Van Herendael, Edmond

Edmond van Herendael werd op 31 oktober 1841 in Antwerpen geboren als oudste zoon van Petronella van Vinkenroy en Ferdinand van Herendael, die deel uitmaakte van de Maatschappij ter bevordering van de Nederduitse Taal- en Letterkunde Voor Tael en Kunst Voor Tael en Kunst Lees meer .

Toen zijn vader in 1858 overleed, zag Edmond zich genoodzaakt zijn studies op te geven. Om in het onderhoud van zijn gezin te voorzien ging hij aan de slag als klerk bij een bank.

Culturele en intellectuele activiteit

Eind jaren 1850 engageerde Van Herendael zich in verschillende Nederlandstalige literaire en intellectuele verenigingen in Antwerpen. In 1858 lag hij mee aan de basis van het Antwerpsch Kruidkundig Genootschap, ontstaan op initiatief van Henry van Heurck en Jan Ignatius de Beucker De Beucker, Jan Jan Ignaas de Beucker (1827-1906) was een pleitbezorger van de vernederlandsing van het publiek leven in Vlaanderen. Hij richtte mee de Nederduitsche Bond op, was actief in de Landdagbewe... Lees meer . Van Herendael groeide uit tot woord- en penvoerder van de vereniging en werd later ook redactielid van haar periodiek, het Tijdschrift over Land- en Tuinbouwkunde en verdere Natuurwetenschappen, dat verscheen vanaf 1866 (zie Wetenschap Wetenschap Lees meer ). Hij bleef tot aan zijn dood actief in dit genootschap. 

Daarnaast was hij samen met zijn broer Julius actief bij De Veilkrans, waarin jongeren samenkwamen om in het Nederlands aan literatuur(studie) te doen. In 1867 verscheen voor het eerst haar tijdschrift De Biekorf, met onder meer van Herendaels oratorio De Dag des Oordeels. Vanaf februari 1864 zette Van Herendael bovendien mee de schouders onder Het Vrije Woord, dat met wekelijkse voordrachten over wetenschappelijke, politieke en economische vraagstukken de Vlaamse redenaarskunst wilde stimuleren.

Politiek engagement

Reeds van bij haar stichting in het jaar 1861 sloot Van Herendael zich aan bij de Nederduitsche Bond Nederduitsche Bond De Nederduitsche Bond (1861-1914) was een Antwerpse kiesvereniging die flamingantische katholieken en liberalen verenigde. De Bond was een invloedrijke machtsfactor binnen de Meeting, voo... Lees meer . Hij fungeerde niet alleen als bestuurslid, maar later ook als ondervoorzitter. Als stille werker in de schrijfkamer had Van Herendael een ruim aandeel in het uitwerken en tot stand brengen van een aantal wetsontwerpen over het taalgebruik in gerechts Gerecht Lees meer - en bestuurszaken Bestuur Het taalgebruik in het bestuur is een centraal aspect van de Belgische taalkwestie. Het omvat het proces van het afdwingen van taalrechten voor Vlamingen evenals de bestuurstaalwetgeving ... Lees meer (waaronder de zaak Jozef Schoep Schoep, Jozef Jozef Schoep (1848-1881) was een Vlaamse arbeider die een centrale rol speelde in een taalincident waarrond de Vlaamse beweging zich mobiliseerde en de regering onder druk zette. Dit sym... Lees meer ), neergelegd door kopstukken Jan de Laet De Laet, Jan Jacob Jan de Laet (1815-1891) was een Antwerpse zakenman en Vlaamsgezind politicus voor de Meetingpartij. Hij was de vader van de ‘tweede taalwet’ van 1878, op het taalgebruik in bestuurszaken.... Lees meer en Edward Coremans Coremans, Edward (1835-1910) Edward Coremans (1835 – 1910) was een Antwerpse advocaat en politicus van de Meetingpartij. Hij was de politieke vader van de eerste taalwetten. Van 1872 tot 1900 gold hij als de politiek... Lees meer . Hij was bovendien medeorganisator van de landdag Landdagbeweging De Landdagbeweging, die zich ontwikkelde vanaf de vroege jaren 1860, vormde tot aan de Eerste Wereldoorlog de aanzet tot een reeks al dan niet succesvolle initiatieven tot samenwerking va... Lees meer van 1873 in de aanloop naar de stemming van de wet Coremans op het taalgebruik in het gerecht.

