De Poortere, Albert

Albert de Poortere studeerde Romaanse filologie te Gent (1932-1936) en ontplooide tegelijk een drukke activiteit in het verenigings- en cultuurleven van Eeklo, met name als bezieler van de katholieke jeugdbeweging Jeugdbeweging De eerste jeugdbewegingen ontstonden in Vlaanderen in het laatste kwart van de 19de eeuw, met de opkomst van de Katholieke Vlaamse Studentenbeweging. Vanaf de eerste jaren tot omstreeks 1... Lees meer en bestuurslid van het lokale Davidsfonds Davidsfonds (DF) Het Davidsfonds is een katholieke Vlaamse cultuurvereniging, die werd opgericht in januari 1875. Lees meer .

Radicalisering tijdens de jaren 1930

Niet alleen in zijn organisatorische bezigheden, maar ook in zijn gevarieerde publicaties valt een verschuiving op van een traditionalistisch katholiek naar een antidemocratisch en Vlaams-nationalistisch engagement, na brochures over de katholieke jeugdbeweging (1934) en over Sint-Franciscus in de kunst Kunst Lees meer (1935), en artikels over Franse literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer in De Standaard De Standaard (1914-) Het eerste nummer van het dagblad De Standaard verscheen op 4 december 1918. De krant was gedurende vele decennia hét blad bij uitstek van de katholieke Vlaamse beweging in al haar varian... Lees meer (1935) en in Prisma (1936). Hij benadrukte onder het pseudoniem Berten Nieuwenhuis in Nieuw-Vlaanderen op 13 en 20 juni 1936 de betekenis van het rechtse karakter van de Vlaamsche concentratie Vlaamsche Concentratie Vlaamsche Concentratie (1935-±1940) was de naam voor de idee en de beweging die streefde naar de hergroepering van alle katholieke Vlamingen. Lees meer die toen in de steigers stond. Verder konden voor hem ook niet-katholieken bij die beweging aansluiten als ze de christelijke grondslag van ‘onze beschaving’ aanvaardden.

De Poortere was in 1936-1937 hoofdredacteur van het Vlaams-nationalistische culturele tijdschrift Storm Storm (1919-1921) Storm/DeStorm (1919-1921) was een halfmaandelijks Antwerps katholiek studenten en scholierentijdschrift, dat verscheen (met verschillende ondertitels) als Storm van 15 april 1919 tot 15 s... Lees meer . In 1937 publiceerde hij een essay over Jan Frans Willems Willems, Jan Frans Jan Frans Willems (1793-1846), de “vader van de Vlaamse beweging”, was dichter, polemist, filoloog, tekstediteur en initiatiefnemer of lid van tal van academies en genootschappen in binne... Lees meer , waar hij deze ‘taalminnaar’ en Vlaamse beweger van het eerste uur in de Vlaams-nationalistische cultuurbeweging situeerde, een bijdrage die De Poortere de volgende jaren zou uitwerken tot een boek, dat in 1944 verscheen.

In 1937 werd De Poortere leraar aan het atheneum van Mechelen, waar opvallend veel leerkrachten sympathiseerden met de Nieuwe Orde. Hij werd bestuurslid van de Volksuniversiteit Herman van den Reeck Van den Reeck, Herman Herman van den Reeck (1901-1920) was een Vlaamsgezinde links-radicale student, die zich van 1916 tot zijn overlijden in 1920 engageerde in de activistische jongerenbeweging. Toen Van den ... Lees meer . Ook met problemen van 'volkse' kunst en opvoeding hield hij zich bezig, onder meer in tijdschriften als Arbeidsorde (1938-1939) en Nieuw Vlaanderen Nieuw Vlaanderen (1934-1944) Nieuw Vlaanderen (1934-1944) had als uitgangspunt de eentaligheid van Vlaanderen. Door zijn federalistische stellingname midden jaren 1930 was het blad radicaler dan de katholieke partij ... Lees meer (1937-1939). In laatstgenoemd weekblad herhaalde hij zijn pleidooien voor een rechtse frontvorming en een corporatistische Corporatisme Het corporatisme was in het interbellum, vooral in de crisisjaren 1930, een wijdverspreid, maar tegelijk vaag alternatief maatschappelijk en politiek model. Na de Tweede Wereldoorlog zou ... Lees meer maatschappij.

