Vuylsteke, Julius

Julius Vuylsteke was de onwettige zoon van Barbara A. Devisscher, huiswerkster, en werd bij het huwelijk van zijn moeder op 23 april 1851 met Jourdan M. Vuylsteke, als diens zoon gewettigd. Vuylstekes (stief)vader was advocaat en werd raadsheer aan het hof van beroep te Gent en behoorde tot de Fransgezinde burgerij. Julius volgde middelbaar onderwijs aan het Gentse atheneum. In 1851 werd hij laureaat van de algemene wedstrijd tussen de instituten van middelbaar onderwijs en in 1852 werd hij bekroond in de prijskamp voor de Vlaamse taal ingericht door het Vlaemsch Midden-Comiteit Vlaemsch Midden-Comiteit Het Vlaemsch Midden-Comiteit (1849-1857) was een Vlaamsgezind genootschap in Brussel, dat ijverde voor de volledige vernederlandsing van het lager en middelbaar onderwijs in Vlaanderen.... Lees meer . Van 1853 tot 1859 studeerde Vuylsteke rechten aan de Rijksuniversiteit Gent Hoger onderwijs in Gent Met de vernederlandsing in 1930 als hoogtepunt is de Gentse universiteit een belangrijk strijdpunt geweest in de Vlaamse beweging. Van het Latijn uit 1817 tot het Engels van vandaag: het ... Lees meer (RUG).

’t Zal wel gaan

De oorsprong van Vuylstekes Vlaamsgezindheid ligt in het Gents atheneum bij zijn leraar Jacob F. Heremans Heremans, Jacob Jacob Heremans (1825-1884) was een Gentse hoogleraar taal- en letterkunde, die als publicist en initiatiefnemer een prominente rol speelde in de liberale Vlaamse en Groot-Nederlandse bewe... Lees meer . In de poësisklas richtte Vuylsteke het genootschap 't Zal wel gaan 't Zal Wel Gaan Taalminnend Studentengenootschap't Zal Wel Gaan is een Gentse Vlaamsgezinde en vrijzinnige studentenvereniging en de oudste nog bestaande studentenvereniging van Vlaanderen. Lees meer op, dat de Vlaamse letterkunde wilde bevorderen. Aan de universiteit vormde hij 't Zal wel gaan om tot een Taalminnend Studentengenootschap, dat naar Nederlands model jaarlijks almanakken uitgaf met gedichten en proza. De vereniging ijverde voor een lessenpakket Geschiedenis van de Nederlandse Letterkunde, zoals bepaald bij wet van 1849. De universiteit willigde datzelfde jaar nog de eis in.

Vuylsteke maakte van de vereniging een centrum van vrijzinnige Vlaams- en Nederlandsgezindheid. De publicaties van 't Zal wel gaan maakten ophef, vooral door de ‘antipaapse geest’ die zij uitstraalden. Met het genootschap raakte Vuylsteke verwikkeld in de toenemende tegenstellingen tussen vrijzinnigen en katholieken. Aanleiding en inzet van het conflict was het onderwijs Onderwijs Lees meer , in het bijzonder aan de RUG, die in de ogen van de geestelijkheid een haard van ontkerstening dreigde te worden. Vuylsteke verscherpte deze tegenstellingen nog en verwierf bekendheid op nationaal vlak. Uit zijn verzen bleek ook een zekere sociale bekommernis en hij zag de arbeidersmassa als het meest geschikte en tot dan toe ongebruikte werkterrein voor de Vlaamse beweging (1857).

Als student begon Vuylsteke poëzie te schrijven die behalve flamingantisch getoonzet ook sterk autobiografisch geïnspireerd was. Zijn studentengedichten werden later gebundeld in Uit het Studentenleven en andere gedichten (1868).

