Noord en Zuid

Noord en Zuid, maandschrift voor kunsten, letteren en wetenschappen, verscheen tussen 1862 en 1869 onder de hoofdredactie van de aanvankelijk in Brussel Brussel In de geschiedenis van de Vlaamse beweging speelde Brussel een unieke rol vanwege haar hoofdstedelijke functies, economische aantrekkingskracht en als symbool van verfransing, die zich v... Lees meer wonende Hendrik Sermon Sermon, Hendrik Hendrik Sermon (1833-1904) was in Brussel betrokken bij allerhande flamingantische initiatieven. Hij formuleerde een eisenprogramma van de Vlaamse beweging. Hij was een aanhanger van de M... Lees meer , bijgestaan door de Antwerpenaars Lodewijk-Jan Mathot Mathot, Lodewijk-Jan Lodewijk-Jan Mathot (1830-1895) was een Antwerpse katholieke flamingant die actief was als essayist, literator, geschiedschrijver en politicus. Lees meer , August Snieders Snieders, August August Snieders (1825-1904) was een Nederlands-Belgische journalist en letterkundige. Hij was meer dan vijftig jaar lang hoofdredacteur van Het Handelsblad van Antwerpen en was daarnaast ... Lees meer en Jan Frans de Hert. Aan dit katholiek georiënteerde blad werkten opvallend zowel katholieken als vrijzinnigen mee, waaronder Max Rooses Rooses, Max Max Rooses (1839-1914) was kunsthistoricus en directeur van het Plantin-Moretusmuseum en als letterkundige actief in de Vlaamse beweging. Lees meer , Frans Caris, Jozef Staes, Eugeen-Jozef Rigaux Rigaux, Eugeen-Jozef Onderwijzer Eugeen-Jozef Rigaux (1824-1895) stichtte mee het tijdschrift De Toekomst en de Onderwijzersbond. Ook publiceerde hij over pedagogische onderwerpen. Lees meer , Jan R. Snieders Snieders, Jan Jan R. Snieders (1812-1888) was een Nederlands-Belgische arts en auteur van romans met een vaak katholieke strekking. In zijn woonplaats Turnhout stichtte hij het literaire genootschap De... Lees meer , Emanuel Hiel Hiel, Emanuel Emanuel Hiel (1834-1899) was een Vlaamse dichter en schrijver. Als radicaal-democratische, vrijzinnige flamingant speelde hij een belangrijke rol in het Vlaamsgezinde verenigingsleven in ... Lees meer , Frans de Cort De Cort, Frans Frans de Cort (1834-1878) was een vrijzinnig en progressief flamingant, redacteur en volksdichter. Lees meer , Johan M. Dautzenberg Dautzenberg, Johan M. Johann Dautenberg (1808-1869) was een onderwijzer, dichter en taal- en letterkundige, die zich engageerde in de ontluikende Vlaamse beweging en pleitte voor culturele toenadering tot Duit... Lees meer en Jan van Droogenbroeck Van Droogenbroeck, Jan A. Jan Amandus van Droogenbroeck (1835-1902) was een Vlaamse dichter en prozaschrijver. Hij schreef vaak onder het pseudoniem Jan Ferguut. Lees meer . Samen met de liberale Brusselse tegenhanger Nederduitsch Maandschrift (1862-1863) – Nederduitsch Tijdschrift (1864-1867) – Nederlandsch Tijdschrift Nederduitsch Tijdschrift Het Nederduitsch Maandschrift, opgericht in juli 1862, was een literair tijdschrift dat werd uitgegeven in Brussel. De titel wijzigde twee keer: eerst naar Nederduitsch Tijdschrift in se... Lees meer (1868) behoorde het tot de meest invloedrijke Vlaamse periodieken van de jaren 1860.

Tot 1864 werd het tijdschrift in Brussel uitgegeven. Daarna verhuisde het naar Antwerpen Antwerpen (stad) Lees meer , waar hoofdredacteur Sermon – ook de auteur van veel bijdragen aan het blad – een boekhandel had geopend. Na de succesvolle eerste jaren hield het tijdschrift in april 1867 plots een tijdlang op te verschijnen. In juli 1868 dook het opnieuw op, maar van dan af bleef de periodiciteit zeer onregelmatig. In het voorjaar van 1869 verscheen de ongedateerde laatste aflevering.

Inhoud

Noord en Zuid profileerde zich, met een bonte mengeling van kleine prozastukken, verhalen in feuilletonvorm, diepzinnige of ‘luimige’ poëzie en gelegenheidsgedichten, hoofdzakelijk als een literair Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer katholiek blad waarin verder ook veel literaire vertalingen werden opgenomen, vooral uit het Duits, beperkter ook uit het Engels, en zeer opvallend – onder impuls van Jan van Droogenbroeck, die het pseudoniem Jan Ferguut gebruikte – ook uit het Arabisch.

Andere belangstellingsvelden waren geschiedenis, filosofie en allerlei 'stoffelijke' aspecten (wetenschappelijke onderwerpen en uitvindingen).

Het overwegend literaire karakter van het blad belette niet dat er een opmerkelijke onderliggende sociale bewogenheid aanwezig was, die vooral voortkwam uit de christelijk-paternalistische houding van de katholieke redactie. Zo hield Mathot in 1867 een duidelijk pleidooi voor de invoering van algemeen stemrecht als middel om de Vlaamse beweging de nodige slagkracht te geven. Eerder werden al vier teksten van de Waalse jurist en politicus Lucien L.J. Jottrand Jottrand, Lucien Lucien Jottrand (1804-1877) was een progressieve, Vlaamsgezinde democraat. Hij ijverde voor het algemeen stemrecht, waarin volgens hem de sleutel voor een complete Waalse en Vlaamse geli... Lees meer met een duidelijke pro-Vlaamse en sociale gezindheid gepubliceerd, waaronder de lezing ‘Het algemeen stemrecht onder het Christen oogpunt en in betrekking met de Vlaamsche en katholyke belangen in Belgiën’ uit 1866. Het blad kan dan ook worden beschouwd als een soort vroege en voorzichtige voorloper van de latere christendemocratie, duidelijk een nieuw en verrassend geluid in een tijd waarin het ultramontanisme domineerde.

Noord en Zuid bepleitte eveneens, vooral bij monde van opnieuw Mathot en verder ook Snieders, in de geest van de tijd en de lijn van de titel van het blad, sterke culturele en zelfs politieke banden met Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer , omdat dit volgens hen de Vlaamse beweging eveneens ten goede zou komen. Ook voor de Duitse cultuur in het algemeen bestond bij diverse medewerkers een grote interesse. Beide aspecten tonen aan dat zowel de Noord-Zuid-integratiegedachte als de pro-Duitse oriëntering in het Vlaanderen van 1860 niet uitsluitend een liberale aangelegenheid was.

De belangrijkste redenen voor het verdwijnen van het tijdschrift waren, naast de hoge werkdruk voor hoofdredacteur Sermon, zeker ook de felle concurrentie met andere succesvolle tijdschriften en de groeiende politisering van de Vlaamse beweging, die de belangstelling voor het literaire deed verzwakken. Het opzet van dit in essentie literair-filologisch gerichte Vlaamse tijdschrift bleek achterhaald.