Gerard, Nestor
Nestor Gerard (1897-1996) documenteerde als fotograaf vanaf het interbellum tot het eind van de jaren 1960 het reilen en zeilen van de Vlaamse beweging. Hij engageerde zich in het begin van de jaren 1930 ook voor de Vlaams-nationalistische dienstweigeraars, in het bijzonder voor Berten Fermont.
Seppe Roose (2023), Karel Van Deuren / Etienne Van Neygen (1998). Gerard, Nestor. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-006161.
Vlaamsgezinde fotograaf
Nestor Gerard groeide op in een Franssprekend liberaal milieu. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd hij gedeporteerd naar een Duits werkkamp, wat hem niet verhinderde om later sympathie op te vatten voor voormalige activisten
Activisme Het begrip activisme verwijst naar de fractie van flaminganten die tijdens de Eerste Wereldoorlog bereid was om politiek of anderszins samen te werken met de Duitse bezetter en financiële... Lees meer .
Na 1918 sloot hij zich aan bij de Antwerpse Vlaamsch-Nationale Wacht
Vlaamsch-Nationale Wachten De Vlaamsch-Nationale Wacht(en) waren Vlaams-nationale groeperingen die in de jaren 20 voornamelijk in Antwerpen manifestaties beschermden en propagandistische meetings organiseerden. ... Lees meer en Het Vlaamsche Front
Het Vlaamsche Front (Frontpartij) Het Vlaamsche Front was een Vlaams-nationalistische partij, die werd opgericht in 1919 en ook bekend stond onder de couranter gebruikte officieuze benaming Frontpartij. Gesticht als een ... Lees meer , waarvoor hij in zijn geboortedorp Schelle meetings organiseerde. In de jaren 1920 werd hij als fotograaf in dienst genomen door de Antwerpse firma Bell Telephone, waar hij werkte tot zijn pensioen.
Gerard nam deel aan acties voor de vrijlating van August Borms
Borms, August August Borms (1878-1946) speelde een prominente rol in de activistische collaboratie tijdens de Eerste Wereldoorlog en groeide nadien uit tot hét symbool van de amnestiebeweging, die een ... Lees meer , fotografeerde hem bij zijn vrijlating uit de gevangenis van Leuven in 1929 en reisde met de voormalige activist mee tijdens een propagandatocht door Vlaanderen. Op die manier kwam hij in contact met andere prominenten binnen de Vlaamse beweging en vooral het Vlaams-nationalisme, die hij uitgebreid begon te fotograferen, gaande van activisten en Vlaams-nationalistische politici (onder meer Herman Vos
Vos, Herman Herman Vos (1889-1952) engageerde zich tijdens de Eerste Wereldoorlog in het activisme. Vanaf 1925 was hij parlementslid voor de Frontpartij. Toen het Vlaams-nationalisme zich in de jaren... Lees meer , Robert van Roosbroeck
Van Roosbroeck, Rob Robert van Roosbroeck (1898-1988) was een onderwijzer, publicist en historicus. Hij was betrokken bij het activisme en de collaboratie, onder andere als schepen van Antwerpen en lid van d... Lees meer , Jef van Extergem
Van Extergem, Jef Jef van Extergem (1898-1945) was een Vlaamsgezinde, eerst socialistische en later communistische politicus. Lees meer , Staf de Clercq
De Clercq, Staf Staf de Clercq (1884-1942) was een Vlaams-nationalistische politicus, die zijn politieke carrière begon als kamerlid voor de Frontpartij. Hij staat vooral bekend als stichter en eerste l... Lees meer , Ward Hermans
Hermans, Ward Ward Hermans (1897-1992) was een Vlaams-nationalistische schrijver, journalist en politicus, die in de loop van het interbellum radicaliseerde in nationaalsocialistische zin. Tijdens de T... Lees meer , Frans van der Elst
Van der Elst, Frans Frans van der Elst (1920-1997) was repressieadvocaat, medestichter van de Volksunie en voor die partij twintig jaar voorzitter (1955-1975) en bijna dertig jaar parlementslid (1958-1985).... Lees meer , Vik Anciaux
Anciaux, Vic Vic Anciaux (1931-2023) was geneesheer en militeerde vanaf 1950 in het partijpolitieke Vlaams-nationalisme. Voor de Volksunie, waarvan hij voorzitter was van 1979 tot 1986, vervulde hij ... Lees meer ), schrijvers (onder meer Felix Timmermans
Timmermans, Felix Felix Timmermans (1886-1947) is de auteur van een omvangrijk en veelgelezen oeuvre. Tot zijn bekendste romans horen Pallieter (1916) en Boerenpsalm (1935). Tijdens de Eerste Wereldoorlog ... Lees meer , Stijn Streuvels
Lateur, Frank (pseudoniem Stijn Streuvels) Frank Lateur (1871-1969), beter bekend onder zijn pseudoniem Stijn Streuvels, was een toonaangevende Vlaamse schrijver, die ondanks zijn individualistische ingesteldheid geregeld Vlaamsge... Lees meer , Ernest Claes
