De VOS

De VOS verscheen voor het eerst  op 1 augustus 1919. Het blad werd opgericht en geleid door Jozef Verduyn Verduyn, Jozef Frontarts Jozef Verduyn (1884-1936) was een van de boegbeelden van Heldenhulde, een comité dat Vlaamse soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog waren gesneuveld wilde eren met een Vlaa... Lees meer , die het een aantrekkelijke vormgeving en een Vlaamsgezinde redactionele lijn meegaf. Na enige tijd liet hij het evolueren tot een meer algemeen informatieblad. In maart 1922 richtte hij ook het Algemeen Weekblad op en maakte daarbij gebruik van de redactie- en verspreidingsdiensten van VOS.

De tweespalt binnen VOS

Het eigenmachtige optreden van Verduyn stuitte na verloop van tijd op kritiek binnen de vereniging. Daarom werd begin 1923 een redactiecomité aangesteld, waarvan behalve Verduyn ook Jozef Buysse, Armand Schoeters en Adiel Debeuckelaere Debeuckelaere, Adiel Adiel Debeuckelaere (1888-1979) was een Vlaams-nationalistisch politicus. Hij zou zijn imago vooral opbouwen dankzij zijn leidende rol in de Frontbeweging. Lees meer deel uitmaakten. Toch kwam het in november 1924 tot een definitieve breuk. Verduyn nam ontslag uit VOS en bleef zijn bladen verder uitgeven.

VOS richtte een nieuw blad op: De Vlaamsche Oudstrijder. De redactie bestond uit Schoeters, Jan Koninckx en Filip de Pillecyn De Pillecyn, Filip Filip de Pillecyn (1891-1962) was schrijver en journalist voor onder meer De Standaard en het satirische, pluralistische blad Pallieter. Hij speelde een leidende rol in de Frontbeweging e... Lees meer (hoofdredacteur). Zij maakten van het bondsblad een radicaal antimilitaristisch weekblad, dat visueel echter minder aantrekkelijk was. Door de concurrentie van Verduyns bladen, verkeerde het bondsblad voortdurend in financiële nood. Eind 1927 had De Vlaamsche Oudstrijder nog 3916 abonnees. De Vos (Verduyn) had er 3200 en het Algemeen Weekblad 4000. Pas toen Verduyn in 1927 zijn bladen opdoekte, steeg het abonneebestand van De Vlaamsche Oudstrijder van 4600 in 1928 over 6000 in 1929 tot 9600 in 1930.

Van antimilitarisme naar Nieuwe Orde

Vanaf 1935 verscheen het bondsblad opnieuw onder de titel VOS. Onder Karel de Feyter De Feyter, Karel Lees meer groeide het uit tot een verzorgd en kwalitatief hoogstaand blad, met aandacht voor Vlaamse, antimilitaristische, oud-strijders- en culturele belangen. In 1938 en 1939 waren er respectievelijk 8209 en 8442 abonnees.

Tijdens de mobilisatie in 1939 werd de verspreiding in de kazernes verboden. Slechts nadat de antimilitaristische ondertitels waren geschrapt, werd dit verbod opgeheven. Het voorlopig laatste nummer verscheen op 12 mei 1940.

Pas op 25 augustus 1940 kon VOS opnieuw, met Duitse toestemming, verschijnen. De toon van het blad evolueerde daarbij in de richting van het Nieuwe Orde-discours. Naarmate de oorlog vorderde werd het meer onderworpen aan beperkende Duitse maatregelen. In 1943 bedroeg de oplage 12.500 exemplaren. Met de geallieerde intocht hield het weekblad op te verschijnen.

Na de Tweede Wereldoorlog

Op 7 oktober 1945 bracht een nieuwe redactieploeg, bestaande uit Edward Clottens Clottens, Edward Edward Clottens (1891-1961) was oorlogsvrijwilliger in de jaren 1914-1918. Hij drukte mee de vervlaamsing en democratisering van de katholieke partij door. Daarnaast was Clottens een leid... Lees meer , Maurice Lauwers Lauwers, Maurice Maurice Lauwers (1914-1978) was werkzaam op het secretariaat van het Verbond der Vlaamse Oud-strijders en richtte in 1945 mee het Nieuw Verbond der Vlaamse Oud-strijders op. Hij werd alge... Lees meer en Leonard van Mierlo Van Mierlo, Leonard Leonard van Mierlo (1884-1979) was medestichter en voorzitter van de afdeling Turnhout van het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders, waar hij werd afgezet toen hij zich verzette tegen de aut... Lees meer een nieuw, voortaan veertiendaags blad uit met een nieuwe jaargang-nummering: De Vlaamse Oudstrijder. Het was qua vormgeving weinig aantrekkelijk en voerde, in het kielzog van de Christelijke Volkspartij Christelijke Volkspartij (CVP) Lees meer (CVP), een gematigd Vlaamsgezinde redactionele lijn. Het abonneebestand bedroeg 2000 exemplaren.

Pas met Guido Provoosts Provoost, Guido Guido Provoost (1940-1981) was een meermaals gelauwerd historicus, die veel aandacht besteedde aan de geschiedenis van de Vlaamse beweging. Hij was ook Volksunie-militant en fungeerde als... Lees meer aanstelling als secretaris van VOS in 1978 onderging het blad een vernieuwing. Provoost moderniseerde het en gaf het zijn oorspronkelijke titel, De VOS, terug. Ideologisch evolueerde het blad meer in de richting van de Volksunie Volksunie (VU) Tussen 1954 en 2001 bepaalde de Volksunie (VU) als Vlaams-nationalistische partij mee de politieke evolutie in België, van unitaire staat tot federaal koninkrijk. Ze groeide uit tot de tw... Lees meer (VU) en de vredesbeweging. Na 1981 kwam een nieuwe redactieraad tot stand, met onder meer Herman Vandezande Vandezande, Herman Herman Vandezande (1917-2004) was van 1969 tot 1996 voorzitter van het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders (VOS). Lees meer , Miel Pil Pil, Emiel (1924-1992) Emiel Pil (1924-1992) was een priester, abdijbibliothecaris in Steenbrugge en godsdienstleraar in Schaarbeek. Hij speelde een actieve rol in de Vlaamse beweging, onder andere in het Verbo... Lees meer , Geert Dumon en Hugo van Hemelryck Van Hemelryck, Hugo Hugo van Hemelryck (1951-2016) was actief in diverse Vlaamsgezinde organisaties en speelde een prominente rol in het Verbond der Vlaamse Oud-Strijders. Toen Van Hemelryck de vereniging wi... Lees meer . Sinds maart 1990 was de redactie uitsluitend in handen van Van Hemelryck, die de VU-lijn voortzette. De oplage bedroeg circa 2000 exemplaren. VOS- Antwerpen, dat zich bij de opstelling niet kon aansluiten, gaf sinds 1987 het viermaandelijks blad Malpertuus uit, dat 300 abonnees telde.

De VOS evolueerde van een veertiendaags naar een maandelijks tijdschrift, dat naar de vorm meer op een magazine ging lijken dan op een krantje.

In december 2020 gaf De VOS na 102 jaargangen zijn laatste nummer uit. Oorzaak was het intrekken van de decretale erkenning VOS Vlaamse Vredesvereniging als socioculturele organisatie voor volwassenwerk. Sindsdien werd De VOS vervangen door een veertiendaags verschijnende digitale publicatie.