Verder zette Van Herendael zich in voor de opkomende Vlaamse muziekbeweging Muziek Lees meer . Hij pleitte er onder andere voor om de Ecole de Musique d’Anvers een meer Vlaams-georiënteerd bestuur te bezorgen en stond Peter Benoit Benoit, Peter Peter Benoit (1834-1901) was een Vlaamsgezinde componist en muziekpedagoog. Lees meer bij als secretaris nadat deze in 1867 door de Antwerpse stadsraad, die in handen was van de Meetingpartij Meetingpartij De Meeting (1862-1914) was een Antwerpse politieke formatie die ontstond uit een coalitie van flaminganten, progressieve liberalen en katholieken. Ze liet zich kenmerken door een uitgespr... Lees meer , als directeur werd aangesteld. In 1870 schreef hij de cantate De Vlaamsche Leeuw, die werd getoonzet door Benoit en uitgevoerd door de koormaatschappij Meyerbeer op het door haar ingerichte zangfestival.

Toen in 1872 het nieuwgekozen liberale stadsbestuur de hervormingen onder Benoit volledig terugschroefde, leidde dit tot grote verontwaardiging bij de aanhangers van de Meetingpartij. De Nederduitse Bond riep een commissie in het leven met Edmond van Herendael als verslaggever, wat resulteerde in de door hem geschreven brochure Eenige woorden over de Vlaamse Muziekschool van Antwerpen, die werd verspreid op enkele duizenden exemplaren.

Ook de in 1872 opgerichte organisatie Het Vlaamsche Volk, waarvan Van Herendael al snel ondervoorzitter werd, tekende protest aan tegen het nieuwe stadsbestuur. Deze maatschappij voor volksvoordrachten werd twee jaar later op zijn voorstel onderdeel van de letterkundige vereniging Jan Frans Willems, waarvan hij ook tweemaal tot voorzitter werd verkozen.

Laatste levensjaren

Vanaf 1875 vestigde Van Herendael zich als zelfstandig fondsenmakelaar en wisselagent in Antwerpen. Dit gaf hem meer vrijheid om zich bezig te houden met zijn politieke en letterkundige nevenactiviteiten. Vanaf 1878-1879 kreeg hij echter gezondheidsproblemen. Het verhinderde hem niet om zijn oratorio Mozes op de Nijl, getoonzet door Emiel Wambach Wambach, Emile Dirigent en componist Emile Wambach (1854-1924) speelde een belangrijke rol in het Antwerpse Nederlandstalige muziekleven. Zo was hij directeur van het Koninklijk Vlaams Conservatorium.... Lees meer , te voltooien. Vier maanden voor de uitvoering ervan, op 24 november 1880, verslechterde zijn toestand echter en een dag later overleed hij op 39-jarige leeftijd.

Op 27 november 1880 had onder massale belangstelling de uitvaart van Van Herendael plaats in de Antwerpse kathedraal. Nadien werd hij begraven op het kerkhof van de Sint Fredeganduskerk in Deurne, waar de Nederduitsche Bond een gedenkplaat liet aanbrengen bij een zijdeur van de kerk. Met onder anderen August Snieders Snieders, August August Snieders (1825-1904) was een Nederlands-Belgische journalist en letterkundige. Hij was meer dan vijftig jaar lang hoofdredacteur van Het Handelsblad van Antwerpen en was daarnaast ... Lees meer , Jan Boucherij Boucherij, Jan Onderwijzer Jan Boucherij (1846-1911) was medewerker, hoofdredacteur en uitgever van diverse Vlaamsgezinde tijdschriften. Ook was hij actief als letterkundige. Lees meer , Lambrecht van Ryswyck Van Ryswyck, Lambrecht Lambrecht van Ryswyck (1822-1894) was een katholiek en flamingantisch dichter en kunstsmid. Hij was medestichter en voorzitter van de Nederduitsche Bond, lid van de Meetingpartij en later... Lees meer , Jan de Laet en Edward Coremans waren tal van prominente figuren uit de culturele en politieke Vlaamse beweging hierbij aanwezig.

Van Herendael had twee jongere broers, Victor (1843-1908) en Julius Van Herendael, Julius Julius van Herendael (1846-1908) was actief betrokken bij de Nederduitsche Bond en engageerde zich voor diverse culturele Vlaamsgezinde initiatieven. Lees meer , die net zoals hij actief waren in de Vlaamse beweging. In 1882 publiceerden ze samen een lijvige bloemlezing uit zijn literair werk.