Genootschap De Hermans

Organisatie

De Hermans was de benaming voor een flamingantisch geheim genootschap uit de jaren 1843-1844. Tot de leden behoorden onder anderen Hendrik Conscience, Jan de Laet en Theodoor van Ryswyck.

Oprichting
1843
Leestijd: 3 minuten

Naar alle waarschijnlijkheid ontstond de broederschap van De Hermans onder impuls van Hendrik Conscience Conscience, Hendrik Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer . De naam verwees naar Hermann, hoofd van de Cherusken, of Arminius zoals hij in Tacitus' Annalen genoemd wordt, die in 9 na Christus Varus en zijn Romeinse legioenen in het Teutoburgerwald versloeg. In de Duitse romantische literatuur kreeg Arminius tijdens de napoleontische oorlogen de gestalte van een nationale held. In Vlaanderen sprak zijn figuur vermoedelijk voor het eerst tot de verbeelding in 1843, toen dat jaar overal in Duitsland Duitsland & Vlaanderen Duitsland & Vlaanderen Van de eerste helft van de 19de eeuw tot 1945 stond het Duitse beeld van Vlaanderen in het teken van etnisch-culturele verbondenheid. Die romantische perceptie leefde vooral bij een beper... Lees meer het duizendjarige bestaan van het Duitse Rijk werd gevierd en hij van dit laatste als een illustere voorzaat werd beschouwd, wegens zijn gewapend verzet (Hermann betekent heirman of strijder) tegen de Latijnse overheersing.

In Antwerpen waren behalve Conscience als Hermans ook Jan J. de Laet De Laet, Jan Jacob De Laet, Jan Jacob Jan de Laet (1815-1891) was een Antwerpse zakenman en Vlaamsgezind politicus voor de Meetingpartij. Hij was de vader van de ‘tweede taalwet’ van 1878, op het taalgebruik in bestuurszaken.... Lees meer , Theodoor van Ryswyck Van Ryswyck, Theodoor Van Ryswyck, Theodoor Theodoor van Ryswyck (1811-1849) was een Vlaamse dichter die in dichtbundels, kranten en tijdschriften een omvangrijk literair oeuvre bij elkaar schreef. Met zijn gedichten gaf hij vorm a... Lees meer , Pieter F. van Kerckhoven Van Kerckhoven, Pieter F. Van Kerckhoven, Pieter F. Lees meer , Domien Sleeckx Sleeckx, Domien Sleeckx, Domien Domien Sleeckx (1818-1901) was op meerdere vlakken een pionier in de Vlaamse emancipatiestrijd, in het bijzonder in de vernederlandsing van het onderwijs. Lees meer , Eduard ter Bruggen, Hyacinth Colins en Jaak van de Velde Van de Velde, Jaak Lees meer lid. Te Gent behoorden Ferdinand A. Snellaert Snellaert, Ferdinand A. Snellaert, Ferdinand A. Ferdinand Augustijn Snellaert (1809-1872) was arts en filoloog, een van de leidende figuren van de jonge Vlaamse beweging en pleitbezorger voor culturele eenheid met Nederland. Lees meer , Philip M. Blommaert Blommaert, Philip M. Blommaert, Philip M. Jurist en letterkundige Philip M. Blommaert (1808-1871) was liberaal gemeenteraadslid en schepen in Gent en gedeputeerde van de provinciale staten van Oost-Vlaanderen. Samen met Ferdinand... Lees meer en Jules de Saint-Genois des Mottes de Saint-Genois des Mottes, Jules de Saint-Genois des Mottes, Jules Jules de Saint-Genois (1813-1867) was een Gentse cultuurflamingant. Hij was onder meer voorzitter van het Willemsfonds, hoofdbibliothecaris van de Gentse stads- en universiteitsbibliothee... Lees meer tot het genootschap. Zoals onder meer blijkt uit een brief van 21 november 1843 van Conscience aan Snellaert beoogde men een beweging tot stand te brengen die zich, over de bestaande partijgrenzen heen (‘Er zyn Catholyke, liberale, democratische, orangistische Orangisme Het orangisme is de verzamelterm voor het verzet tegen de Belgische afsplitsing van het Koninkrijk der Nederland onder leiding van Willem I van Oranje. Lees meer en Leopoldistische Hermans; maer allen dezen zyn eerst en bovenal Vlaemsch’), onvoorwaardelijk voor de Vlaamse herwording en de belangen van het Nederlands zou inzetten.

De belangrijkste concrete verwezenlijking van de actievoerders was de oprichting van Vlaemsch België Vlaemsch België Vlaemsch België Lees meer , het eerste Vlaamse dagblad (1844), al besliste dit initiatief meteen ook over het voortbestaan van de 'hermanische' beweging zelf. Zolang de krant overleefde, bleef de eendracht onder de leden gehandhaafd. Toen zij al eind november 1844 ter ziele ging, traden onenigheid en politieke tegenstellingen steeds duidelijker aan het licht. In de loop van 1845 hield het genootschap dan ook praktisch op te bestaan.

Deze teloorgang betekende echter geenszins het einde van dergelijke 'verbroederingen'; daarvoor was de fascinatie die van geheime genootschappen op romantische geesten als Conscience en de zijnen uitging veel te groot. Naar alle waarschijnlijkheid vormden het flamingantische genootschap De Toekomst De Toekomst Lees meer (1844-1845) en daarin het mysterieuze Heilig Verbond Het Heilig Verbond Het Heilig Verbond (1845-1846) was de benaming van een geheim politiek-letterkundig genootschap, dat aanvankelijk De Toekomst heette, en vooral zou strijden ten voordele van de Vlaamse za... Lees meer dan ook een voortzetting van de 'hermanische' broederschap. Zolang de Vlaamse beweging nog een literaire beweging was, participeerde zij immers aan de romantiek; in het Europa van die romantiek waren, naar het voorbeeld van de maçonnieke loges, maar vooral in het voetspoor van de Carbonari-beweging, geheime actiegroepen en cenakels aan de orde van de dag.

Literatuur

– A. Jacob, Briefwisseling van, met en over Hendrik Conscience uit de jaren 1837 tot 1851, 1914, dl. II.
– H.J. Elias, Geschiedenis van de Vlaamse gedachte, 19712, dl. II.

Suggestie
Citeren

1973: August Keersmaekers (pdf)

1998: Karel Wauters (pdf)

2024: Johan Vanhecke

Inhoudstafel