Muls, Jozef

Jozef Muls tudeerde na de Grieks-Latijnse humaniora aan het Sint-Jan Berchmanscollege in Antwerpen te hebben gevolgd (1894-1900) rechten aan de Katholieke Universiteit Leuven-KUL (1900-1907). Na een korte loopbaan als advocaat wijdde Muls zich volledig aan de kunstgeschiedenis: hij doceerde van 1919 tot 1954 aan de Katholieke Vlaamse Hogeschool voor Vrouwen Katholieke Vlaamse Hogeschool voor Vrouwen De Katholieke Vlaamse Hogeschool (voor Vrouwen) is een instituut dat in 1919 werd opgericht dankzij Marie-Elisabeth Belpaire, die het gebouwencomplex aan de De Bomstraat in Antwerpen ter ... Lees meer , vanaf 1934 ook aan de Volkshogeschool te Rotterdam en vanaf 1935, respectievelijk 1939 aan de Koninklijke Academies voor Schone Kunsten in Mechelen en Antwerpen. In 1939 werd hij tevens lector aan de KUL. Verder was hij eerst hulpconservator (1925) en van 1929 tot 1940 conservator van het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen. In november 1940 werd hij benoemd tot directeur-generaal voor Schone Kunsten bij het ministerie van openbaar onderwijs, tot hij in 1944 door de Duitsers werd afgezet en vervangen door Filip de Pillecyn De Pillecyn, Filip Filip de Pillecyn (1891-1962) was schrijver en journalist voor onder meer De Standaard en het satirische, pluralistische blad Pallieter. Hij speelde een leidende rol in de Frontbeweging e... Lees meer .

Flamingantisme en Vlaamsche Arbeid

Nadat Muls zich via een engagement in de katholieke Vlaamse studentenbeweging Katholieke Vlaamse studentenbeweging De Katholieke Vlaamse Studentenbeweging was de georganiseerde deelname van de katholieke studerende jeugd aan de Vlaamse beweging. Ze leverde daartoe met haar grote aanhang van ca. 1875 t... Lees meer een cultuurflamingantische overtuiging eigen maakte, was hij als kunstcriticus actief voor Vlaamsgezinde tijdschriften zoals Jong Antwerpen Jong Antwerpen Jong Antwerpen (1890-1914) was een Vlaamsgezind letterkundig studententijdschrift, dat als spreekbuis diende van de katholieke studentenvereniging Eigen Taal Eigen Zeden. Lees meer , Jong Dietschland Jong Dietschland (1898-1914) Jong Dietschland (1898-1914) was een driemaandelijks studententijdschrift voor kunst en letteren, uitgegeven op initiatief van Lodewijk Dosfel. Het tijdschrift profileerde zich als kathol... Lees meer en De Student De Student De Student was een katholiek scholieren- en studententijdschrift dat verscheen van 1881 tot in 1930. Het was voor 1914 het meest gezagvolle orgaan van de Katholieke Vlaamse Studentenbeweg... Lees meer . Vervolgens ging hij al in 1905 over tot het stichten van een eigen tijdschrift, Vlaamsche Arbeid Vlaamsche Arbeid Vlaamsche Arbeid was een katholiek en Vlaamsgezind literair tijdschrift dat in Antwerpen verscheen van 1905 tot 1914 en van 1919 tot 1930. Het was het geesteskind van Karel van den Oever ... Lees meer . In dit tijdschrift legde hij aanvankelijk de nadruk op ‘de kunst voor God en Vlaanderen’. Toch stond hij kritisch tegenover de politiek van de katholieke Kerk Kerk De verhouding tussen Kerk en Vlaamse beweging vertoont historisch een tweevoudig beeld. Enerzijds waren de godsdienstige en de Vlaamsgezinde overtuiging innig verstrengeld en vormde de cl... Lees meer op het vlak van de Vlaamse kwestie. Hij protesteerde bijvoorbeeld tegen de Instructions van kardinaal Désiré Mercier Mercier, Désiré Désiré Mercier (1851-1926) was van 1906 tot 1926 de kardinaal-aartsbisschop van het aarts­bisdom Mechelen. Hij was een vurig propagandist van het Belgisch patriottisme en leefde tijdens ... Lees meer in 1906. Gaandeweg gaf hij bovendien steeds meer ruimte aan diverse jonge literaire artistieke talenten, zoals Paul van Ostaijen Van Ostaijen, Paul Paul van Ostaijen (1896-1928) was een schrijver die met zijn poëzie, proza en kritische werk grote invloed heeft uitgeoefend op de Nederlandstalige literatuur. Zijn zoektocht naar een nie... Lees meer .