Claes, Ernest Ernest Claes (1885-1968) was een schrijver van volkse romans en verhalen en een leidend ambtenaar in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Na de Tweede Wereldoorlog werd hij vervolgd wege... Lees meer , René de Clercq
De Clercq, René René de Clercq (1877-1932) was een Vlaamsgezinde en sociaal georiënteerde dichter, die tijdens de Eerste Wereldoorlog een sleutelrol speelde bij het ontstaan en de radicalisering van het ... Lees meer ), juristen (onder meer Edmond van Dieren
Van Dieren, Edmond Edmond van Dieren (1879-1961) was een advocaat en een gematigd Vlaams-nationaal en onafhankelijk politicus. Hij was een pleitbezorger van de hereniging van Vlaamse katholieken en Vlaams-n... Lees meer , René Victor
Victor, René René Victor (1897-1984) was een advocaat en leverde een belangrijke bijdrage aan de vernederlandsing van het rechtsleven in Vlaanderen, voornamelijk via het Rechtskundig Weekblad en de v... Lees meer ), geestelijken (onder meer Alfons van Assche
Van Assche, Alfons Alfons van Assche (1891-1945) was als dom Modest abt van de Sint-Pietersabdij van Steenbrugge. Hij was tijdens het interbellum geestelijk leider van de Katholieke Jongeren Vredesactie. Hi... Lees meer , Desideratus Stracke
Stracke, Desideratus Desideratus (Desideer) A. Stracke (1875-1970) was een jezuïet en literatuurhistoricus, die een invloedrijke rol speelde in de katholieke Vlaamse beweging en het Vlaams-nationalisme. ... Lees meer , Jules Callewaert
Callewaert, Jules Dominicaan Jules Laurentius Callewaert (1886-1964) verwierf bekendheid als flamingantisch predikant. Zijn sympathie voor het VNV deed hem aan het begin van de Tweede Wereldoorlog de colla... Lees meer ), musici (onder meer Jef van Hoof
Van Hoof, Jef Jef van Hoof (1886-1959) was een katholiek Vlaams-nationalistisch componist, dirigent, organist en pianist, die aansloot bij de postromantiek en bekend werd om zijn volksliederen en Vlaam... Lees meer , Marinus de Jong, Armand Preud’homme
Preud'homme, Armand Armand Preud’homme (1904-1986) was organist en toondichter. Zijn bekendste lied is Kempenland. Ook dirigeerde hij geregeld tijdens Vlaams-nationalistische evenementen zoals het Vlaams-Nat... Lees meer , Renaat Veremans
Veremans, Renaat Renaat Veremans (1894-1969) was een van de populairste componisten van zijn generatie. Hij trad op als dirigent gedurende vele Nationale Zangfeesten en IJzerbedevaarten. Lees meer , Emiel Hullebroeck
Hullebroeck, Emiel Emiel Hullebroeck (1878-1965) was een Vlaamsgezinde componist en dirigent. Hij is van grote betekenis geweest voor de Vlaamse liedbeweging in de 20ste eeuw en voor het sociale statuut van... Lees meer ) tot kunstenaars (onder meer Albert Poels
Poels, Albert (1903-1984) Lees meer , Walter Opsomer
Opsomer, Walter Jurist Walter Opsomer (1904-1987) was in de jaren 1950 en 1960 actief in het niet partijpolitiek gebonden flamingantische middenveld. Lees meer , Albert Servaes
Servaes, Albert Lees meer ). Zijn portretfoto’s werden door Hendrik Luyten
Luyten, Hendrik De kunstschilder Hendrik Luyten (1859-1945) was de maker van ‘Het Gulden Doek van Vlaanderen’, een geschilderd groepsportret dat een overzicht van de geschiedenis van de Vlaamse beweging... Lees meer gebruikt als werkmateriaal voor diens Gulden Doek van Vlaanderen
Het Gulden Doek van Vlaanderen Lees meer . Gerard maakte ook foto’s van tal van flamingantische manifestaties, onder meer van de Albrecht Rodenbach
Rodenbach, Albrecht Albrecht Rodenbach (1856-1880) was een West-Vlaams studentenleider en dichter, die een sleutelrol speelde in het ontstaan van de Blauwvoeterij en de katholieke Vlaamse studentenbeweging. ... Lees meer -hulde in Roeselare (1956) en de IJzerbedevaarten
IJzerbedevaarten De IJzerbedevaart is een jaarlijkse herdenking van de Vlaamse gesneuvelden tijdens de Eerste Wereldoorlog, die ontstond omstreeks 1920. Dit voor de Vlaamse beweging erg symbolische gebeur... Lees meer . Het zeer omvangrijke fotoarchief van ‘de fotograaf van de Vlaamse beweging’, zoals zijn toenaam luidde, wordt bewaard in het Letterenhuis Letterenhuis Het Letterenhuis in Antwerpen werd in 1933 opgericht en is verantwoordelijk voor het conserveren en ontsluiten van het literaire erfgoed in Vlaanderen. Het archiveert literaire nalatensch... Lees meer (Antwerpen).
