Angermille, Karel

Karel Angermille volgde middelbaar onderwijs aan het Antwerpse atheneum, waar hij onder meer via de leraren Pol de Mont De Mont, Pol Pol de Mont (1857-1931) was een dichter, essayist, folklorist, journalist, kunstcriticus en redenaar. In al zijn activiteiten gaf hij de Vlaamse strijd absolute prioriteit. Decennialang w... Lees meer en Antoon Moortgat Moortgat, Antoon Antoon Moortgat (1862-1927) was een Antwerpse leraar, dichter, toneelauteur, drukker en journalist. Tijdens de Eerste Wereldoorlog engageerde hij zich in het activisme, wat ertoe leidde d... Lees meer in contact kwam met de Vlaamse beweging. In het begin van de jaren 1890 werkte hij mee aan het door Moortgat geleide satirische blad De Phenix. Na de eeuwwisseling schreef hij voor vrijzinnige Vlaamsgezinde bladen als De Week De Week (1909-1912) De Week was een Vlaamsgezind weekblad van liberaal-vrijzinnige strekking dat verscheen tussen 1909 en 1912. Het werd gesticht door Victor Resseler en zijn redactie was gevestigd in Antwer... Lees meer en het tweewekelijkse De Vrije Pen van August Monet Monet, August Lees meer . Professioneel was hij zaakvoerder van een succesvolle graanhandel.

Als secretaris van de Antwerpse afdeling van de Vlaamsche Wacht De Vlaamsche Wacht De Vlaamsche Wacht (1878-1914) was een onafhankelijke Vlaamsgezinde vereniging met afdelingen in diverse steden die ijverde voor samenwerking van alle Vlamingen. Lees meer maakte Angermille zich sterk voor de realisatie van het wetsvoorstel van Edward Coremans Coremans, Edward (1835-1910) Edward Coremans (1835 – 1910) was een Antwerpse advocaat en politicus van de Meetingpartij. Hij was de politieke vader van de eerste taalwetten. Van 1872 tot 1900 gold hij als de politiek... Lees meer betreffende het gebruik van het Nederlands in het katholiek middelbaar onderwijs Middelbaar onderwijs De geschiedenis van het middelbaar onderwijs is nauw verweven met die van de Vlaamse beweging. Tot diep in de 20ste eeuw bleef de middelbare school een grotendeels Franstalig bastion van ... Lees meer en voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit Hoger onderwijs in Gent Met de vernederlandsing in 1930 als hoogtepunt is de Gentse universiteit een belangrijk strijdpunt geweest in de Vlaamse beweging. Van het Latijn uit 1817 tot het Engels van vandaag: het ... Lees meer . Hij leverde ook bijdragen voor De Vlaamsche Wacht. Maandelijks orgaan der onzijdige Vlaamsche Wacht van Antwerpen. Tegelijk zette hij zich in voor de vernederlandsing van het operaleven in Antwerpen en maakte hij deel uit van huldecomités voor Hendrik Conscience Conscience, Hendrik Hendrik Conscience (1812-1883) was de eerste auteur die het in België aandurfde een roman in het Nederlands te schrijven en te publiceren. Zijn oeuvre van zo’n 65 romans, dat ook een bred... Lees meer en Adolf Pauwels Pauwels, Adolf Adolf Pauwels (1864-1902) was tijdens zijn jonge jaren erg actief in de katholieke flamingantische scholieren- en studentenbeweging. Als advocaat en als politicus zette hij zich nadien vo... Lees meer .

Angermille was lid en later bestuurslid van de Liberale Vlaamsche Bond van Antwerpen Liberale Vlaamsche Bond van Antwerpen De Liberale Vlaamsche Bond was een liberale kiesvereniging die in 1866 in Antwerpen werd opgericht door Julius de Geyter, Hendrik Lenaerts en anderen. Lees meer en vanaf de oprichting in 1904 ook van de Liberale Volkspartij Help u Zelve Liberale Volkspartij De Liberale Volkspartij (Help U Zelve) werd op 26 april 1904 in Antwerpen opgericht als een zelfstandige politieke partij. Ze maakte propaganda voor radicale democratische grondbeginselen... Lees meer van Leo Augusteyns Augusteyns, Leo Leo Augusteyns (1870-1945) was een Antwerpse liberale politicus, die via het activisme tijdens de Eerste Wereldoorlog in het Vlaams-nationalisme belandde. Lees meer .

