De Vos, Amand

Amand de Vos was de zoon van Angelus de Vos en Barbara Persijn. Met de steun van de dorpspastoor studeerde hij aan het college van Sint-Niklaas om priester te worden. Daarna kwam hij als loteling terecht in het leger bij het 2e Linieregiment. Vervolgens studeerde hij vroed- en geneeskunde aan de Universiteit Gent en de Université Libre de Bruxelles. Hij werd internist in het Stuyvenbergziekenhuis in Antwerpen.

Op 6 maart 1877 trouwde hij met Idonia Appolina Bruggeman. Ze kregen 4 kinderen. Hij was de neef van schrijver Jules Persyn Persyn, Jules Lees meer en via zijn grootmoeder was hij ook verwant met magistraat en uitgever Napoleon de Pauw De Pauw, Napoleon Baron Napoleon De Pauw (1835-1922) was een Vlaamsgezind advocaat en uitgever van Middelnederlandse literatuur, die mee aan de basis lag van de Vlaamsgezinde liberale studentenvereniging ’... Lees meer .

Flamingante literatuur

De Vos hield zich al vroeg bezig met de literatuur Literatuur De literatuur heeft een cruciale rol gespeeld in het ontstaan van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd en ook in de daaropvolgende fasen van de Vlaamse natiewording zijn schrijvers vaak richting... Lees meer . Zijn eerste gedicht ‘Een Lied voor Weezen’ dateerde uit 1859, nog voor hij ging studeren. Zijn literaire voorbeelden waren Hendrik Conscience Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer en Rosalie Loveling, Rosalie Rosalie Loveling (1834-1875) was een vernieuwende Vlaamse schrijfster van vaak uitgesproken geëngageerde gedichten en novellen. Ze was de zus van Virginie Loveling en de tante van Cyriel... Lees meer en Virginie Loveling Loveling, Virginie Virginie Loveling (1836-1923) was een Vlaamse, vernieuwende en vaak uitgesproken geëngageerde schrijfster. Ze was de zus van Rosalie Loveling en de tante van Cyriel Buysse. Lees meer . Bovenal dweepte hij echter met de Nederlandse auteur Eduard Douwes Dekker, beter bekend als Multatuli. Bij de publicatie van zijn Een Vlaamsche jongen (1879), een autobiografische en realistische roman over zijn jeugd, de effecten van de schoolstrijd en de Vlaamse kwestie in het Belgische leger Leger De taalkwestie speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van het Belgische leger. Als een van de weinige echt nationale instellingen was het leger een brandpunt van diverse sociaal-p... Lees meer , werd hij vergeleken met Douwes Dekker en werd hij ‘de Vlaamsche Multatuli’ genoemd.

De Vos kreeg veel kritiek op zijn debuut, waartegen hij zich verzette in verschillende ‘critieken’. Toch sprongen ook belangrijke literatoren als Max Rooses Rooses, Max Max Rooses (1839-1914) was kunsthistoricus en directeur van het Plantin-Moretusmuseum en als letterkundige actief in de Vlaamse beweging. Lees meer voor hem in de bres. Rooses noemde hem ‘een dichter die in proza schreef’ en ook Albrecht Rodenbach Rodenbach, Albrecht Albrecht Rodenbach (1856-1880) was een West-Vlaams studentenleider en dichter, die een sleutelrol speelde in het ontstaan van de Blauwvoeterij en de katholieke Vlaamse studentenbeweging. ... Lees meer prees zijn boek. Hij herkende de innerlijke strijd die De Vos voerde toen hij komaf moest maken met zijn katholieke achtergrond. Uiteindelijk werd Een Vlaamsche jongen een succes en al in 1881 kwam er sterk herwerkte en uitgebreide tweede druk.

In 1893 publiceerde De Vos naar aanleiding van de 100ste geboortedag van Jan Frans Willems Willems, Jan Frans Jan Frans Willems (1793-1846), de “vader van de Vlaamse beweging”, was dichter, polemist, filoloog, tekstediteur en initiatiefnemer of lid van tal van academies en genootschappen in binne... Lees meer De Vlaamsche Maagd, waarin hij de twisten binnen de Vlaamse beweging bekritiseerde. Volgens De Vos zorgde deze interne strijd ervoor dat de verfransingsgolf zich ongemoeid kon verderzetten.

Belgisch leger

Na zijn opleiding werkte De Vos eerst als arts in het Stuyvenbergziekenhuis, tot hij in 1870 werd benoemd tot legerarts. Het is waarschijnlijk dat hij in het leger zijn antiklerikale ideeën ontwikkelde. In 1890 werd hij uit het leger ontslagen, officieel ‘wegens ziekte’. De echte reden voor zijn verplichte vertrek was volgens De Vos echter de vrijzinnige en progressieve houding die hij uitte in zijn kunst.

Naar aanleiding van zijn ontslag publiceerde De Vos Een Officier Geworgd in het Belgisch Leger (1892), waarin hij over zijn herwonnen vrijheid schreef: ’t is eene verjeugdiging, eene wedergeboorte. Ik heb al mijn boeien afgeschud, al mijn burgerlijke rechten heroverd. Ik mag openlijk, vrij- of kerkgezin, progressist, ja, socialist zijn, als ’t mij belieft.’ Na zijn ontslag uit het leger zocht De Vos heil in de Vlaamsche Volksraad Vlaamsche Volksraad De Vlaamsche Volksraad bestond van 1892 tot 1914 en probeerde Vlaamsgezinden van uiteenlopende ideologische signatuur samen te brengen. Lees meer en het Nationaal Vlaamsch Verbond Nationaal Vlaamsch Verbond (NVV) Het Nationaal Vlaamsch Verbond was een vereniging waarin vrijzinnige en katholieke flaminganten van 1891 tot 1914 samenwerkten. Lees meer (NVV), die de Vlaamse eisen boven de politiek willen heffen.

Literaire verenigingen

De Vos was gedurende zijn leven lid van verschillende Vlaamsgezinde verenigingen. Als student was hij lid van de Gentse vrijzinnige studentenvereniging 't Zal Wel Gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer . Later was hij als liberaal flamingant actief in verschillende Vlaamse verenigingen, zoals het Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer , de Snellaertkring Snellaertkring De Snellaertkring was een letterkundig genootschap, te Gent opgericht op 5 april 1877 door een aantal Vlaams-nationale of katholieke jongeren (onder anderen Herman de Baets, Karel Lybaer... Lees meer en de Zetternamkring Zetternamkring De Zetternamkring (1873-1918) was een Gentse literaire vereniging, vernoemd naar de Antwerpse schrijver Eugeen Zetternam, die ijverde voor de rechten van het Nederlands in Vlaanderen. De ... Lees meer .Op 8 juli 1886 werd de Koninklijke Vlaamse Academie Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) De Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL, 1886) is een instelling die zich in de loop van haar geschiedenis heeft ingezet zowel voor taalculturele, -wetenschappeli... Lees meer gesticht – waar De Vos op 15 december 1886 tot lid werd verkozen met de meerderheid van de stemmen. Als vrijzinnige kreeg hij veel kritiek voor het aanvaarden van zijn verkiezing in de toen nog nagenoeg exclusief katholieke academie. Toch bleef hij tot 1900 lid van deze vereniging.

Op 4 november 1906 overleed Amand de Vos na een slepende ziekte.