Delvo, Edgard
Edgard Delvo (1905-1999) was een socialistisch kaderlid en volgeling van Hendrik de Man. Hij trad toe tot de VNV-leiding in 1940 en werd in 1942 leider van de Unie van Hand- en Geestesarbeiders. Bij verstek ter dood veroordeeld leefde hij ondergedoken tot hij in 1974 terugkeerde naar Belgiƫ en nog een rol speelde als publicist.
Bruno De Wever / Nico Van Campenhout (2024), Wouter Steenhaut / Bruno De Wever (1998). Delvo, Edgard. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/per-004847.
Edgard Delvo werd geboren in een Gents arbeidersgezin en was actief in de Socialistische Arbeidersjeugd. Na zijn opleiding aan de Gentse Rijksnormaalschool werd hij corrector en vertaler bij het dagblad Vooruit
Vooruit (1884-1991) Vooruit (1884-1991) was een Gents socialistisch dagblad waarin heel wat bijdragen verschenen van Vlaamse intellectuelen. In 1978 werd het blad een regionale editie van De Morgen, om in 19... Lees meer . Delvo studeerde daarna sociale en economische wetenschappen en opvoedkunde aan de Gentse universiteit. In november 1928 werd hij Vlaams secretaris van de Centrale voor Arbeidersopvoeding
Centrale voor Arbeidersopvoeding (CAO) De Centrale voor Arbeidersopvoeding van de Belgische socialistische partij bood vanaf 1911 aan laag- en middengeschoolde arbeiders algemene vorming in de volkstaal en rolde inzake cultuur... Lees meer (CAO) en in 1934 algemeen secretaris van de CAO Belgiƫ. Hij was een aanhanger van Hendrik de Man
De Man, Hendrik Hendrik de Man (1885-1953) was een vooraanstaand Belgisch socialistisch politicus, die vanaf 1933 aan het hoofd kwam te staan van de Belgische Werkliedenpartij (BWP). De Man droeg bovendi... Lees meer en was van oordeel dat de Belgische Werkliedenpartij niet moest geleid worden door āde massa van hare leden, maar door de ābekwaamstenā. Die opvatting verkondigde hij in het BWP-blad Leiding.
In juli 1940 sloot Delvo zich aan bij het Vlaamsch Nationaal Verbond
Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV). In augustus 1940 tekende hij het manifest van de Volksbeweging. Hij was een van de zeldzame BWP'ers die naar het VNV overstapten. In de gelijkgeschakelde Gentse krant Vooruit verklaarde hij op 7 augustus 1940 het volgende: āDe ineenstorting van het verleden is bliksemsnel gebeurd en plots heeft zich voor elkeen het dilemma gesteld: wat nu? (ā¦) In de nieuwe orde zal de werkende klasse zich kunnen ontwikkelenā. Tijdens de voorafgaande jaren had hij overigens al contacten onderhouden met rechts-autoritaire figuren zoals Lode Claes
Claes, Lode Lode Claes (1913-1997) was een Vlaams-nationalistisch politicus, publicist en zakenman die een Vlaamse elite wilde vormen om de Vlaamse demografische meerderheid de leiding te laten nemen... Lees meer , Victor Leemans
Leemans, Victor Victor Leemans (1901-1971) was een politiek en sociaaleconomisch theoreticus, die het gedachtegoed van de revolutie van rechts introduceerde in de Vlaamse beweging. Tijdens de Tweede Were... Lees meer en Joris van Severen
Van Severen, Joris Joris van Severen (1894-1940) is vooral bekend als de oprichter en leider van het fascistisch geĆÆnspireerde Verdinaso (Verbond van Dietsche Nationaal Solidaristen). Medio jaren 1930 verru... Lees meer , en had hij zich uitgesproken voor een ākrachtigeā, weliswaar democratische regering.
Delvo maakte een steile carriĆØre binnen het VNV. Op 23 oktober 1940 werd hij opgenomen in de Raad van Leiding van de partij. Hij trad fulltime in dienst. Op 17 december 1940 werd hij leider van de Dienst Opleiding en Vorming. Later nam hij de Propagandaleiding waar (augustus 1941-april 1942). Hij publiceerde in Volk en Staat
Volk en Staat Volk en staat (15 november 1936 - 3 september 1944) was een Vlaams-nationalistisch dagblad en orgaan van het Vlaamsch Nationaal Verbond. Het blad verscheen als opvolger van De Schelde (1... Lees meer vele artikels over het nationaalsocialisme. In de VNV-leiding wierp hij zich op als bepleiter van een samenwerking met de SS. Zo kreeg hij het vertrouwen van zowel het Militair Bestuur in Brussel als de SS-leiding in Berlijn. Dit verklaart zijn aanstelling tot leider van de Unie van Hand- en Geestesarbeiders
Unie van Hand- en Geestesarbeiders (UHGA) De Unie van Hand- en Geestesarbeiders (UHGA) was in 1940-1944 een door de bezetter gedomineerde eenheidsvakbond. De UHGA werd de enige erkende syndicale organisatie, maar draaide uit op e... Lees meer (UGHA) op 19 maart 1942. Hij verving er F.V. Grauls die bij de bezetter in ongenade was gevallen. Delvo was in juni 1941 al bij de leiding van de UHGA betrokken. Hij kon maar tot de hoogste post doorstoten door ontslag te nemen uit de VNV-leiding.