Nederlandstalig advocaat

In 1859 studeerde Vuylsteke af als doctor in de rechten en oefende tot 1875 het advocatenberoep uit. Al in 1863 echter noemde hij de advocaterij een ‘kleingeestig iets’. Enkele jaren later solliciteerde hij tevergeefs naar een betrekking in de magistratuur. Hij pleitte systematisch in het Nederlands en had wel een aanzienlijk aantal cliënten, maar de meesten waren weinig begoed, zodat hij bijna voortdurend om zijn honoraria moest bedelen. Zijn bekendste zaak was het proces- Jacob Karsman Karsman, Jacob De Antwerpse zakenman en dichter Jacob Frans Karsman (1818-1886) zette zich in voor de Vlaamse zaak. Zijn proces wegens een persdelict groeide uit tot een symbooldossier in de strijd tege... Lees meer (1863). Karsman had een gedicht uitgegeven zonder de naam van de drukker te vermelden. Doordat Vuylsteke niet in het Nederlands mocht pleiten, veroorzaakte de zaak veel ophef en leidde ze tot flamingantische pleidooien voor een taalregeling in de rechtspleging. In 1864 stichtte Vuylsteke met enkele collega's een Vlaamsche Advocatenclub Vlaamsche Advocatenclub Lees meer ter beoefening van de Nederlandse rechtswelsprekendheid, maar het gezelschap was geen lang leven beschoren. In 1873 was Vuylsteke een van de stichters van de Vlaamse Conferentie der Balie Vlaamse Conferenties der Balie De Vlaamse Conferenties der Balie waren vrije advocatenverenigingen die werden opgericht in de tweede helft van de 19de eeuw met het oog op de vernederlandsing van het gerecht in Vlaander... Lees meer van Gent, met zowel katholieke als liberale leden (wat niet het geval was geweest met de Vlaamsche Advocatenclub).

Vanwege zijn geringe inkomen stopte Vuylsteke in 1875 als advocaat en nam hij de boekhandel en uitgeverij van Willem Rogghé Rogghé, Willem Lees meer over. Hij zat echter al snel financieel aan de grond en kon slechts overleven met de hulp van zijn vrienden (zoals Paul Fredericq Fredericq, Paul Paul Fredericq (1850-1920) was een vooraanstaande Gentse historicus, die als de officieuze ideoloog van het liberaal flamingantisme kan worden  omschreven. Als rector van de Gentse u... Lees meer ).

Vlaamsgezinde liberaal

In het begin van de jaren 1860 was de Vlaamse beweging voor Vuylsteke een taalbeweging die het verdoofde nationale gevoel opnieuw moest aanwakkeren en die een heilige strijd leverde voor nationaliteit, vrijheid en volksverlichting. Hoewel het volgens hem een must was dat de flaminganten ook politieke actie ondernamen, was hij van de mening dat ze geen aparte partij dienden te vormen, maar beter van binnenuit druk uitoefenden op de bestaande katholieke Katholieke partij De katholieke partij, later CVP (vanaf 1945) en CD&V (vanaf 2001) speelde een cruciale rol in de geschiedenis van de Vlaamse beweging. De partij had een belangrijk aandeel in onder m... Lees meer en liberale partij Liberale Partij (1846-1961) Lees meer .

Vuylsteke verbond zijn flamingantisme met het liberalisme. In 1861 publiceerde hij zijn brochure La question flamande et le libéralisme, waarin hij de onverbrekelijke eenheid van Vlaams-zijn en liberaal-zijn propageerde. De bekendste exponent van dat idee was zijn leuze Leuzen Lees meer ‘ Klauwaard Klauwaard Klauwaard was een benaming voor de aanhangers van de graaf van Vlaanderen in 1302 en in de 19de en 20ste eeuw een veelgebruikte benaming voor organisaties en publicaties. Lees meer en Geus Geuzen De Geuzen waren opstandige edelen in de 16de-eeuwse Nederlanden, die rebelleerden tegen de Spaanse overheersing. Eind 19de eeuw groeide de term ‘geus’ in Vlaanderen uit tot een populair h... Lees meer ’, die bredere weerklank vond. Zijn theorie liet geen ruimte voor andere flaminganten dan liberale, omdat alleen het liberalisme de pijlers van de ‘Vlaamse zaak’ -- vrijheid, gelijkheid en beschaving -- verdedigde. Om die reden stond hij ook afwijzend tegenover het onzijdig flamingantisme, dat buiten de bestaande partijen wilde werken.