Jan Baptist Verlooy en Jan Frans Willems

Eind 1912 publiceerde Angermille in het vrijzinnige Vlaamsgezinde maandblad Volkskracht een artikel met als titel ‘De eerste Flamingant’. Daarin brengt hij de Brusselse jurist Jan Baptist Verlooy Verlooy, Jan Baptist Jan Baptist Verlooy (1746-1797) was een Brusselse advocaat en activist die schatplichtig was aan verlichte Franse denkers en ijverde voor het gebruik van het Nederlands als officiële taal... Lees meer weer onder de aandacht, die tijdens de 19de eeuw min of meer in de vergetelheid was geraakt. Vooral op basis van uitvoerige citaten uit diens Verhandeling op d’onacht der moederlyke tael in de Nederlanden (1788) zet hij ‘eene eere-zuil’ neer voor deze ‘voorloper’, die destijds al ‘het groot belang begreep van een Vlaamsch hooger onderwijs, van ’t Vlaamsch lied, ’t Vlaamsch tooneel, van eene Vlaamsche pers’. Aan het eind van zijn artikel verwijst de auteur expliciet naar Jan Frans Willems Willems, Jan Frans Jan Frans Willems (1793-1846), de “vader van de Vlaamse beweging”, was dichter, polemist, filoloog, tekstediteur en initiatiefnemer of lid van tal van academies en genootschappen in binne... Lees meer , over wie hij vier jaar later een stuk zou schrijven dat tot op zekere hoogte kan worden gezien als een vervolg op dat over Verlooy.

Angermilles levensschets van Jan Frans Willems verscheen tijdens de Eerste Wereldoorlog Eerste Wereldoorlog De Vlaamse beweging is fundamenteel getekend door de Eerste Wereldoorlog. De oorlog maakte een verregaande democratisering onafwendbaar, met wezenlijke gevolgen voor het politieke draagv... Lees meer in het Groot-Nederlands Groot-Nederland Groot-Nederland is een politiek en cultureel begrip dat respectievelijk staat voor een staatkundige vereniging van België of Vlaanderen met Nederland en de culturele en taalkundige samen... Lees meer georiënteerde activistische Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer tijdschrift Dietsche Stemmen Dietsche Stemmen Dietsche Stemmen was een Groot-Nederlands georiënteerd tijdschrift (1915-1918) dat het activisme steunde, een zelfstandig Vlaanderen nastreefde en Nederlandse ‘stamgenoten’ voor dit prog... Lees meer . Zoals in zijn biografische notitie over Verlooy citeert Angermille uitgebreid uit de publicaties van Willems, die hij hagiografisch omschrijft als ‘den man van de stevige Daad, die gansch alleen, enkel in zijn overtuiging de kracht putte om den strijd aan te binden tegen volksverbastering, ontaarding en taalmiskenning’. Willems, aldus Angermille, mag terecht ‘de vader van de Vlaamsche Beweging genoemd worden’. ‘Dat is en blijft zijn glorie-titel!’, zo besluit de auteur.

Met zijn bijdragen over Verlooy en Willems wilde Angermille zijn eigen radicaliserende engagement historisch onderbouwen en legitimeren.

Later publiceerde hij nog een Beknopte Geschiedenis van de Vlaamsche Beweging, de uitwerking van een lessenreeks voor de Volksuniversiteit Herman van den Reeck Volksuniversiteit Herman Van den Reeck Volksuniversiteit Herman van den Reeck (1928-1940) was een in Antwerpen en Mechelen gevestigde Vlaams-nationalistische organisatie die voordrachten en filmavonden inrichtte en brochures p... Lees meer . Deze ongedateerde, maar ten vroegste in 1929 geschreven tekst behandelt in hoofdzaak de periode tot 1914, aangevuld met enkele uitweidingen over de Eerste Wereldoorlog en de tijd erna.

De Eerste Wereldoorlog

Kort voordat Antwerpen in oktober 1914 werd bezet door Duitse troepen, vluchtte Angermille met zijn gezin naar het Nederlandse Vlissingen. Begin november 1914 was hij echter al terug in zijn woonplaats.