Hij vervreemde van het VNV en zocht toenadering tot de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap
Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer (DeVlag) waarvan hij al langer lid was. Bij de dood van Staf de Clercq
De Clercq, Staf Staf de Clercq (1884-1942) was een Vlaams-nationalistische politicus, die zijn politieke carriĆØre begon als kamerlid voor de Frontpartij. Hij staat vooral bekend als stichter en eerste l... Lees meer (22 oktober 1942) probeerde de SS Delvo vruchteloos naar voren te schuiven als opvolger. In september 1943 onderhandelde Delvo met de DeVlag-leider Jef van de Wiele
Van de Wiele, Jef Jef van de Wiele (1903-1979) was een leraar, schrijver en leider van de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap. Hij trad tijdens de Tweede Wereldoorlog in de culturele en politieke collabor... Lees meer over de positie van de UHGA in het geval dat de DeVlag erkend zou worden als de enige nationaalsocialistische partij van Vlaanderen. In september 1944 vluchtte hij naar Duitsland, waar hij enige tijd werkte op het hoofdkwartier van het Deutsche Arbeitsfront, de Duitse tegenhanger van de UHGA. Later bekleedde hij de functie van gevolmachtigde voor Economie en Sociale Zaken in de Vlaamsche Landsleiding
Vlaamsche Landsleiding De Vlaamsche Landsleiding was een embryonale regering van gevluchte Vlaamse collaborateurs in Duitsland van september 1944 tot het voorjaar 1945. Lees meer , de exil-regering van de DeVlag.
Tijdens de repressie Repressie Lees meer werd Delvo bij verstek ter dood veroordeeld en de Belgische nationaliteit ontnomen. Hij leefde ondergedoken in Duitsland en keerde pas in 1974 na een strafherziening en verjaring terug naar Belgiƫ. Hij publiceerde in Dietsland-Europa en schreef nog enkele boeken over zijn leven en de oorlogstijd, o.m. Sociale collaboratie, ingeleid door Karel van Isacker
Van Isacker, Karel Karel van Isacker (1913-2010) was priester van de Sociƫteit van Jezus, historicus, publicist, hoogleraar UFSIA, advocaat, volksvertegenwoordiger voor de katholieke partij (1919) en minist... Lees meer . In 1978 wilde hij met de steun van vijf VU
Volksunie (VU) Tussen 1954 en 2001 bepaalde de Volksunie (VU) als Vlaams-nationalistische partij mee de politieke evolutie in Belgiƫ, van unitaire staat tot federaal koninkrijk. Ze groeide uit tot de tw... Lees meer -parlementairen deelnemen met een eenmanslijst, maar werd als stateloze uitgesloten, een beslissing die hij vruchteloos aanklaagde bij het Hof van Straatsburg. Later trad Delvo toe tot het Vlaams Blok
Vlaams Blok / Vlaams Belang (VB) Vlaams Belang is een radicaal-rechtse Vlaams-nationalistische partij, die in 1978 ontstond onder de naam āVlaams Blokā, als verkiezingskartel van de Vlaamse Volkspartij en de Vlaams Natio... Lees meer .
Archief
ā ADVN | archief voor nationale bewegingen: Archief Edgard Delvo [BE ADVN AC465]
Werken
ā In dienst der arbeidersopvoeding: handboek voor de medewerkers van de Opvoedingscentrale, 1937.
ā De Belgische arbeidersbeweging: geschiedkundige studie, 1938.
ā Hedendaagsch humanistisch streven: democratisch socialisme en zijn betekenis voor de BWP, 1939.
ā Arbeiders, mijn kameraden, na 28 mei 1940.
ā Arbeid en arbeider in de volksche orde, 1941.
ā Sociale collaboratie. Pleidooi voor een volksnationale sociale politiek, 1975.
ā De mens wikt... Terugblik op een wisselvallig leven, 1978.
ā Democratie in stormtij. Democratisch socialisme in de crisisjaren dertig, 1983.
Literatuur
ā W. Steenhaut, De Unie van Hand- en Geestesarbeiders. Een onderzoek naar het optreden van de vakbonden in de bezettingsjaren (1940-1944), Universiteit Gent, onuitgegeven doctoraatsverhandeling, 1983.
ā B. de Wever, Greep naar de macht. Vlaams-nationalisme en Nieuwe Orde. Het VNV 1933-1945, 1994.
ā F. Van Campenhout, Edgard Delvo: Van Marxist en Demanist naar Vlaams-nationalist, 2003.
ā B. de Wever, āEdgard Delvo, 1905-1999ā, in: Wetenschappelijke Tijdingen. Tijdschrift over de geschiedenis van de Vlaamse beweging, 64, 2005, 1, 50-56.
ā F. Van Campenhout, Delvo, Edgard: Socialist en Demanist, Vlaams-Nationalist, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, 2007.
Bruno De Wever / Nico Van Campenhout (2024), Wouter Steenhaut / Bruno De Wever (1998). Delvo, Edgard. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2024. https://devb.be/id/per-004847.
Redactiegeschiedenis
Redactiegeschiedenis
1998: Wouter Steenhaut / Bruno De Wever (pdf)
2024: Bruno De Wever / Nico Van Campenhout