Tevens in 1861 was hij als secretaris nauw betrokken bij de oprichting van het Vlaamsch Verbond Vlaamsch Verbond (1861-1869) Het Vlaamsch Verbond was een flamingantische politieke drukkingsgroep in Gent. Lees meer . Volgens Vuylsteke en deze Gentse drukkingsgroep waren er een aantal maatregelen noodzakelijk om een eind te maken aan het tweederangsburgerschap van de Vlaamse Belg: lager Lager onderwijs De ‘taalstrijd’ in Vlaanderen is op het niveau van het lager onderwijs minder problematisch verlopen dan op dat van het middelbaar en van het hoger onderwijs. Toch was de verfransing van ... Lees meer , middelbaar Middelbaar onderwijs De geschiedenis van het middelbaar onderwijs is nauw verweven met die van de Vlaamse beweging. Tot diep in de 20ste eeuw bleef de middelbare school een grotendeels Franstalig bastion van ... Lees meer en hoger onderwijs Hoger onderwijs De evolutie van het Vlaamse hoger onderwijs werd gekenmerkt door een moeizame vernederlandsingspolitiek, gaande van het vroegste verschijnen van Nederlandstalig onderwijs tot de integrale... Lees meer in het Nederlands; Nederlands als voertaal voor de administratie en het gerecht Gerecht Lees meer in Vlaanderen; een beroepsopleiding in het Nederlands voor handel, industrie, land- en tuinbouw; een eerlijke verdeling van de grondbelasting, de openbare werken en de openbare functies; ten slotte een Nederlandse vertaling Vertaling De Vlaamse beweging onderhield in de lange 19de eeuw een complexe relatie tot vertaling door overheidsinstanties. Terwijl vertalingen bijdroegen tot het voortbestaan en de ontwikkeling va... Lees meer van de grondwet en de andere wetten.

Bij het Vlaamsch Verbond en het Willemsfonds

Het Vlaamsch Verbond wilde alle flaminganten verenigen, maar Vuylsteke was tegen een samenwerking tussen katholieken en liberalen gekant, en organiseerde de liberalen afzonderlijk in het Vlaamsch Liberaal Komiteit, als onderdeel van het Vlaamsch Verbond. In 1866 verlieten de liberalen definitief het Verbond en stichtte Vuylsteke de Vlaamsche Liberale Vereeniging Vlaamsche Liberale Vereeniging De Vlaamsche Liberale Vereeniging (1866-circa 1940) werd opgericht als drukkingsgroep binnen de Liberale Associatie van Gent. Door haar gematigde standpunten slaagde zij er gedurende enke... Lees meer om in de liberale partij zelf een machtspositie te verwerven en druk uit te oefenen. Vuylstekes houding tegenover het Vlaamsch Verbond bekrachtigde en versterkte de diepe verdeeldheid van de Gentse Vlaamsgezinden. Hij trachtte de leiders van de jonge arbeidersbeweging in zijn liberaal-flamingantisch kamp te krijgen, maar het merendeel sloot zich aan bij Ferdinand A. Snellaert Snellaert, Ferdinand A. Ferdinand Augustijn Snellaert (1809-1872) was arts en filoloog, een van de leidende figuren van de jonge Vlaamse beweging en pleitbezorger voor culturele eenheid met Nederland. Lees meer zogenaamde Hoofd-afdeling van het Vlaamsch Verbond, die bij de liberalen voor katholiek doorging, terwijl ze naar haar eigen opvatting de onafhankelijke volkspartij vormde.

Een gelijkaardig scenario deed zich voor in het oorspronkelijk neutrale Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer . Reeds in 1854 was Vuylsteke er lid van geworden. Twee jaar later trad hij samen met de andere leden van 't Zal wel gaan uit de vereniging. In 1861 werd hij opnieuw lid en reeds in 1862 algemeen secretaris. Vanuit deze functie voerde hij de liberale draai van het Willemsfonds door, tegelijk met een reorganisatie die het veel actiever maakte dan voorheen en leidde tot de oprichting van regionale afdelingen, volksbibliotheken en de organisatie van voordracht- en zangavonden, terwijl de kwaliteit en de kwantiteit van de volksboeken die het Willemsfonds uitgaf, werden verbeterd.

Vuylsteke zorgde ook voor een eigen weekblad, Het Volksbelang Het Volksbelang Het Volksbelang (1867-heden) is het oudste nog bestaande liberale weekblad. Het is de spreekbuis van de Vlaamsgezinde sociaal-progressieve liberalen. Lees meer (1867), dat het lijfblad werd van de Gentse liberale flaminganten. Hij was ervan overtuigd dat de liberale ideeën in de Vlaamse volkstaal verspreid moesten worden. Het gebrek aan liberale Vlaamstalige literatuur zorgde ervoor dat katholieken zo eenvoudig de macht konden grijpen in Vlaanderen. In Het Volksbelang spaarde hij zijn kritiek op de liberale partij en de regering niet.

