Ver Hees, Emiel
Jurist en staatsambtenaar Emile ver Hees (1864-1928) nam tijdens de Eerste Wereldoorlog leidinggevende bestuursfuncties op in het activisme.
Nico Van Campenhout (2026), Sam Van Clemen (2023). Ver Hees, Emiel. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2026. https://devb.be/id/per-014960.
Emiel ver Hees werkte, na zijn rechtenstudie aan de universiteit van zijn geboortestad Leuven, acht jaar als vennoot van een Duitse advocaat in Brussel, die er ook de belangen van de Duitse ambassade behartigde. Van in zijn Leuvense studententijd publiceerde Ver Hees over Duitse thema’s, zoals het Duitstalige karakter van Elzas-Lotharingen. Later onderhield hij intensieve contacten met Duitse katholieken en bracht hij een brochure uit over het Belgische woonbeleid in een reeks van de Duitse Verein für Sozialpolitik.
Christendemocratie en flamingantisme
Als flamingant Flamingant Flamingantisme is een term die met verschillende betekenissen wordt toegekend aan actoren binnen de Vlaamse beweging en het Vlaams nationalisme. Lees meer en sympathisant van de christelijke arbeidersbeweging
Christelijke arbeidersbeweging In de christelijke arbeidersbeweging heeft steeds een uitgesproken belangstelling voor de Vlaamse kwestie bestaan. De groeiende invloed van deze beweging, in het kielzog van de democratis... Lees meer was Ver Hees in 1889 in de Belgische hoofdstad medeoprichter van een christendemocratische Katholieke Vlaamsche Bond. In 1891 richtte hij als vertegenwoordiger ervan mee de Vlaamsche Katholieke Landsbond Vlaamsche Katholieke Landsbond Lees meer op, een organisatie die de (lokale en regionale) verenigingen van katholieke flaminganten in heel Vlaanderen en Brussel wilde bundelen en overkoepelen.
Ver Hees, die van in de vroege jaren 1890 pleitte voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit
Hoger onderwijs in Gent Met de vernederlandsing in 1930 als hoogtepunt is de Gentse universiteit een belangrijk strijdpunt geweest in de Vlaamse beweging. Van het Latijn uit 1817 tot het Engels van vandaag: het ... Lees meer , was van bij de oprichting in 1891 lid van het Vlaams Pleitgenootschap Vlaams Pleitgenootschap bij de Balie te Brussel Lees meer in Brussel, dat de Vlaamsgezinde advocaten in de hoofdstad groepeerde. Later in de jaren 1890 ging hij als ambtenaar werken voor het ministerie van Nijverheid en Arbeid, met name voor de dienst arbeidsbemiddeling.
Mede onder zijn impuls kwam in 1908 de christendemocratische Nationale Vereniging van Leiders van de Sociale Werken tot stand. Dat het activistische maandblad De Toorts
De Toorts De Toorts verscheen tussen 1916 en 1921 en werd uitgegeven in Utrecht. De ondertitel van het tijdschrift luidde: Staat- en Letterkundig weekblad voor Holland, Vlaanderen en Zuid-Afrika on... Lees meer tijdens de Eerste Wereldoorlog over hem schreef dat hij ‘door hoger loon en meerdere ontwikkeling den Vlaamschen werkman in waarde wilde doen stijgen’, was – hoewel propagandistisch bedoeld – in overeenstemming met de realiteit.
Eerste Wereldoorlog
Tijdens de Eerste Wereldoorlog koos Ver Hees, allicht mee onder invloed van zijn intellectuele oriëntatie op Duitsland, voor het activisme
Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer . In Brussel werd hij ondervoorzitter van Vrij Vlaanderen Vrij Vlaanderen Vrij Vlaanderen (1917-1918) was tijdens WOI een Brusselse katholieke activistische organisatie. Ze streefde naar de stichting van een Vlaamse staat. Lees meer , een soort van katholieke tegenhanger van het vooral vrijzinnige, frontaal anti-Belgische, annexionistische en Groot-Germaanse Jong-Vlaanderen Jong-Vlaanderen (1914-1918) Jong-Vlaanderen (1914-1918) was een in Gent opgerichte activistische drukkingsgroep, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een radicaal Vlaams-nationalistisch en anti-Belgisch politiek progr... Lees meer . De veeltalige Ver Hees maakte ook deel uit van de delegatie van de eerder dat jaar opgerichte Raad van Vlaanderen
Raad van Vlaanderen (1917-1918) De Raad van Vlaanderen (1917-1918) was een activistisch marionettenparlement tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat onderdeel was van de Duitse plannen om in Vlaanderen een blijvende invloed... Lees meer die op 3 maart 1917 naar Berlijn reisde voor overleg met Duitse regeringsinstanties.
Na de bestuurlijke scheiding (21 maart 1917) werd hij aangesteld tot secretaris-generaal van het Vlaams ministerie van Nijverheid en Arbeid, de instelling waarvoor hij in haar unitaire vorm op dat moment al een kwarteeuw werkte. Hij werd ook lid van de Vlaamse Mijnraad, die werd opgericht om de invloed van kapitaal dat vanuit Wallonië was geïnvesteerd in de Limburgse mijnen, terug te dringen. Ver Hees was met twee andere juristen, Florimond Heuvelmans
Heuvelmans, Florimond Florimond Heuvelmans (1858-1931) was een Vlaamsgezinde adovcaat en politicus voor de katholieke Meetingpartij. Lees meer en Alfons van Roy Van Roy, Alfons Advocaat Alfons Van Roy (1882-1927) was in Gent politicus voor De Vlaamsche Blok. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij lid van Jong-Vlaanderen en lid van de Raad van Vlaanderen. Hij ov... Lees meer de opsteller van de Verklaring aan het Vlaamsche Volk (1917), een reactie op de Besluitwet waarin de Belgische regering strenge straffen voor activistische daden in het vooruitzicht stelde.