Toen Het Vlaamsche Nieuws Het Vlaamsche Nieuws Het Vlaamsche Nieuws was een Antwerps Duits-activistisch persorgaan, dat eerst onder de naam Vlaamsche Gazet – Het Laatste Nieuws verscheen. Het werd het belangrijkste activistische perso... Lees meer begin 1915 stapsgewijs naar het activisme evolueerde, begon Angermille voor deze krant te schrijven. In december 1916 richtte hij mee De Vlaamse Pers op, die voortaan instond voor de publicatie van dit dagblad. Daarnaast werkte Angermille mee aan het eveneens activistische blad Antwerpen Boven Antwerpen Boven Antwerpen Boven (1915-1918) was het orgaan van de Groeningerwachten van Antwerpen en omstreken. Het volgde van april 1915 af De Groeningerwacht (1913-1915) op als veertiendaags blad. ... Lees meer (vanaf mei 1916 Ons Land Ons Land (1916-1918) Lees meer ), dat zich ontpopte tot de spreekbuis van August Borms Borms, August August Borms (1878-1946) speelde een prominente rol in de activistische collaboratie tijdens de Eerste Wereldoorlog en groeide nadien uit tot hét symbool van de amnestiebeweging, die een ... Lees meer . In september 1916 tekende hij het manifest van de Bond tot Bevordering van de Vlaamsche Hoogeschool te Gent Bond tot bevordering van de Vlaamsche Hoogeschool te Gent De Bond tot bevordering van de Vlaamsche Hoogeschool te Gent bestond van 1916 tot 1918. De organisatie maakte propaganda voor de door de Duitse bezetter vernederlandste Gentse universitei... Lees meer . In 1916-1917 fungeerde Angermille als penningmeester van het Vlaamsch Verbond Vlaamsch Verbond (1916-1917) Het Vlaamsch Verbond (1916-1917) probeerde alle activistische organisaties in Antwerpen te groeperen in een levensbeschouwelijk neutrale koepelorganisatie. Lees meer , dat alle Antwerpse activisten probeerde te groeperen. Hij verzorgde ook spreekbeurten over historische thema’s voor de Liberale Volkspartij Help U Zelve, die onder impuls van haar voorman Leo Augusteyns in grote meerderheid in het vaarwater van het activisme was terecht gekomen.

Samen met Leo Meert Meert, Leo Leo Meert (1880-1963) richtte in 1913 mee het Vlaamsch Handelsverbond op. Hij speelde een prominente rol in het activisme. Ook na de Eerste Wereldoorlog bleef hij betrokken bij de Vlaamse... Lees meer was Angermille een van de leidende figuren van de activistische organisatie Volksopbeuring Volksopbeuring Volksopbeuring (1916-1918) was een activistische caritatieve organisatie, die zich onder meer richtte op krijgsgevangen Vlamingen. Lees meer en van het eronder ressorterende Kolenverdeeling voor Vlaanderen Koolenverdeling voor Vlaanderen Kolenverdeeling voor Vlaanderen (1917-1918) was een activistische organisatie die tijdens de Eerste Wereldoorlog met Duitse steun steenkool verdeelde onder de bevolking. Ondanks felle teg... Lees meer . Vanaf september 1917 was hij secretaris van Volksopbeuring en voorzitter van de Brusselse afdeling. Angermille was ook lid van de Raad van Vlaanderen Raad van Vlaanderen (1917-1918) De Raad van Vlaanderen (1917-1918) was een activistisch marionettenparlement tijdens de Eerste Wereldoorlog, dat onderdeel was van de Duitse plannen om in Vlaanderen een blijvende invloed... Lees meer .

Na 1918

Begin november 1918 vluchtte Angermille via Düsseldorf en Bad Salzufeln naar Den Haag en later naar Rotterdam. Hij werkte er als handelsreiziger voor verschillende firma’s, gaande van een groothandel in ijzerwaren tot uitgeverij De Wereldbibliotheek. Angermille werd in de Nederlandse havenstad ook lid en later voorzitter van Flandria, de lokale kring van uitgeweken activistische ballingen en hun sympathisanten, die was aangesloten bij het Verbond van Vlaamsch-Hollandsche Vereenigingen Verbond van Vlaamsch-Hollandsche Vereenigingen Het Verbond van Vlaamsch-Hollandsche Vereenigingen was een overkoepelend bestuursorganisme van Vlaamse verenigingen in Nederland tijdens de jaren 1920-1930. Deze organisatie, waarvan vee... Lees meer . Ook van laatstgenoemde organisatie was hij een tijdlang bestuurslid.

Ondertussen was Angermille in 1920 door de Belgische justitie bij verstek veroordeeld tot twintig jaar gevangenschap en een schadevergoeding van 200.000 frank voor zijn betrokkenheid bij het activisme.

