepsorganisatie van liberale signatuur.

Aan het begin van de jaren 1930 stapte hij over naar de katholieke zuil en trad hij in dienst van het christelijk Bedienden Syndikaat van Handel en Nijverheid, waar hij snel carrière maakte (zie Christelijke arbeidersbeweging Christelijke arbeidersbeweging Christelijke arbeidersbeweging In de christelijke arbeidersbeweging heeft steeds een uitgesproken belangstelling voor de Vlaamse kwestie bestaan. De groeiende invloed van deze beweging, in het kielzog van de democratis... Lees meer ). Bij de fusie met het Nationaal Syndikaat voor Bedienden van België en de oprichting van de Landelijke Bedienden Centrale (LBC) op 1 januari 1934, kreeg hij de verantwoordelijkheid over het secretariaat van de Antwerpse afdeling, de leidinggevende en veruit grootste van het hele land. In de zomer van 1939 promoveerde hij tot algemeen secretaris van de Vlaamse vleugel van de LBC, het zogeheten Noordergewest.

Van de Landelijke Bediendencentrale naar de Unie van Hand- en Geestesarbeiders

Ondertussen ontwikkelde De Ridder zich tot een felle anticommunist en sympathiseerde hij met het Duitse nationaalsocialisme. Hij reisde geregeld naar Duitsland Duitsland & Vlaanderen Duitsland & Vlaanderen Van de eerste helft van de 19de eeuw tot 1945 stond het Duitse beeld van Vlaanderen in het teken van etnisch-culturele verbondenheid. Die romantische perceptie leefde vooral bij een beper... Lees meer en was aanwezig op partijdagen van de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) in Nürnberg.

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer meldde hij zich als spion bij de Duitse veiligheidsdienst en hield hij de Duitse bezetter op de hoogte van interne besprekingen binnen het bestuur van het Algemeen Christelijk Vakverbond Algemeen Christelijk Vakverbond (ACV) Algemeen Christelijk Vakverbond (ACV) Het Algemeen Christelijk Vakverbond (1912) is de overkoepelende organisatie van het christelijk syndicalisme in België. Lees meer (ACV). Toen in de zomer van 1941 de spanningen tussen het ACV en de Duitse bezetter binnen de overkoepelende eenheidsvakbond Unie van Hand- en Geestesarbeiders Unie van Hand- en Geestesarbeiders (UHGA) Unie van Hand- en Geestesarbeiders (UHGA) De Unie van Hand- en Geestesarbeiders (UHGA) was in 1940-1944 een door de bezetter gedomineerde eenheidsvakbond. De UHGA werd de enige erkende syndicale organisatie, maar draaide uit op e... Lees meer (UHGA) hun hoogtepunt bereikten, werd het ACV feitelijk verboden en werd De Ridder aangesteld om namens het (voormalige) ACV de overgang van de UHGA naar een echte eenheidsvakbond voor te bereiden.

In oktober 1941 werd, als een onderdeel van de UHGA, de Centrale van Bedienden, Technici en Reizigers opgericht, een fusie van de christelijke en socialistische bediendenvakbonden, met De Ridder als secretaris-generaal. Begin 1942 werd hij ook lid van het Directorium, het leidinggevende organisme van de UHGA, en enkele maanden later leider van de studie- en vormingsdienst van deze Nieuwe Orde-organisatie. Ondertussen was hij lid geworden van twee collaboratiebewegingen, de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer (DeVlag) en de Algemeene SS-Vlaanderen Algemeene-SS Vlaanderen (ASSV) Algemeene-SS Vlaanderen (ASSV) De SS-Vlaanderen was een collaborerende militie tijdens de Tweede Wereldoorlog, die deel uitmaakte van de Duitse SS. Ze ijverde voor de aanhechting van Vlaanderen bij Duitsland. Lees meer .

Na de Tweede Wereldoorlog

Bij de bevrijding van België in september 1944 vluchtte De Ridder als medewerker van Edgard Delvo Delvo, Edgard Delvo, Edgard Edgard Delvo (1905-1999) was een socialistisch kaderlid en volgeling van Hendrik de Man. Hij trad toe tot de VNV-leiding in 1940 en werd in 1942 leider van de Unie van Hand- en Geestesarb... Lees meer , de voormalige leider van de UHGA en op dat moment lid van de Vlaamse Landsleiding Vlaamsche Landsleiding Vlaamsche Landsleiding De Vlaamsche Landsleiding was een embryonale regering van gevluchte Vlaamse collaborateurs in Duitsland van september 1944 tot het voorjaar 1945. Lees meer , naar Duitsland. Toen die pseudoregering in ballingschap in februari 1945 ophield te bestaan, trok hij naar Berlijn, waar hij nog enkele maanden actief was in het Deutsche Arbeitsfront (DAF), de nationaalsocialistische Duitse eenheidsvakbond. Na de capitulatie van Duitsland en de implosie van het naziregime, vluchtte De Ridder via Zwitserland naar Frankrijk. Op 8 oktober 1946 werd hij door de Antwerpse krijgsraad bij verstek ter dood veroordeeld voor collaboratie Collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer .

In Frankrijk, waar hij zich vestigde in de omgeving van Lyon, werkte De Ridder als handelsreiziger. In de jaren 1950 werd zijn verblijfsvergunning met de hulp van de Belgische ambassade in orde gebracht. Hij bleef zijn nazistische overtuiging trouw en herstelde het contact met Delvo, die hetzelfde gedachtegoed bleef koesteren. In 1968 werd de straf van De Ridder teruggebracht tot 20 jaar opsluiting, maar de Belgische nationaliteit bleef hem onthouden. In december 1972 kon hij via de bemiddeling van VU-politicus André de Beul De Beul, André De Beul, André André de Beul (1938-2011) was van 1965 tot 1991 op diverse bestuursniveaus mandataris namens de Volksunie. Van 1992 tot 1998 was hij voorzitter van het Algemeen-Nederlands Verbond. ... Lees meer naar België en met name Antwerpen terugkeren. Hij leefde er tot zijn dood als stateloos burger en verdiende af en toe wat bij als toezichter in de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwkathedraal.

Archief

– ADVN | archief voor nationale bewegingen: Archief Jozef De Ridder [AC 308]

Literatuur

– P. Vanhooren, Het recht der bedienden. Een historiek van de bediendebeweging in België (1890-1960). Ontstaan en ontwikkeling van de Landelijke Bedienden Centrale, ongepubliceerd typoscript, 1987.
– W. Steenhaut, De Unie van Hand- en Geestesarbeiders. Een onderzoek naar het optreden van de vakbonden in de bezettingsjaren (1940-1944), Universiteit Gent, doctoraatsverhandeling, 1983.
– F. van Campenhout, Jozef de Ridder: de naweeën van de collaboratie, in: Dietsland-Europa, oktober 2006, pp. 18-23.

Suggestie
Citeren

1998: Jozef Mampuys (pdf)

2023: Nico Van Campenhout

Inhoudstafel