Stijns, Reimond
Onderwijzer en schrijver Reimond Stijns (1850-1905) was zeer actief in het Vlaamse cultuurleven in Brussel. Hij is vooral bekend om zijn sociaal betrokken romans Arm Vlaanderen en Hard Labeur.
Paul de Pessemier (2025), Raymond Vervliet (1998). Stijns, Reimond. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2025. https://devb.be/id/per-011445.
Reimond Stijns studeerde aan de bisschoppelijke normaalschool te Sint-Niklaas en werd onderwijzer, achtereenvolgens te Bevere, Mullem (waar de vrijzinnige Stijns vanwege veelvuldige conflicten met de pastoor vertrok) en Sint-Jans-Molenbeek. In 1884 werd Stijns aangesteld als studiemeester aan het Koninklijk Atheneum te Brussel, waar hij in 1890 werd benoemd tot leraar Nederlands. Deze benoeming dankte hij onder meer aan de bemiddeling van zijn vriend Theophiel Coopman
Coopman, Theophiel Theophiel Coopman (1852-1915) was een Vlaamsgezinde ambtenaar en letterkundige. Hij schreef zowel gedichten als geschiedkundige bijdragen over de Vlaamse beweging. Verder was hij stichter... Lees meer , die net als hij lid was van de loge en van verschillende Vlaamsgezinde verenigingen.
Stijns speelde een actieve rol in het Vlaamse geestelijke leven in het verfranste Brussel Brussel In de geschiedenis van de Vlaamse beweging speelde Brussel een unieke rol vanwege haar hoofdstedelijke functies, economische aantrekkingskracht en als symbool van verfransing, die zich v... Lees meer . Hij was een der medestichters van de door Coopman geëntameerde Nederlandsche Letterbond Nederlandsche Letterbond De Nederlandsche Letterbond (1877-1879) was een Vlaamsgezind literair gezelschap in Brussel, dat de Vlaamse literatuur en taal wilde stimuleren. Lees meer , die ijverde voor een volwaardig Nederlandstalig onderwijs in de hoofdstad, en van het letterkundig genootschap De Distel De Distel De Distel was een in 1881 door Jan-Matthijs Brans en Jan Baptist Janmoulle te Brussel opgericht Nederlandstalig letterkundig genootschap, met als kenspreuk ‘Stekelig, niet hekelig’. ... Lees meer . Verder was hij actief lid van Het Taelverbond
Taalverbond Het Taalverbond (1887-1900) was een liberale tegenhanger van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Letterkunde, opgericht door Domien Sleeckx en Max Rooses. Lees meer . Hij was ook een van de eerste bestuurders van het door Hippoliet Meert
Meert, Hippoliet Hippoliet Meert (1865-1924) was de oprichter van het Algemeen-Nederlands Verbond. Hij ijverde voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit en engageerde zich tijdens de Eerste Were... Lees meer in 1895 te Brussel opgerichte Algemeen-Nederlandsch Verbond
Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) Het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) werd in 1895 opgericht. Aanvankelijk behartigde het de belangen van de Nederlandse taal. Later en tot op de dag van vandaag ijvert het voor de brede ... Lees meer . Samen met zijn broer Prosper en zijn vriend Jan Matthijs Brans
Brans, Jan Matthijs Jan-Matthijs Brans (1853-1940) was onderwijzer en vertaler. Tijdens de Eerste Wereldoorlog schaarde hij zich achter het activisme. Lees meer richtte hij het letterkundig tijdschrift Onze Vlag Onze Vlag Onze vlag, ‘Maandschrift geweid aan letterkunde en kunst’ was een kort bestaand tijdschrift dat verscheen in 1884. Hoofdredacteurs waren Reimond Stijns, Prosper Stijns en Jan-Matthijs Bra... Lees meer op. Daarnaast werkte Stijns eind 19de en begin 20ste eeuw mee aan een groot aantal Vlaamse tijdschriften, waaronder Vlaanderen, De Vlaamsche Kunstbode
De Vlaamsche Kunstbode De Vlaamsche Kunstbode was een algemeen cultureel tijdschrift dat in Antwerpen verscheen tussen 1870 en 1913. Onder hoofdredacteur August Jozef Cosyn verdedigde het de volksverbondenheid ... Lees meer , De Nederlandsche Dicht- en Kunsthalle Nederlandse Dicht- en Kunsthalle Lees meer , De Toekomst (1857-1898), Jong Vlaanderen
Jong Vlaanderen (1881-1882) Jong Vlaanderen (1881-1882) was een cultureel maandblad opgericht door Pol de Mont. Het richtte zich specifiek op jonge Vlaamse kunstenaars en schrijvers. Lees meer , Ontwaking
Ontwaking Ontwaking (1896-1910) was een anarchistisch tijdschrift dat sympathiseerde met de Vlaamse beweging. Het blad kwam op voor de Vlaamse taal en de ‘in het volk gewortelde’ Vlaamse literatuur... Lees meer , Germania
Germania Germania (1898-1905) was een tweetalig Duits-Vlaams tijdschrift, opgericht en gefinancierd door Alduitsers. Lees meer , De Alvoorder en De Vlaamsche Gids
De Vlaamse Gids (met) Boek & Biliotheek De Vlaamse Gids (1905-2000) was een flamingantisch en liberaal tijdschrift. Het werd gesticht door Max Rooses, met medewerking van Paul Fredericq en Jozef Vercoullie. Het blad was feiteli... Lees meer .