Van oorlog tot oorlog

Vlaamsche Arbeid verscheen niet tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer , toen Muls, eerst in Engeland en vervolgens in Spanje Spanje De 19de-eeuwse Vlaamse beweging cultiveerde een overwegend negatief beeld van Spanje als vreemde overheerser tijdens de 16de eeuw. In de loop van de 20ste eeuw ontstond daarnaast een acti... Lees meer tentoonstellingen over Belgische kunst organiseerde. Na een reis naar de Kaukasus, waar zijn broers betrokken waren bij een mangaanmijnontginning, vestigde hij zich voor het restant van de oorlog in Neuilly-sur-Seine. Hier verkeerde hij onder meer in de kring van Léon Bloy en Jacques Maritain. Muls had er ook contact met Vlaamse frontsoldaten, bijvoorbeeld met Dirk Vansina Vansina, Dirk Dirk Vansina (1894-1967) was een schrijver en schilder. Hij was betrokken bij meerdere tijdschriften, Het Vlaamsche Volkstooneel en de kunstenaarbeweging De Pelgrim. Hij schreef veel en b... Lees meer , met wie hij het plan opvatte het tijdschrift Ons Vlaanderen op te richten. Toen hij in maart 1918 aan het front wilde gaan pleiten in het proces tegen Lode de Boninge De Boninge, Lode Lode de Boninge (1896-1918) was een brancardier tijdens de Eerste Wereldoorlog, die zich aansloot bij de Frontbeweging. De Boninge sneuvelde op 7 mei 1918 en werd na de oorlog verheven to... Lees meer , werd hem een reispas geweigerd. Na de oorlog nam Muls de verdediging op van activisten Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer (onder anderen van Antoon Jacob Jacob, Antoon Antoon Jacob (1889-1947) was een atheneumleraar en later hoogleraar in Hamburg en Gent. Hij was actief bij activistische tijdschriften, nadien in de amnestiebeweging en later de culturele... Lees meer ) en ijverde hij voor amnestie Amnestie Lees meer .

Na de oorlog vervulde Muls een bestuursfunctie bij de Vereniging voor Vlaamse Letterkundigen, waar hij een brug probeerde te slaan tussen de activisten (Van Ostaijen, Wies Moens Moens, Wies Lees meer ) en de passivisten ( August Vermeylen Vermeylen, August August Vermeylen (1872-1945) was een schrijver, literatuur- en kunsthistoricus, en socialistisch senator. In het tijdschrift Van Nu en Straks, waarvan hij de leiding had, publiceerde hij ... Lees meer , Herman Teirlinck Teirlinck, Herman Herman Teirlinck (1879-1967) was een Vlaamse prozaschrijver en toneelvernieuwer, die onder andere als raadsheer van de koning en directeur van de Nationale Hogere School voor Bouw- en Sie... Lees meer ). In 1922 werd hij vervolgens briefwisselend en in 1929 werkend lid van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) De Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL, 1886) is een instelling die zich in de loop van haar geschiedenis heeft ingezet zowel voor taalculturele, -wetenschappeli... Lees meer (KVATL). Als bestuurder van de Academie in 1936 protesteerde hij tegen de Franse president Lebrun, die in een redevoering geheel België België Geen Vlaamse beweging zonder België. Het is ook onmogelijk om België te begrijpen zonder de geschiedenis van de Vlaamse beweging erbij te betrekken. Tussen het ontstaan van een culturele ... Lees meer inlijfde bij de famille gauloise. Muls maakte tevens deel uit van het bestuurscomité van het in 1936 opgerichte Verbond van Kulturele Vakverenigingen en Lichamen, dat een radicale splitsing van het departement van Schone Kunsten eiste, zonder dat er echter sprake was van eigen wetgevend beslissingsrecht of eigen begroting. In 1937 was hij feestredenaar op het vijfde Vlaams Nationaal Zangfeest Vlaams Nationale Zangfeesten Het Vlaams Nationaal Zangfeest is een Vlaams-nationalistische bijeenkomst die sinds 1933 jaarlijks wordt georganiseerd door het Vlaams Nationaal Zangverbond, later Algemeen Nederlands Zan... Lees meer in Brussel. Als conservator van het Museum voor Schone Kunsten van Antwerpen werd Muls tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse overheid verzocht om een tentoonstelling van hedendaagse Vlaamse kunst samen te stellen in Düsseldorf. Hij nodigde in oktober 1940 verschillende kunstenaars per brief uit om werken in te dienen. Toen Duitsers zich met de samenstelling gingen bemoeien, trok hij zich terug. Edgard Leonard, artistiek adviseur van de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer (DeVlag) nam het van hem over. Ook hield Muls tijdens de oorlog verschillende voordrachten, onder meer een over Rubens aan de Universiteit van München.

In november 1947 werd Muls door de Krijsauditeur van Antwerpen op de lijst gezet van burgerlijke epuratie. Muls ging hiertegen in beroep. Bij vonnis van de rechtbank van eerste aanlag op 24 december 1947 werd zijn naam van de lijst geschrapt.

Kunsthistoricus

Muls, die in het spoor van John Ruskin een geestdriftig pleitbezorger van kunst en artistieke schoonheid was, publiceerde talrijke kunsthistorische studies, waarin zowel het patrimonium van eigen land en volk, als dat van heel West-Europa aan bod kwam. In werken als De Vlaamsche invloeden op het werk van Watteau (1925), Deze tijd. Beschouwingen over volk en cultuur (1933) en De boer in de kunst (1946) legde hij de nadruk op de voor de streek kenmerkende motieven, die in de artistieke creativiteit tot uitdrukking komen. Zijn essay Memling, de laat-gothische droom (1941), bekroond met de vijfjaarlijkse Staatsprijs voor kritiek en essay, wordt doorgaans beschouwd als zijn voornaamste werk. Muls schrok er ook niet voor terug heilige huisjes te slopen, getuige zijn vernietigend opstel over Cyriel Verschaeve Verschaeve, Cyriel Cyriel Verschaeve (1874-1949) was een West-Vlaamse priester, literair auteur, kunstbeschouwer en publicist, die bekend werd als icoon van de Frontbeweging en het opkomende Vlaams-national... Lees meer als kunstcriticus (Dietsche Warande en Belfort, 1951).