Culturele collaboratie

Tijdens de Tweede Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog De Tweede Wereldoorlog werd in Vlaanderen getekend door de onvoorwaardelijke collaboratie van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). De samenwerking met de bezetter en de bestraffing erva... Lees meer werkte De Poortere zich in snel tempo op tot een van de belangrijkste leiders van de nieuwe 'culturele ordening' in Vlaanderen (zie Collaboratie Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer ). Hij tekende in september 1940 mee het ‘Plan tot Opbouw en Uitbouw van het Kunstleven’ uit om de Federatie van Vlaamsche Kunstenaars Vlaamsche Kunstenaarsgilde De Federatie van de Vlaamsche Kunstenaars(1940-1944) was een corporatistische organisatie van Vlaamsgezinde kunstenaars die tijdens de bezetting aanleunde bij de collaboratie. Lees meer , die begin februari 1940 opgericht was, te hervormen tot De Vlaamsche Kunstenaarsgilde. Die werd ingepast in de culturele Nieuwe Orde. Met Filip de Pillecyn De Pillecyn, Filip Filip de Pillecyn (1891-1962) was schrijver en journalist voor onder meer De Standaard en het satirische, pluralistische blad Pallieter. Hij speelde een leidende rol in de Frontbeweging e... Lees meer en Frans Haepers Haepers, Frans Frans Haepers (1903-1976) was actief in het toneelleven in Vlaanderen. Tijdens de bezetting was hij stichter en voorzitter van de collaborerende koepelorganisatie Volk en Kunst. Lees meer stichtte hij de Vlaamsche Werkgemeenschap Volk en Kunst Volk en Kunst Volk en Kunst (1940-1944) was een organisatie die tijdens de Tweede Wereldoorlog probeerde om de cultuurverspreidende organismen in Vlaanderen te coördineren. Lees meer , die door het Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV) gedomineerd werd. Samen met hen en met Jef van de Wiele Van de Wiele, Jef Jef van de Wiele (1903-1979) was een leraar, schrijver en leider van de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap. Hij trad tijdens de Tweede Wereldoorlog in de culturele en politieke collabor... Lees meer richtte hij ook het Nationaal Kultuurverbond op. Dat was samengesteld uit de Kunstenaarsgilde, Volk en Kunst en Volk en Wetenschap Volk en Wetenschap Lees meer en, vanaf 1942, de Nationale Kultuurdagen Nationale Kultuurdagen De Nationale Kultuurdagen (1939-1944) vonden plaats in Mechelen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden ze de jaarlijkse hoogtepunten van de culturele Nieuwe Orde in heel Vlaanderen. ... Lees meer in Mechelen, de hoogdagen van de culturele Nieuwe Orde, verzorgde. Omwille van zijn engagement in het VNV kwam hij in aanvaring met de DeVlag Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer -gezinde Haepers en moest hij Volk en Kunst in 1943 verlaten.

Ondertussen was De Poortere in oktober 1941 als niet-raadslid door de bezetter aangesteld als schepen van Onderwijs en Schone Kunsten in Mechelen. Hij bemoeilijkte de werking van Mechelse culturele verenigingen die weigerden aan te sluiten bij het Nationaal Kultuurverbond door ze subsidies en toegang tot stadsgebouwen te weigeren. In zijn adviezen aan de Duitse overheid bestempelde hij deze organisaties als anglofiel om hun activiteiten te laten verbieden.