De progressieve liberaal Stijns ontwikkelde al vroeg een sociale en Vlaamsgezinde reflex. In zijn ontluikende schrijverschap toonde hij zich gaandeweg steeds kritischer voor het jonge kapitalistisch georiënteerde België
België Geen Vlaamse beweging zonder België. Het is ook onmogelijk om België te begrijpen zonder de geschiedenis van de Vlaamse beweging erbij te betrekken. Tussen het ontstaan van een culturele ... Lees meer , waar de bevolking volgens hem conform een stilzwijgend verbond tussen Kerk en Staat onmondig en onwetend werd gehouden. Aanvankelijk schreef hij (tot april 1884) in samenwerking met zijn zwager Isidoor Teirlinck verhalen, novellen en ook drie toneelstukken in de romantische idyllische traditie van Hendrik Conscience
Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer . In de antiklerikale tendensroman Arm Vlaanderen
Arm Vlaanderen Arm Vlaanderen is de titel van verschillende publicaties die een rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de Vlaamse beweging: een roman van Reimond Stijns en Isidoor Teirlinck uit 188... Lees meer (1884) braken Stijns en Teirlinck echter met deze traditie. De roman is een belangrijk sociaal document als tafereel van de schoolstrijd in Vlaanderen na de wet van 1879. Het is een aanklacht tegen het sociale leed van de Vlaamse boer en arbeider, uitgebuit door de 19de-eeuwse adel, die rijk werd in de industrie. Stijns en Teirlinck veroordelen eveneens op scherpe toon de minachting van de leidende klassen voor de taal van de bevolking.
De roman betekende het hoogtepunt en tevens zo goed als het einde van hun literaire samenwerking. Stijns' proza evolueerde steeds verder in de richting van het naturalisme: romans als Ruwe Liefde (1887) en In de Ton (1891) zijn de eerste uitingen van een naturalistische literatuuropvatting in de letterkunde in Vlaanderen. Het naturalisme brak definitief door in Hard Labeur (1904) en Arme Menschen (een onvoltooide roman, postuum gepubliceerd door Herman Teirlinck
Teirlinck, Herman Herman Teirlinck (1879-1967) was een Vlaamse prozaschrijver en toneelvernieuwer, die onder andere als raadsheer van de koning en directeur van de Nationale Hogere School voor Bouw- en Sie... Lees meer ).
Stijns’ werk werd pas naar waarde geschat door de jongere generatie van Van Nu en Straks
Van Nu en Straks Van Nu en Straks (1893-1901) was een literair en cultureel tijdschrift, dat voor Vlaanderen vernieuwend was doordat het aansloot bij internationale eigentijdse denkrichtingen zoals het an... Lees meer , die het als een schakel beschouwde tussen enerzijds hen, de jongeren van na 1890, en anderzijds de romantici en bezadigde realisten van na 1830.
Archief
– Letterenhuis: Archief van Reimond Stijns [isad:lh:661]
Werken
In samenwerking met Isidoor Teirlinck
– Bertha van den Schoolmeester. Romantische zedenschets, Brussel, 1877.
– Frans Steen. Zedenroman, Brussel, 1878.
– Baas Colder, Brussel, 1879.
– Arm Vlaanderen, Roeselare, 1884.
Door Reimond Stijns
– Schetsen en Verhalen, Brugge, 1886.
– Ruwe Liefde. Dorpsverhaal, Rotterdam, 1887.
– Broodnijd. Schetsen en Verhalen II, Rotterdam, 1887.
– Kindervreugden. De Stekelbaars, Rotterdam, 1888.
– Sprokkelingen, Rotterdam, 1889.
– In de Ton, Rotterdam, 1891.
– Roode fantazij, Gent, 1894, Uitgave van het Taalverbond nr. 13.
– Driften, Gent, 1896.
– Hard Labeur, Rotterdam/Brussel, 1904.
– Arme Menschen, Antwerpen/Amsterdam, 1920.
Literatuur
– H. Grosemans, Studie over Reimond Stijns als Novellen- en Romanschrijver, in: Tijdschrift van het Willemsfonds, 1898, pp. 354-370.
– F.V. Toussaint van Boelaere, Zurkel en Blauwe Lavendel, 1926.
– L. Baekelmans, Vier Vlaamsche Prozaschrijvers, 1931.
– G. Toebosch, Stijns, Reimond, in: BN, dl. XXXIV, 1968, kol. 734-740.
– J. Sarens, R. Stijns (Oostvlaamse literaire monografieën, nr. 20, 1981).
– H. Desmet, Arm Vlaanderen. Een hybridische roman uit de periode rond de eeuwwisseling, in: Verslagen en Mededelingen van de KVATL, 1984, nr. 2.
– P. Couttenier, Hoe objectief is het Vlaamse naturalisme? Hard labeur in tijden van beroering, in: Streven, vol. 53 (1985-1986), afl. 7 (apr 1986), pp. 646-654.
– M. Rutten, Voorgeschiedenis van Van Nu en Straks. 1888-1893, in: M. Rutten en J. Weisgerber, Van "Arm Vlaanderen" tot "De voorstad groeit". 1888-1946. De opbloei van de Vlaamse literatuur van Teirlinck-Stijns tot L.P. Boon, 1988, p. 20-22.
– A. Stijns, Stijns, Reimond, in: NBW, 1990, dl. XIII.
– K. Wauters (red.), Verhalen voor Vlaanderen. Aspecten van het Vlaamse fictionele proza tot aan de Tweede Wereldoorlog, Kapellen, 1997.
– P. de Pessemier ‘s Gravendries, Reimond Stijns. Van ‘Arm Vlaanderen’ tot ‘Hard Labeur’. Een biografie, 2015.
Paul de Pessemier (2025), Raymond Vervliet (1998). Stijns, Reimond. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2025. https://devb.be/id/per-011445.