Engagement voor flamingantische dienstweigeraars
Gerard engageerde zich eind 1931 in de beweging die de Vlaams-nationalistische dienstweigeraars steunde (zie Dienstweigeraars-Steuncomités
Dienstweigering Van het eind van de jaren 1920 tot het midden van de jaren 1930 weigerden een aantal Vlaamse jongeren hun militaire dienstplicht te vervullen uit protest tegen de taalverhoudingen in Belg... Lees meer . Vooral het lot van Berten Fermont
Fermont, Berten Berten Fermont (1911-1933) was een student ingenieurswetenschappen die bekendheid verwierf door zijn dienstweigering om overwegend anti-Belgische redenen. Na zijn dood werd hij een martel... Lees meer , die in de gevangenis belandde en er tuberculose opliep, nam hij ter harte. Gerard, die van 1931 tot 1934 voorzitter was van het Dienstweigeraars-Steun-Komiteit
Steuncomités voor dienstweigeraars De Dienstweigeraars-Steuncomités waren sinds het interbellum opeenvolgende steuncomités die aanvankelijk Vlaams-nationalistische dienstweigeraars ondersteunden. Later werden alle dienstwe... Lees meer (DSK), zorgde ervoor dat Fermont een grafmonument kreeg op de Antwerpse begraafplaats Schoonselhof. Hij hield ook voordrachten over hem en gaf gedurende enige tijd het blad De Vlaamsche Dienstweigeraar uit.
Gerard, die tijdens de Tweede Wereldoorlog buiten de collaboratie
Collaboratie Collaboratie verwijst naar de samenwerking met de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog, in casu van het Vlaams-nationalisme en een deel van de Vlaamse beweging. Lees meer bleef, maakte in september 1944 voor collaborateurs pasfoto’s voor valse identiteitsbewijzen, waardoor een aantal van hen België kon ontvluchten.
Van 1950 tot 1972 was hij voorzitter van het Berten Fermont-Herdenkingscomité, waaruit hij ontslag nam, omdat het comité zijns inziens het beeld van Fermont vertekende in links- pacifistische
Pacifisme Binnen de Vlaamse beweging leefden van meet af aan antimilitaristische sentimenten. Vanaf 1914 radicaliseerden deze tot een pacifistische tendens. Aan de basis ervan lag niet alleen een a... Lees meer zin.
Archief
– Letterenhuis: Archief van Nestor Gerard (isad:lh:94690)
– ADVN | archief voor nationale bewegingen: Archief Nestor Gerard (AC 244)
– ADVN | archief voor nationale bewegingen: Archief Nestor Gerard [AC 244]
– Letterenhuis: Archief van Nestor Gerard [isad:lh:94690]
Werken
— Artikelen in De Schelde; De Vlaamsche Dienstweigeraar.
Literatuur
— Spectator (F. Mortier), Het Vlaamsch nationalisme in beeld (bij een tentoonstelling van N. Gerard), in: De Schelde, 1 april 1931.
— Nestor Gerard: Vlaamse dienstweigeraars waren geen pacifisten, in: ’t Pallieterke, 4 oktober 1973.
— R. Cardoen, Het probleem van de dienstweigering in Vlaanderen tussen de twee wereldoorlogen, Universiteit Gent, licentiaatsverhandeling, 1977.
— M. van Liedekerke, Bij Nestor Gerard, fotograaf van de Vlaamse Beweging. In Langdorp wonen Vlaamse groten in foto-archief, in: Wij, 4 december 1986.
— E. Truyens (red.), Huldeboek Nestor Gerard-Ward Hermans, 1987.
— E. Eyckerman, De Vlaamse dienstweigeraars tussen de twee wereldoorlogen, in: Jaarboek Vlaamse Beweging, 1987, pp. 239-257.
— E. van Neygen, Wegbereiders. Portretten van Vlaamse pacifisten, 1990.
— K. van Deuren, Nestor Gerard (92), de fotograaf van de Vlaamse Beweging, in: Vlaanderen, jg. 39, 1990, nr. 4, pp. 342-344.
— E. Verstraete, Greep uit het rijk foto-archief van Nestor Gerard: “Vlaamse Beweging in beeld”, suggestief tijdsdocument, in: Gazet van Antwerpen, 6 juni 1990.
— G. van Gorp, Bormsfoto's uit het archief van Nestor Gerard, in: Dr. August Borms. Data, feiten, citaten, foto's.
Seppe Roose (2023), Karel Van Deuren / Etienne Van Neygen (1998). Gerard, Nestor. In: Encyclopedie van de Vlaamse beweging. 2023. https://devb.be/id/per-006161.