Als lid van de Commissie van Gevolmachtigden Commissie van Gevolmachtigden De Commissie van Gevolmachtigden was in 1918 het uitvoerende orgaan van de Raad van Vlaanderen. De elf gevolmachtigden in de Commissie waren belast met de leiding en vertegenwoordiging va... Lees meer van de Raad van Vlaanderen zorgde hij er in april 1918 voor dat de Duitsers een aangepaste wet op de sociale zekerheid invoerden. Verzekering tegen ziekte, invaliditeit en ouderdom werd daardoor verplicht gesteld. Het was de uitwerking van een wetgevend initiatief dat al vóór de Eerste Wereldoorlog was voorbereid.
In juli 1918 maakte Ver Hees samen met Jan Derk Domela Nieuwenhuis Nyegaard
Domela Nieuwenhuis Nyegaard, Jan Derk Jan Derk Domela Nieuwenhuis Nyegaard (1870-1955) was predikant en pangermanist. Tijdens beide wereldoorlogen collaboreerde hij met de Duitse bezetter met de bedoeling een zelfstandig Vlaa... Lees meer , Leo Meert
Meert, Leo Leo Meert (1880-1963) richtte in 1913 mee het Vlaamsch Handelsverbond op. Hij speelde een prominente rol in het activisme. Ook na de Eerste Wereldoorlog bleef hij betrokken bij de Vlaamse... Lees meer en Achiel Brijs Brijs, Achiel Achiel Brijs (1879-1949) was een Aalsterse liberale flamingant, die zich als aanhanger van Jong-Vlaanderen en lid van de Raad van Vlaanderen verregaand engageerde in de activistische coll... Lees meer een rondreis door Duitsland, waarop ze lezingen hielden over de doelstellingen van het (radicale) activisme. Toen de Commissie van Gevolmachtigden – onder meer met de bedoeling de materiële belangen en het ideeëngoed van het activisme te verdedigen na een verwachte Duitse nederlaag – werd omgevormd tot de Commissie van Zaakgelastigden Commissie van zaakgelastigden De Commissie van Zaakgelastigden (1918) was een activistisch bestuursorgaan dat de Duitse bezetter adviseerde. De commissie werd in de zomer van 1918 ingesteld, ter vervanging van de afge... Lees meer , behield hij de verantwoordelijkheid over het departement Nijverheid en Arbeid.
Na 1918
In 1919 werd Ver Hees afgezet als ambtenaar bij het inmiddels weer Belgische ministerie van Nijverheid en Arbeid en werd hij door de Belgische justitie bij verstek veroordeeld tot de doodstraf.
Ondertussen was hij eind oktober 1918 gevlucht naar München, waar hij vooral dankzij Konrad Beyerle
Beyerle, Konrad Konrad Beyerle (1872-1933) was een Duitse jurist die als medewerker van het bezettingsbestuur tijdens de Eerste Wereldoorlog belast was met het onderhouden van contacten tussen Duitse en ... Lees meer van een aantal speciale financiële tegemoetkomingen kon genieten. Via deze hoogleraar rechten en katholieke politicus, die tijdens de Eerste Wereldoorlog intensief betrokken was geweest bij de Flamenpolitik
Flamenpolitik Met het begrip ‘Flamenpolitik’ wordt verwezen naar de politiek die de Duitse bezetter voerde ten aanzien van de Vlaamse beweging tijdens de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Sommige aute... Lees meer , werd Ver Hees in 1920 in Berlijn aangesteld als docent sociale politiek, het specialisme waarmee hij zijn hele professionele loopbaan bezig was geweest. In 1926 verwierf hij de Duitse nationaliteit.
Literatuur
– A.L. Faingnaert, Verraad of zelfverdediging?, 1933.
– H. J. Elias, 25 jaar Vlaamse Beweging 1914-1939, 1969.
– D. Vanacker, Het aktivistisch avontuur, 1991.
– E. Gerard (red.), De christelijke arbeidersbeweging in België. 1891-1991, 1991.
– S. van Clemen en D. Vanacker, De Raad van Vlaanderen en de Gentse Bank in het dagboek van Josué De Decker, in: AKVS-Schriften, 1998, nr. 36, pp. 15-36.
– L. Vandeweyer, Kiezen tussen Kardinaal en Kaiser. Vlaamse katholieke activisten tijdens de Eerste Wereldoorlog, in: Trajecta. Tijdschrift voor de geschiedenis van het katholieke leven in de Nederlanden, 1996, nr. 2, pp. 134-155.
– L. Vandeweyer, Conglomeraatsarchief van de Raad van Vlaanderen, het Propagandabureau, Nationaal Verweer, de Nationalen Bond voor de Belgische Eenheid, Jacques Pirenne en Henri Pirenne, 1908-1939, 2014.
– W . Dolderer, Activistische ballingen in Duitsland na de Eerste Wereldoorlog: deel II, in: Wetenschappelijke Tijdingen, 2000, nr. 3, pp. 131-161.
Nico Van Campenhout (2026), Sam Van Clemen (2023). Ver Hees, Emiel. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2026. https://devb.be/id/per-014960.