Einde 1941 jaar werd hij leider van het nieuwe departement Cultuur van het VNV-hoofdkwartier. In die hoedanigheid speelde hij een belangrijke rol bij de creatie van de Provinciale Cultuurdiensten in de loop van 1942 en van de Interprovinciale Cultuurdienst in 1943 (zie Beeldende kunst Beeldende kunst De beeldende kunsten en de Vlaamse beweging onderhielden van 1830 tot vandaag een complexe en gelaagde relatie, die pendelde tussen gematigde sympathie, radicaal engagement en kritische a... Lees meer ; Literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer ). In de brochure De greep naar de macht van het VNV uit 1942, die duidelijk nationaalsocialistisch van strekking was, verscheen een bijdrage van De Poortere als VNV-cultuurleider over de nieuwe culturele taak van de lokale besturen. Nog in 1943 werd hij door de Provinciale Cultuurdienst erkend als ‘leider van het cultuurleven van de Provincie Antwerpen’. In de Provinciale Cultuurdiensten verzette hij zich weliswaar tegen de stijgende invloed van de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) De Duitsch-Vlaamsche Arbeidersgemeenschap (DeVlag) (1935-1945) was vóór de Tweede Wereldoorlog een organisatie van Vlaamse en Duitse studenten. Tijdens de oorlog ontpopte de DeVlag zich ... Lees meer (DeVlag), de Groot-Germaanse concurrent van het VNV, op de Nationale Kultuurdagen  in Mechelen, maar zijn functies in het culturele leven brachten hem in nauw contact met de bezetter. Hij publiceerde tijdens de oorlog artikels in Volk en Staat Volk en Staat Volk en staat (15 november 1936 - 3 september 1944) was een Vlaams-nationalistisch dagblad en orgaan van het Vlaamsch Nationaal Verbond. Het blad verscheen als opvolger van De Schelde (1... Lees meer , Volk en Kultuur Volk en Kultuur Volk en Kultuur (1941-1944) was het orgaan van de werkgemeenschap Volk en Kunst, dat behalve door de romantisch-flamingantische traditie ook door het Nieuwe Orde-denken en de collaborati... Lees meer , Volkskamp Volkskamp Volkskamp was het studentenblad van het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV), opgericht in 1937 en verspreid bij de ‘VNV-studentenbrigades’ in Leuven en Gent. Vanaf 1941 werd Volkskamp het le... Lees meer , De Nationaal-Socialist De Nationaal-Socialist De Nationaal-Socialist (1941-1944) was het weekblad van de collaborerende Eenheidsbeweging-VNV. Lees meer en Hamer Hamer Lees meer , alsook enkele essays over Vlaamse kunstenaars.

Naoorlog

Na de oorlog werd De Poortere wegens culturele collaboratie, propaganda voor de vijand en verklikking op 27 juni 1946 door de Krijgsraad in Mechelen bij verstek tot een levenslange gevangenisstraf en twee miljoen Belgische frank schadevergoeding aan de Belgische staat veroordeeld (zie Repressie Repressie Lees meer ). Hij werd aangehouden en opgesloten.

Na zijn vervroegde vrijlating keerde De Poortere in 1950 terug naar het vertrouwde Eeklo, waar hij artistiek adviseur werd van de kunstkring en -galerij Beatrijs. Zijn vroegere veroordeling bleek geen beletsel om gedurende zeven jaar de leiding te krijgen over de Nationale Dienst voor het Kunstambacht, een parastatale instelling van het Economisch en Sociaal Instituut voor de Middenstand in Brussel. In 1961 publiceerde hij samen met de Vlaamsgezinde politicus en voorzitter van het Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond (CVKV) Het Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond (1951-2003) was een vereniging van kunstenaars, met als voornaamste verwezenlijking de uitgave van het artistieke tijdschrift Vlaanderen (voor 19... Lees meer Jozef Storme Storme, Jozef Jozef Storme (1913-1981) was een Vlaamsgezinde en sterk cultureel geïnteresseerde West-Vlaamse CVP-politicus, die medestichter en tot zijn overlijden voorzitter was van het Christelijk Vl... Lees meer over Albert Servaes Servaes, Albert Lees meer naar aanleiding van een retrospectieve in het Groeningemuseum in Brugge. Ook nadien publiceerde hij korte monografieën van hoofdzakelijk Oost-Vlaamse kunstenaars, soms samen met bekende Vlaamsgezinden zoals politicus Renaat van Elslande Van Elslande, Renaat Renaat van Elslande (1916-2000) was een redacteur en katholiek politicus. Hij zetelde 32 jaar in de Kamer en vervulde meerdere ministerfuncties. Lees meer .