Van Gheluwe's Genootschap

Het genootschap werd opgericht in 1876 door een aantal leden van het Brugse Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer , onder wie Julius Sabbe Sabbe, Julius Lees meer en Louis Herreboudt. De vereniging moest een tegengewicht vormen voor de Brugse tak van het Willemsfonds, die te weinig aandacht besteedde aan de arbeidsbeweging. De vereniging kreeg pas na twee jaar de naam ‘Van Gheluwe’s Genootschap’, als verwijzing naar componist en muziekdirecteur Leo van Gheluwe (1837-1914), de stichter van de eerste Vlaamse lagere scholen in Brugge.

Van bij zijn ontstaan leunde het genootschap aan bij de progressieve Liberale Vlaamsche Bond Liberale Vlaamsche Bond Brugge Lees meer , die eveneens in 1878 uit het Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer was ontstaan. Aanvankelijk organiseerde het genootschap een bibliotheek Openbare bibliotheken Openbare bibliotheken kennen een lange geschiedenis, die in de Zuidelijke Nederlanden teruggaat tot de 17de eeuw. Ze spelen een rol in de (stedelijke) leescultuur door op een laagdrempeli... Lees meer , avondlessen en feestavonden voor haar leden, die in de eerste jaren voornamelijk oud-leerlingen van de Brugse stadsscholen waren. Pas met de opkomst van de socialisten in Brugge in 1887 werd werk gemaakt van de uitbouw tot een echte arbeidersvereniging met een ziekenbond en een spaarkas. In 1891 werd het genootschap hervormd en kreeg het een stevigere structuur. De volgende jaren werden naar het voorbeeld van de katholieke gilden en ambachten nieuwe organisaties opgericht. Het genootschap had als persorgaan 't Zal.

Het Van Gheluwe's Genootschap, dat zich voordien conform haar statuten buiten de politiek had gehouden, droeg vanaf 1897 ook kandidaten voor bij verkiezingen Verkiezingen Lees meer . Na het overlijden van voorzitter Raymond Seresia in 1903 kregen de progressieve liberalen de leiding over het Van Gheluwe's Genootschap volledig in handen en werd de invloed van de Liberale Associatie geweerd. Karel de Poortere De Poortere, Karel Karel de Poortere (1853-1912) was een kopstuk van het progressieve, democratisch- en Vlaamsgezinde liberalisme aan het eind van de 19de en het begin van de 20ste eeuw. Hij kwam op voor de... Lees meer , de nieuwe voorzitter van het genootschap, stond aan het hoofd van de progressisten. Als flaminganten en voorstanders van een verregaande democratisering van de Brugse liberale partij voerden zij oppositie tegen de Liberale Associatie, die het bestuur van de liberale partij Liberale partij De verhouding tussen de liberale partij en het partijpolitieke liberalisme in België enerzijds, en de Vlaamse beweging anderzijds levert een gevarieerd en ingewikkeld beeld op dat evoluee... Lees meer monopoliseerde. Toen de door de Liberale Associatie beloofde hervormingen uitbleven, namen de progressieven in 1911 zelf het initiatief in handen en hervormden zij het Van Gheluwe's Genootschap tot een politieke organisatie. Met haar 1500 leden was het genootschap de belangrijkste groep binnen de Brugse liberale partij, zodat de leiding van de liberale partij in Brugge voortaan in handen was van de progressieve, Vlaamsgezinde middenklasse. Het toetreden van de miljonair Georges Marquet leidde echter tot een verdeeldheid binnen de rangen van het genootschap: in 1912 verlieten de tegenstanders van Marquet en de meer conservatieve leden het genootschap. Zij richtten naar het voorbeeld van het Van Gheluwe's Genootschap een nieuwe arbeidersvereniging op: de Liberale Volksbond Liberale Volksbond (Brugge) De Liberale Volksbond was een Brugse arbeidersvereniging die op 23 januari 1912 werd opgericht onder impuls van Léon Termote. Lees meer . Vanaf 1912 kwam het Van Gheluwe's Genootschap op voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit Hoger onderwijs in Gent Met de vernederlandsing in 1930 als hoogtepunt is de Gentse universiteit een belangrijk strijdpunt geweest in de Vlaamse beweging. Van het Latijn uit 1817 tot het Engels van vandaag: het ... Lees meer .

Op 3 augustus 1919 fusioneerden de Liberale Volksbond en het Van Gheluwe's Genootschap opnieuw. Aan het hoofd van het genootschap werd de wegens activisme Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer veroordeelde Emiel Dumon vervangen door Jules Boedt Boedt, Jules Jules Boedt (1884-1966) was een Vlaamsgezinde, liberale politicus die een belangrijke activiteit ontplooide in het liberale verenigingsleven in Brussel. Lees meer , een man van de vooroorlogse Liberale Volksbond. Omwille van zijn radicaal Vlaamsgezinde programma kwam het genootschap aan de vooravond van de verkiezingen van november 1919 tot een breuk met de Liberale Associatie. De Associatie verdedigde de stelling dat Vlaanderen tweetalig was en kon zich niet verzoenen met de uitgesproken flamingant Boedt als eerste kandidaat op de liberale lijst. Het Van Gheluwe's Genootschap kon, net zoals bij de andere verkiezingen in de jaren 1920, haar wil doordrukken en Boedt bovenaan op de liberale lijst plaatsen.

De verdeeldheid in de liberale rangen had tot gevolg dat Boedt niet werd verkozen. Bij de verkiezingen van 1921 en 1925 lukte dat ondanks nieuwe moeilijkheden met de Associatie wel. Op Vlaams vlak werden gedurende de jaren 1920 vooral de Vlaamse taalrechten geëist. Nadat Boedt zich in 1936 terugtrok, volgde Victor Sabbe Sabbe, Victor Victor Sabbe (1906-1958) was actief binnen de liberale beweging. Hij stond in de jaren 1930 aan de basis van het liberaal-solidarisme in West-Vlaanderen en was tussen 1945-1957 voorzitter... Lees meer hem op.

Tot aan de oprichting van de Partij van Vrijheid en Vooruitgang (PVV) bleef het Van Gheluwe's Genootschap naast de Liberale Associatie bestaan als progressieve, flamingantische vleugel van de Brugse liberale partij. In 1961 versmolten beide tot het Brugs Verbond van de PVV ( West-Vlaanderen West-Vlaanderen Lees meer ).