Van Kerckhoven, Pieter F.

Pieter van Kerckhoven doorliep samen met zijn vriend Domien Sleeckx Sleeckx, Domien Domien Sleeckx (1818-1901) was op meerdere vlakken een pionier in de Vlaamse emancipatiestrijd, in het bijzonder in de vernederlandsing van het onderwijs. Lees meer het Antwerpse atheneum en studeerde van 1836 tot 1838 geneeskunde aan de universiteit van Bologna. Het Italiaanse milieu stimuleerde zijn romantische aanleg, terwijl de confrontatie met het revolutionaire Risorgimento-klimaat bepalend bleek voor zijn latere liberale en antiklerikale oriëntering. Zijn voortijdige terugkeer – als baccalaureus geneeskunde en filosofie – was vermoedelijk het gevolg van compromitterende contacten met de clandestiene carbonari-beweging. Terug in Antwerpen, werd hij door Jan J. de Laet De Laet, Jan Jacob Jan de Laet (1815-1891) was een Antwerpse zakenman en Vlaamsgezind politicus voor de Meetingpartij. Hij was de vader van de ‘tweede taalwet’ van 1878, op het taalgebruik in bestuurszaken.... Lees meer en Hendrik Conscience Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer geïntroduceerd in het artistieke en culturele leven van de Scheldestad. Hij zou er zich weldra ontpoppen als onvermoeibaar en gedreven, maar ook vooruitstrevend en vaak non-conformistisch kunstenaar en voorman: een profiel dat wel contrasteert met de saaie kantoorloopbaan – in de vaderlijke handelszaak, later in de stedelijke administratie – die hem beschoren was. Hij werd secretaris van De Olijftak De Olijftak De Olijftak was een in 1835 opgerichte Antwerpse rederijkerskamer, die in de context van het ontluikende Vlaamsgezinde cultuurleven wilde aanknopen bij de bewonderde 16de-eeuwse rederijke... Lees meer , speelde – samen met Conscience – een vooraanstaande rol als lid van de geheime flamingant Flamingant Flamingantisme is een term die met verschillende betekenissen wordt toegekend aan actoren binnen de Vlaamse beweging en het Vlaams nationalisme. Lees meer ische genootschappen De Hermans Genootschap De Hermans De Hermans was de benaming voor een flamingantisch geheim genootschap uit de jaren 1843-1844. Tot de leden behoorden onder anderen Hendrik Conscience, Jan de Laet en Theodoor van Ryswyck.... Lees meer (1843) en Het Heilig Verbond Het Heilig Verbond Het Heilig Verbond (1845-1846) was de benaming van een geheim politiek-letterkundig genootschap, dat aanvankelijk De Toekomst heette, en vooral zou strijden ten voordele van de Vlaamse za... Lees meer (1845) en als hoofdredacteur en streng en gezagvol criticus in tijdschriften als De Noordstar De Noordstar De Noordstar was een Antwerps tijdschrift met bijdragen op het gebied van literatuur, kunst en wetenschap dat onder hoofdredactie stond van Pieter F. van Kerckhoven en dat verschillende l... Lees meer , het (Antwerpse) Kunst- en Letterblad Kunst- en Letterblad Het Kunst- en Letterblad (1840-1845) was een tijdschrift dat van 1840 tot 1843 in Gent en daarna in 1844 en 1845 in Antwerpen verscheen. Het besteedde aandacht aan de Nederlandstalige lit... Lees meer en vooral De Vlaemsche Rederyker De Vlaemsche Rederyker De Vlaemsche Rederyker was een literair tijdschrift dat in Antwerpen verscheen tussen 1844 en 1856. Tot en met de jaargang van 1846 was de redactie in handen van Lodewijk van Hoogeveen-St... Lees meer , dat hij tot kort voor zijn dood leidde (1848-1856). Toen de rooms-liberale polarisatie in de jaren 1840 toenam, ontstond een conflict in de schoot van Het Heilig Verbond. Van Kerckhoven beschuldigde Conscience van (katholiek) opportunisme. Karakterverschillen en persoonlijke rivaliteit wakkerden het geschil verder aan en leidden uiteindelijk tot Van Kerckhovens uitsluiting uit Het Heilig Verbond (1846) en laaghartig twistgeschrijf in de schimpblaadjes De Roskam De Roskam Antwerps unionistisch weekblad (26 januari 1847 – 27 februari 1848), gesticht door Lodewijk Vleeschouwer, antipode van De Schrobber. Lees meer (katholiek) en De Schrobber De Schrobber Lees meer (liberaal) (1847). Voortaan profileerde Van Kerckhoven zich als wegbereider van de progressieve, democratisch-vrijzinnige stroming in de Vlaamse beweging. Zo koos hij in zijn geruchtmakend pamflet De Vlaemsche Beweging (1847) resoluut de zijde van de liberalen tegen het 'obscurantisme' van de katholieke partij Katholieke Vlaamsche Volkspartij (KVV) De Katholieke Vlaamsche Volkspartij was de Vlaamse vleugel van het Blok der Katholieken van België, opgericht op 11 oktober 1936 met als Franstalige tegenhanger de Parti catholique social... Lees meer en haar monopolisering van de Vlaamse beweging

De productie die Van Kerckhove in zijn kort leven – hij overleed op 38-jarige leeftijd aan tuberculose – bijeenschreef is even omvangrijk als verscheiden: behalve politieke geschriften vooral romans en verhalen, poëzie en toneel, kritiek en essays. Zijn (vaak onvoldragen) literair werk wordt, behalve door een verrassende mengeling van romantiek en realisme, van sentimentaliteit en ironie, gekenmerkt door soms felle sociale en antiklerikale aanklacht (Jaak of een arm Huisgezin, 1842; Twee Goddeloozen, postuum 1857 onder pseudoniem van Jan de Vry), alsmede door de voorkeur voor paranormale thematiek (Ziel en Lichaam, 1848-1850). Ook in zijn essayistiek waagde hij zich aan controversiële onderwerpen als het magnetisme (somnambulisme) of het utopisch-socialistische gedachtegoed. Niet slechts de vooruitstrevendheid van zijn denkbeelden, maar ook zijn getourmenteerdheid en gespletenheid stempelen Van Kerckhoven tot een vroeg aankondiger van de moderniteit.