Vanuit Nederland bleef Angermille in contact met de Antwerpse Frontpartij Het Vlaamsche Front (Frontpartij) Het Vlaamsche Front was een Vlaams-nationalistische partij, die werd opgericht in 1919 en ook bekend stond onder de couranter gebruikte officieuze benaming Frontpartij. Gesticht als een ... Lees meer , die hij adviseerde om de zogeheten godsvrede Godsvrede Godsvrede is een middeleeuws begrip dat een schorsing van de vijandelijkheden tussen verschillende partijen inhoudt. In de geschiedenis van de Vlaamse beweging werd het begrip op verschil... Lees meer tussen katholieke en vrijzinnige Vlaams-nationalisten in stand te houden en zich in de bredere samenleving te verankeren via eigen maatschappelijke organisaties. Na de goedkeuring van de zogenaamde Uitdovingswet Uitdovingswet Lees meer keerde hij in maart 1929 met zijn gezin terug naar Antwerpen. Hij werd er secretaris van de plaatselijke afdeling van de Frontpartij en redactiesecretaris van de krant De Schelde De Schelde (1919-1936) Lees meer , waarin hij ook af en toe publiceerde.

Vermoedelijk in 1930 publiceerde Angermille het boek Hoe een Vlaming geplaagd werd en wordt 1830-1930. In 1931 bracht hij een lijvige autobiografie uit, De lotgevallen van een activist. Van Antwerpen naar Antwerpen 1914-1929, die eerder in afleveringen was verschenen in het weekblad Ons Vaderland Ons Vaderland (1914-1922) De krant Ons Vaderland startte eind 1914 als een algemeen Vlaams blad achter het IJzerfront. Vanaf midden 1915 was het de spreekbuis van de Frontbeweging en na de Eerste Wereldoorlog, tot... Lees meer van de Frontpartij. De publicatie is apologetisch en sterk persoonlijk gekleurd. Tegelijk bevat het boek veel feitelijke details over de activistische milieus waarin de auteur tijdens de Eerste Wereldoorlog verkeerde, net als over dat van de activistische ballingen in Nederland tijdens het decennium 1918-1929.

Angermille verzette zich tegen de integratie van de Frontpartij in het in 1933 opgerichte Vlaamsch Nationaal Verbond Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) Het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) (1933-1945) was een rechts-radicale Vlaams-nationalistische partij die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde met de Duitse nationaalsocialistis... Lees meer (VNV), waarvan hij als sociaal voelende liberaal de fascistische grondslagen verfoeide. Toen de zo goed als ter ziele gegane Antwerpse Frontpartij bij de parlementsverkiezingen van 1936 een kartel aanging met het VNV, zegde hij zijn lidmaatschap op. Inmiddels had hij in 1935 mee de krant De Dag opgericht, waaraan hij tot zijn dood meewerkte. Het blad omschreef hem bij zijn overlijden als een ‘vrijzinnige Vlaamsch nationalist’.

Overlijden

Bij Angermilles begrafenis op de Antwerpse begraafplaats Schoonselhof op 16 november 1938 werd het woord gevoerd door Leo Augusteyns en August Borms. Kort nadien werd een Gedenkcomité Karel Angermille opgericht. Naar aanleiding van het 11 juli-feest organiseerde dat ad hoc comité, samen met het nog slechts op papier bestaande Antwerpse Frontpartij en het Dietsch Jeugdverbond Dietsch Jeugdverbond (DJV) Het Dietsch Jeugdverbond (1937-1941) was de organisatorische voortzetting van het Algemeen Katholiek Dietsch Studentenverbond (AKDS). De beweging richtte zich niet meer enkel naar katholi... Lees meer , op 9 juli 1939 een plechtigheid bij zijn graf, nadat eerder die dag Herman van den Reeck Van den Reeck, Herman Herman van den Reeck (1901-1920) was een Vlaamsgezinde links-radicale student, die zich van 1916 tot zijn overlijden in 1920 engageerde in de activistische jongerenbeweging. Toen Van den ... Lees meer was herdacht. Bij die gelegenheid werd het woord gevoerd door Hendrik Picard Picard, Hendrik Hendrik Picard (1883-1946) was een advocaat en Vlaams-nationalistisch politicus. Lees meer en Gustaaf Doussy Doussy, Gustaaf Gustaaf Doussy (1881-1941) was een Vlaamse arts die actief was in de Leuvense Vlaamsgezinde studentenbeweging, het daensisme en het democratisch Vlaams-nationalisme. Tijdens de Eerste Wer... Lees meer . Beide sprekers behoorden tot de kleine groep binnen het Vlaams-nationalisme die weigerde om aan te sluiten bij het VNV.