In de politiek

In oktober 1869 werd Vuylsteke als enige Vlaamsgezinde op de liberale lijst tot gemeenteraadslid van Gent Gent Al in de 19e eeuw probeerden Vlaamsgezinde intellectuelen het gebruik van het Nederlands te bevorderen in een sterk verfranst Gent. Studentenverenigingen zoals 't Zal wel gaan hielpen daa... Lees meer verkozen. In zijn programmarede noemde hij als de drie plichten van de Vlamingen: 1) de strijd tegen de dominantie van de geestelijkheid in het openbare leven; 2) de bevordering van de vooruitgang onder andere door het invoeren van een ruimer kiesrecht en verplicht onderwijs; 3) het oplossen van de Vlaamse kwestie: een liberaal, Vlaams- en volksgezind, maar ook, en niet het minst, antiklerikaal programma. Hij legde de eed af in het Nederlands en nam in dezelfde taal deel aan de beraadslagingen. Doch zijn pogingen om de toestand van de Vlamingen in Gent te verbeteren, hadden slechts weinig succes. Zijn inspanningen om het Nederlands een betere plaats in het stedelijk onderwijs te bezorgen leden steeds schipbreuk. Hij werd trouwens zeer zorgvuldig geweerd uit de stedelijke onderwijscommissie. De vernederlandsing van de stedelijke administratie leek hem nog te gedurfd. Een belangrijke verwezenlijking was wel het stichten van een beroeps toneel Toneel Het Vlaamse toneel onderhield vanaf zijn ontstaan in de 19de eeuw een complexe en gelaagde verhouding met de Vlaamse beweging. Van een belangrijk emancipatorisch instrument en voorwerp va... Lees meer in de volkstaal met de financiële steun van het stadsbestuur. Dit veroorzaakte echter het einde van de gesubsidieerde Vlaamse toneelmaatschappijen.

Intussen was Vuylstekes visie op de Vlaamse kwestie geëvolueerd. Anno 1869 beschouwde hij die niet meer alleen als een taalkwestie, maar als een breder maatschappelijk vraagstuk. De intellectuele achterstand van de Vlaamse bevolking was oorzaak van haar sociale, economische Economie Dit artikel gaat over de relatie tussen economie en Vlaamse beweging. Daarmee beoogt deze tekst geen economische geschiedenis te schetsen van wat we vandaag Vlaanderen noemen. Integendee... Lees meer en politieke achterstand. Nederlandstalig onderwijs zou volgens hem het pad effenen voor volksverheffing, ontvoogding en zelfstandigheid, alsook voor een 'Nederlands nationaliteitsgevoel'.

Toenadering tot Nederland

Vuylsteke woonde trouw de Nederlandsche Taal- en Letterkundige Congressen Nederlandse Congressen De Nederlandse Congressen waren gemeenschappelijke (culturele) ontmoetingen van Vlamingen en Nederlanders in Vlaanderen en Nederland die met onderbrekingen werden georganiseerd sinds 1849... Lees meer bij, en zette zich met succes in voor een gemeenschappelijke spelling en voor de reorganisatie van de congressen buiten het enge kader van taal- en letterkunde. Hij sprak zich niet uit voor de hereniging van Noord en Zuid, maar begeerde slechts de erkenning en bevestiging van de volkseenheid gegrond op taalgemeenschap. Met Nederland Nederland Nederland is met Vlaanderen verbonden door de economische infrastructuur, de taal en de geschiedenis. Vanaf eind 18de eeuw kreeg die verbondenheid in taal en cultuur op uiteenlopende mani... Lees meer moest een duurzame verbroedering tot stand worden gebracht door het herstel van de Nederlandse taal in al haar rechten naast de Franse, door de erkenning van het Nederlandse element in België België Geen Vlaamse beweging zonder België. Het is ook onmogelijk om België te begrijpen zonder de geschiedenis van de Vlaamse beweging erbij te betrekken. Tussen het ontstaan van een culturele ... Lees meer . Het Noorden kon en moest de Vlamingen hierbij helpen, want de Vlaamse zaak was evenzeer een Nederlandse zaak. Vuylstekes Nederlandse overtuiging was niet anti-Belgisch. De taalwetten Taalpolitiek en -wetgeving Situaties van taalonderdrukking vindt men wereldwijd. Daarom besteedt deze bijdrage eerst aandacht aan gehanteerde taalpolitieke strategieën. Ook in België verzette een gedomineerde taalg... Lees meer die vanaf 1873 zouden tot stand komen, deden zijn grieven tegen de oprichters van de Belgische staat en tegen de Belgische regeringen geleidelijk verdwijnen.

Latere levensjaren

Op 1 juli 1872 werd Vuylsteke herkozen als gemeenteraadslid en in 1874 was hij kandidaat voor de parlementsverkiezingen. De liberalen werden echter verslagen en hij besloot de politiek vaarwel te zeggen bij het einde van zijn mandaat als gemeenteraadslid in 1875. De redenen voor zijn politieke terugtocht waren van diverse aard: een zwakke gezondheid en moeilijkheden in zijn privéleven, een slechtlopende advocatenpraktijk zodat hij naar een andere broodwinning moest uitkijken, de mislukking van de liberale lijst in de parlementsverkiezingen van 1874 waardoor hem een financieel gehonoreerd mandaat van volksvertegenwoordiger ontglipte, en het inzicht dat zijn persoonlijke doel, namelijk de vervlaamsing van de liberale partij, in een tijd van beperkt cijnskiesrecht geen kans maakte. Maar in tegenstelling tot wat hij in 1861 had geschreven, verliet hij de partij niet.

In 1879 raakte Vuylsteke met het Willemsfonds Willemsfonds (WF) Het Willemsfonds (1851-heden) is een liberaal-vrijzinnige culturele vereniging en drukkingsgroep die het gebruik van het Nederlands promoot en ondersteunt. Lees meer betrokken in de polemieken over de vernederlandsing van het middelbaar onderwijs Middelbaar onderwijs De geschiedenis van het middelbaar onderwijs is nauw verweven met die van de Vlaamse beweging. Tot diep in de 20ste eeuw bleef de middelbare school een grotendeels Franstalig bastion van ... Lees meer . Met het algemeen bestuur stond hij een gematigde oplossing voor. Daarmee kwam hij in botsing met de Antwerpse en Brusselse afdelingen, die een volledige vernederlandsing vroegen in de laagste klassen. In 1883 werd hij voorzitter van het Willemsfonds, maar hij moest aanzien hoe de organisatie voortdurend leden verloor. De Brusselse bladen Flandria Flandria Flandria (1885-1889) was het tijdschrift van de Liberale Bond in Brussel. Het blad steunde de Vlaamse beweging. Lees meer en De Flamingant De Flamingant De Flamingant (1889-1894) was een Vlaamsgezind liberaal weekblad onder leiding van Alfons Prayon-van Zuylen. Lees meer verweten hem ondertussen het Willemsfonds als uitgever te misbruiken.

De hevig antiklerikale Vuylsteke werd in 1886 niet tot lid van de nieuwe Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) De Koninklijke Vlaamse Academie voor Taal- en Letterkunde (KANTL, 1886) is een instelling die zich in de loop van haar geschiedenis heeft ingezet zowel voor taalculturele, -wetenschappeli... Lees meer gekozen. In 1889 werd hij wel briefwisselend lid van de Académie royale de Belgique, waar de liberalen in de meerderheid waren, en in 1892 werd hij er werkend lid van, zonder er veel te presteren. De laatste jaren van zijn leven verdween hij uit het Willemsfonds (1895) en hield hij zich bezig met onderzoekingen in verband met het Gentse middeleeuwse verleden.

Op de dag van zijn begrafenis, 19 januari 1903, richtten zijn vrienden het Julius Vuylsteke-fonds Julius Vuylstekefonds Het Julius Vuylstekefonds (1903-heden) is een Vlaamse liberale organisatie die publicaties uitgeeft die de vrijzinnigheid en het officieel onderwijs onder de aandacht brengen. In 1984 wer... Lees meer op met als doel de uitgave en de verspreiding van goedkope, Vlaamse en vrijzinnige literatuur.

In de jaren dat Vuylsteke actief aan politiek deed, kende het Vlaamsgezinde liberalisme zijn bloeiperiode. Hij was er de vaandeldrager van. Als partijman en als bewust Vlaamsgezinde predikte Vuylsteke de strijd binnen de eigen partij, met als gevolg dat de liberale flaminganten hopeloos verdeeld raakten. Hoewel hij er niet in slaagde om de liberale partij te vervlaamsen, was zijn invloed niet gering: niet alleen versterkte hij het Vlaamse element binnen de partij, hij droeg ook bij tot een verscherping van het antiklerikalisme.